آلپرازولام
آلپرازولام دارویی از خانواده بنزودیازپینها است که به طور عمده برای درمان کوتاهمدت اختلالات اضطرابی و حملات پانیک (وحشتزدگی) تجویز میشود. این دارو با تقویت اثر یک انتقالدهنده عصبی مهاری به نام گاما آمینوبوتیریک اسید (گابا) در مغز، فعالیت بیش از حد سلولهای عصبی را کاهش داده و احساس آرامش، خوابآلودگی و کاهش تنش عضلانی ایجاد میکند. آلپرازولام به دلیل شروع اثر نسبتاً سریع، در کنترل علائم حاد اضطراب بسیار مؤثر است، اما پتانسیل بالایی برای ایجاد وابستگی و سوءمصرف دارد. به همین دلیل، مصرف آن معمولاً به دورههای زمانی کوتاه (۲ تا ۴ هفته) محدود میشود و قطع ناگهانی آن پس از مصرف طولانیمدت میتواند منجر به سندرم ترک خطرناکی شامل تشنج و بازگشت شدید اضطراب شود. این دارو بر هوشیاری و تمرکز تأثیر قابل توجهی دارد و مصرف آن بدون تجویز و نظارت پزشک به هیچ عنوان توصیه نمیگردد.
- درمان کوتاهمدت و علامتی اختلال اضطراب فراگیر
- درمان اختلال پانیک (حمله وحشتزدگی) همراه با یا بدون ترس از مکانهای باز (آگورافوبیا)
- کمک به کاهش اضطراب پیش از اعمال جراحی یا دندانپزشکی (مصرف تکدوز)
- مقدار مصرف این دارو کاملاً فردی بوده و پزشک آن را بر اساس سن، وزن و شدت علائم بیمار تعیین میکند. برای شروع درمان اضطراب، معمولاً دوز ۰.۲۵ تا ۰.۵ میلیگرم سه بار در روز تجویز میشود.
- برای درمان حملات پانیک ممکن است دوز روزانه تا ۴ میلیگرم یا بیشتر (در موارد بسیار خاص) افزایش یابد.
- دارو را میتوان همراه با غذا یا با معده خالی مصرف کرد.
- قرصهای آهستهرهش (XR) باید به صورت کامل بلعیده شوند و از خرد کردن، جویدن یا حل کردن آنها خودداری شود.
- قطع ناگهانی دارو به شدت خطرناک است و باید کاهش دوز تحت نظر پزشک و به صورت تدریجی طی چند هفته یا ماه انجام شود.
- خوابآلودگی شدید روزانه و احساس خستگی و کرختی
- سرگیجه، سبکی سر و اختلال در حفظ تعادل (افزایش خطر زمین خوردن در سالمندان)
- اختلال در حافظه نزدیک (فراموشی آنتروگراد) و کاهش تمرکز
- خشکی دهان و یبوست
- واکنش متناقض (نادر): بیقراری، پرخاشگری، تحریکپذیری و توهم به جای آرامش (به ویژه در کودکان و سالمندان)
- وابستگی جسمی و روانی و بروز علائم ترک با قطع ناگهانی (تشنج، اضطراب شدید، بیخوابی و تپش قلب)
- ممنوعیت قطعی و خطرناک: مصرف همزمان آلپرازولام با الکل، مواد مخدر (افیونی) و داروهای خوابآور (مانند زولپیدم) باعث تشدید اثر تضعیف سیستم تنفسی شده و میتواند منجر به اغما یا ایست تنفسی شود.
- داروهای ضد قارچ آزولی (کتوکونازول، ایتراکونازول): این داروها متابولیسم آلپرازولام را در کبد مهار کرده و سطح آن را به شدت بالا میبرند که منجر به مسمومیت و خوابآلودگی عمیق میشود.
- آنتیبیوتیکهای ماکرولید (اریترومایسین، کلاریترومایسین): مشابه ضدقارچها عمل کرده و اثر آلپرازولام را تشدید میکنند.
- داروهای ضد تشنج (کاربامازپین و فنیتوئین): این داروها باعث افزایش سرعت تجزیه آلپرازولام در بدن شده و اثر آن را کاهش میدهند که میتواند منجر به بازگشت ناگهانی اضطراب شود.
- مصرف همزمان با الکل یا مواد مخدر مطلقاً ممنوع است.
- در بیماران مبتلا به گلوکوم حاد زاویه باریک (آب سیاه) منع مصرف قطعی دارد.
- در بیماران با نارسایی شدید تنفسی (مانند آپنه خواب یا بیماری مزمن انسدادی ریه) یا نارسایی شدید کبدی نباید مصرف شود.
- این دارو وابستگی شدید ایجاد میکند و نباید بیش از ۴ هفته به طور مداوم مصرف شود، مگر در موارد خاص و با صلاحدید پزشک.
- به دلیل خوابآلودگی و سرگیجه، در طول درمان از رانندگی و کار با ماشینآلات سنگین جداً خودداری نمایید.
- مصرف در دوران شیردهی ممنوع است؛ زیرا دارو وارد شیر مادر شده و باعث خوابآلودگی و افت تنفس نوزاد میشود.
