هیوسین
هیوسین یک داروی آنتیکولینرژیک است که با مهار گیرندههای استیلکولین در سیستم عصبی و عضلات صاف، اثرات ضد اسپاسم و ضد تهوع قوی ایجاد میکند. این دارو بسته به نوع نمک به کار رفته در آن، دو کاربرد بالینی کاملاً متفاوت دارد. هیوسین ان-بوتیل بروماید (که در ایران با نام تجاری بوسکوپان شناخته میشود) به طور عمده برای کاهش انقباضات و اسپاسمهای عضلات صاف دستگاه گوارش، مجاری صفراوی و دستگاه ادراری-تناسلی به کار میرود و در تسکین سریع دلپیچه، قولنج و سندرم روده تحریکپذیر مؤثر است. در مقابل، هیوسین هیدروبروماید (اسکوپولامین) بیشتر جهت پیشگیری و درمان تهوع، استفراغ و سرگیجه ناشی از حرکت (بیماری حرکت یا ماشینگرفتگی) و همچنین به عنوان داروی کمکی پیش از بیهوشی برای کاهش ترشحات بزاق و برونش استفاده میشود. شروع اثر فرم خوراکی حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پس از مصرف است و عوارض آنتیکولینرژیک مانند خشکی دهان، تاری دید و خوابآلودگی در تمام اشکال دارو مشترک است.
- تسکین اسپاسم و گرفتگیهای عضلات صاف دستگاه گوارش (قولنج روده، دلپیچه، سندرم روده تحریکپذیر).
- تسکین اسپاسم مجاری صفراوی (قولنج صفراوی) و دستگاه ادراری-تناسلی (قولنج کلیوی، دردهای قاعدگی).
- پیشگیری و درمان تهوع، استفراغ و سرگیجه ناشی از حرکت (بیماری سفر).
- کمک به کاهش ترشحات بزاقی و برونشیال پیش از اعمال جراحی (پیشداروی بیهوشی).
- برای اسپاسمهای گوارشی (قرص هیوسین ان-بوتیل بروماید ۱۰ میلیگرم): بزرگسالان ۱ تا ۲ قرص، سه بار در روز همراه با آب میل شود.
- آمپول ۲۰ میلیگرم: ۱ تا ۲ میلیلیتر (۲۰ تا ۴۰ میلیگرم) به صورت تزریق عضلانی یا وریدی آهسته تجویز میشود.
- حداکثر دوز روزانه برای بزرگسالان ۱۰۰ میلیگرم است.
- برای پیشگیری از بیماری حرکت (قرص هیوسین هیدروبروماید ۰.۳ میلیگرم): نیم تا یک ساعت قبل از شروع سفر، یک عدد قرص مصرف شود. در صورت نیاز میتوان هر ۶ تا ۸ ساعت یک بار تکرار کرد.
- نکات مهم: قرص هیوسین را با معده خالی و با یک لیوان آب میل کنید. مصرف دارو میتواند باعث تاری دید شود، لذا پس از مصرف از رانندگی و کار با ماشینآلات خودداری کنید.
- خشکی دهان و کاهش ترشح بزاق
- تاری دید و اختلال در تطابق بینایی
- یبوست و کاهش حرکات روده
- خوابآلودگی و سرگیجه
- افزایش ضربان قلب
- اختلال در دفع ادرار یا احتباس ادراری
- کاهش تعریق و احساس گرگرفتگی
- واکنشهای آلرژیک
- سایر داروهای با اثر آنتیکولینرژیک مانند دیفنهیدرامین، داروهای ضد افسردگی سهحلقهای و برخی داروهای ضد روانپریشی: مصرف همزمان باعث تشدید عوارضی مانند خشکی دهان، یبوست، تاری دید و احتباس ادراری میشود.
- داروهای تضعیفکننده سیستم عصبی مرکزی مانند الکل، بنزودیازپینها، خوابآورها و آنتیهیستامینهای نسل اول: هیوسین خوابآلودگی و سرگیجه ناشی از این مواد را تشدید میکند.
- داروهای پروکینتیک مانند متوکلوپرامید و دومپریدون: هیوسین اثر این داروها را بر حرکات معده و روده خنثی میکند.
- آنتیاسیدها و جاذبها: جذب هیوسین خوراکی را کاهش میدهند. بین مصرف این دو دسته حداقل ۲ ساعت فاصله ایجاد کنید.
- مصرف هیوسین در بیماران مبتلا به گلوکوم زاویه باریک (آب سیاه) ممنوع است، زیرا میتواند فشار داخل چشم را به طور خطرناکی افزایش دهد.
- در مردان مبتلا به بزرگی خوشخیم پروستات که با مشکل در دفع ادرار همراه است، این دارو میتواند منجر به احتباس حاد ادراری شود و باید با احتیاط کامل مصرف گردد.
- بیماران مبتلا به میاستنی گراویس به دلیل احتمال تشدید ضعف عضلانی نباید از این دارو استفاده کنند.
- در صورت مصرف طولانیمدت یا دوز بالا، احتمال بروز علائم مرکزی مانند گیجی، توهم و بیقراری (به ویژه در سالمندان) وجود دارد.
- از مصرف خودسرانه این دارو برای درد شکمی که با تب، اسهال خونی یا علائم آپاندیسیت همراه است، اکیداً خودداری کنید.