آموکسیسیلین
آموکسیسیلین یک آنتیبیوتیک پرمصرف از گروه پنیسیلینهای نیمهسنتتیک است که با از بین بردن دیواره سلولی باکتریها، باعث مرگ آنها میشود. این دارو یک آنتیبیوتیک وسیعالطیف محسوب میشود و علیه طیف گستردهای از باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی مؤثر است. آموکسیسیلین به دلیل جذب خوراکی عالی، تحملپذیری خوب و عوارض گوارشی نسبتاً کمتر نسبت به آمپیسیلین، به یکی از پرتجویزترین آنتیبیوتیکها در جهان تبدیل شده است. از این دارو برای درمان عفونتهای شایعی مانند عفونت گوش میانی، سینوزیت، گلودرد چرکی (استرپتوکوکی)، عفونتهای دستگاه تنفسی تحتانی، عفونتهای ادراری و برخی عفونتهای پوستی استفاده میشود. همچنین آموکسیسیلین در ترکیب با کلاریترومایسین و یک مهارکننده پمپ پروتون در رژیم درمانی ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری (عامل زخم معده) به کار میرود. نکته طلایی در مصرف این دارو همانند تمام آنتیبیوتیکها، تکمیل کامل دوره درمان تجویز شده توسط پزشک حتی پس از بهبودی علائم است تا از بازگشت عفونت و ظهور باکتریهای مقاوم جلوگیری شود.
- عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی (مانند سینوزیت حاد باکتریال، اوتیت میانی، فارنژیت استرپتوکوکی و برونشیت حاد)
- عفونتهای دستگاه ادراری (مانند سیستیت حاد بدون عارضه)
- عفونتهای پوست و بافت نرم
- ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری در ترکیب با یک مهارکننده پمپ پروتون و کلاریترومایسین یا مترونیدازول
- پیشگیری از آندوکاردیت باکتریایی در بیماران پرخطر پیش از اقدامات دندانپزشکی (طبق پروتکلهای بهروز شده)
- درمان آبسههای دندانی
- دوز معمول در بزرگسالان و کودکان با وزن بیش از ۴۰ کیلوگرم ۵۰۰ تا ۸۷۵ میلیگرم هر ۱۲ ساعت یا ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیگرم هر ۸ ساعت بسته به نوع و شدت عفونت است.
- در عفونتهای شدیدتر ممکن است دوز تا ۱۰۰۰ میلیگرم هر ۸ ساعت افزایش یابد.
- در کودکان با وزن کمتر از ۴۰ کیلوگرم، دوز بر اساس وزن بدن و معمولاً معادل ۲۰ تا ۹۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز در دوزهای منقسم هر ۸ یا ۱۲ ساعت تعیین میشود.
- آموکسیسیلین را میتوان همراه با غذا یا با معده خالی مصرف کرد، اما مصرف همراه با غذا به کاهش عوارض گوارشی احتمالی کمک میکند.
- تکمیل دوره کامل درمان (معمولاً ۷ تا ۱۴ روز) حتی در صورت ناپدید شدن علائم بیماری الزامی است.
- اسهال (شایعترین عارضه گوارشی)
- تهوع و استفراغ
- بثورات پوستی (راش ماکولوپاپولار) که در بیماران مبتلا به مونونوکلئوز عفونی (ناشی از ویروس اپشتین-بار) به طور شایع رخ میدهد و نشانه حساسیت واقعی به پنیسیلین نیست
- عفونت قارچی دهان (برفک) و واژینیت کاندیدایی به دلیل به هم خوردن فلور طبیعی بدن
- واکنشهای آلرژیک از کهیر خفیف تا آنافیلاکسی (شوک آلرژیک) نادر اما بسیار خطرناک
- کولیت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل (اسهال آبکی و شدید که میتواند هفتهها پس از قطع آنتیبیوتیک رخ دهد)
- مصرف همزمان با پروبنسید (داروی نقرس): این دارو دفع کلیوی آموکسیسیلین را کاهش داده و سطح آن را در خون افزایش میدهد.
- وارفارین (رقیقکننده خون): آموکسیسیلین میتواند اثر ضد انعقادی وارفارین را با کاهش فلور باکتریایی رودهای تولیدکننده ویتامین کا، تشدید کرده و خطر خونریزی را افزایش دهد.
- متوترکسات (داروی ضد سرطان و روماتیسم): مصرف همزمان با آموکسیسیلین سطح متوترکسات را افزایش داده و خطر مسمومیت با آن را بالا میبرد.
- آلوپورینول (داروی کاهنده اسید اوریک): مصرف همزمان ممکن است خطر بروز بثورات پوستی را افزایش دهد.
- داروهای ضد بارداری خوراکی (استروژنها): آموکسیسیلین مانند سایر آنتیبیوتیکها ممکن است به طور موقت اثربخشی قرصهای ضد بارداری را کاهش دهد.
- مصرف در بیماران با سابقه واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی، آنژیوادم یا سندرم استیونز-جانسون) به هر یک از آنتیبیوتیکهای خانواده پنیسیلین یا سفالوسپورینها مطلقاً ممنوع است.
- در بیماران مشکوک به مونونوکلئوز عفونی (تب غدهای)، به دلیل بروز تقریباً قطعی بثورات پوستی منتشر شبهسرخک، نباید از آموکسیسیلین استفاده کرد.
- در بیماران با نارسایی شدید کلیوی، پزشک باید فاصله دوزها را متناسب با میزان فیلتراسیون گلومرولی افزایش دهد.
- اسهال شدید و آبکی در حین یا پس از درمان میتواند نشانه کولیت غشایی کاذب ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل باشد و باید فوراً به پزشک گزارش شود.
