ماینوکسیدیل
ماینوکسیدیل دارویی است که در دو شکل کاملاً متفاوت و با دو هدف درمانی مجزا مورد استفاده قرار میگیرد. شکل موضعی آن (محلول یا فوم) به عنوان درمان استاندارد و تأیید شده برای ریزش موی آندروژنتیک (طاسی با الگوی مردانه یا زنانه) شناخته میشود. این دارو با گشاد کردن عروق ریز پوست سر و افزایش خونرسانی به فولیکولهای مو، فاز رشد مو را طولانیتر کرده و فولیکولهای خفته را تحریک به فعالیت میکند. نکته کلیدی در مصرف آن، تداوم روزانه است؛ زیرا قطع مصرف باعث بازگشت ریزش مو به حالت اولیه ظرف چند ماه میشود. شکل خوراکی این دارو اما یک کاهنده قوی فشار خون از دسته گشادکنندههای عروق است که فقط در موارد فشار خون بالا و مقاوم به درمانهای رایج و تحت نظر پزشک متخصص تجویز میشود. در فرم خوراکی، عارضه پُرمویی ناخواسته در صورت و بدن شایع است که در گذشته منجر به کشف کاربرد موضعی آن برای سر شد.
- درمان ریزش موی آندروژنتیک (طاسی با الگوی مردانه) در مردان و زنان
- کمک به رشد مجدد مو در نواحی کمپشت سر (عمدتاً ناحیه فرق سر)
- کاهش فشار خون بالا و مقاوم به درمان در ترکیب با سایر داروهای کاهنده فشار خون (مصرف خوراکی)
- مصرف موضعی (جهت رویش مجدد مو): روزی دو بار (صبح و شب) به مقدار ۱ میلیلیتر از محلول یا نصف درپوش فوم، فقط بر روی پوست سر خشک در ناحیه کمپشت مالیده شود و با نوک انگشتان به آرامی ماساژ داده شود. از تماس دارو با سایر نقاط صورت و بدن جلوگیری کنید. پس از مصرف، دستها بلافاصله شسته شوند. اثرگذاری دارو معمولاً پس از حداقل ۴ ماه مصرف مداوم مشاهده میشود. قطع مصرف منجر به از دست رفتن موهای رشدیافته طی ۳ تا ۶ ماه میگردد.
- مصرف خوراکی (جهت فشار خون): دوز دقیق آن صرفاً توسط پزشک متخصص قلب تعیین میگردد و معمولاً با دوز ۲.۵ یا ۵ میلیگرم در روز شروع شده و همراه با داروی ادرارآور و بتابلوکر تجویز میشود.
- تحریک موضعی پوست سر (قرمزی، خارش، سوزش یا پوستهپوسته شدن) به ویژه در ابتدای درمان
- افزایش موقتی ریزش مو در ۲ تا ۶ هفته اول مصرف (به دلیل خروج موهای در حال استراحت و جایگزینی با موهای جدید)
- رشد موهای زائد و ناخواسته در صورت، پیشانی یا دستها (در صورت تماس دارو با این نواحی یا مصرف بیش از دوز)
- سردرد و سرگیجه خفیف (در صورت مصرف بیش از حد و جذب سیستمیک)
- احتباس مایعات و ورم قوزک پا (عمدتاً مربوط به مصرف خوراکی و به ندرت در مصرف موضعی دوز بالا)
- تپش قلب یا افزایش ضربان قلب (نادر و معمولاً ناشی از مصرف نادرست دوز بالا)
- داروهای کاهنده فشار خون (خوراکی): مصرف همزمان فرم موضعی ماینوکسیدیل با داروهای کاهنده فشار خون مانند پروپرانولول (ایندرال) یا داروهای ادرارآور ممکن است اثر کاهندگی فشار خون را تشدید کرده و باعث سرگیجه وضعیتی شود.
- گوانتیدین (داروی قدیمی فشار خون): مصرف همزمان با ماینوکسیدیل خوراکی یا موضعی دوز بالا، خطر افت شدید فشار خون به هنگام ایستادن را افزایش میدهد.
- کورتیکواستروئیدهای موضعی (مانند بتامتازون یا کلوبتازول): استفاده همزمان از کرمهای کورتونی قوی روی پوست سر، جذب ماینوکسیدیل را افزایش داده و ممکن است عوارض سیستمیک آن را تشدید کند.
- داروهای گشادکننده عروق محیطی (مانند هیدرالازین): مصرف همزمان خوراکی با این دسته دارویی ریسک بالایی دارد و فقط در بخش مراقبتهای ویژه انجام میشود.
- این دارو صرفاً برای مصرف خارجی و روی پوست سر سالم طراحی شده است. از مصرف آن بر روی پوست تحریکشده، آفتابسوخته، زخمشده یا عفونی خودداری کنید.
- در صورت داشتن سابقه بیماری قلبی-عروقی (مانند آنژین صدری، سکته قلبی اخیر، نارسایی قلبی یا نامنظمی ضربان قلب)، قبل از استفاده حتی از فرم موضعی با پزشک مشورت نمایید.
- تماس دارو با چشمها، مخاط بینی و دهان خطرناک است. در صورت تماس اتفاقی، بلافاصله با آب فراوان شستشو دهید.
- مصرف خوراکی قرص ماینوکسیدیل در بیماران مبتلا به فئوکروموسیتوم (تومور غده فوق کلیوی) ممنوع است.
- قطع ناگهانی قرص ماینوکسیدیل خطرناک بوده و میتواند باعث بازگشت شدید و ناگهانی فشار خون (پدیده ریباند) شود.
