متروماکس
متروماکس نام تجاری داروی مترونیدازول است که در گروه آنتیبیوتیکهای نیتروایمیدازول طبقهبندی میشود. این دارو با ورود به ساختار DNA باکتریها و تکیاختهها، از تکثیر و رشد آنها جلوگیری کرده و در نهایت موجب مرگ آنها میشود. نقطه قوت اصلی متروماکس، اثربخشی فوقالعاده آن بر روی باکتریهای بیهوازی (باکتریهایی که برای رشد به اکسیژن نیاز ندارند) و برخی از انگلهای تکیاختهای است. به همین دلیل، این دارو در درمان طیف گستردهای از عفونتها از جمله عفونتهای گوارشی، عفونتهای زنان (مانند واژینوز باکتریال و تریکومونیازیس)، عفونتهای لثه و دندان (مانند پریودنتیت و آبسههای دندانی) و همچنین آبسههای کبد، مغز و لگن کاربرد حیاتی دارد. متروماکس گاهی اوقات به عنوان بخشی از درمان ترکیبی برای ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری (عامل زخم معده) نیز تجویز میشود. این دارو به اشکال مختلفی از جمله قرص خوراکی، سوسپانسیون، شیاف، ژل و کرم واژینال و آمپول تزریقی در دسترس است. مصرف خودسرانه و ناقص این آنتیبیوتیک میتواند منجر به مقاومت باکتریایی شود، بنابراین مصرف آن صرفاً باید با دستور پزشک انجام شود.
- درمان عفونتهای ناشی از باکتریهای بیهوازی از جمله آبسههای مغزی، کبدی، لگنی و شکمی
- درمان عفونتهای واژینال مانند واژینوز باکتریال و تریکومونیازیس
- درمان عفونتهای انگلی از قبیل ژیاردیازیس (عفونت روده کوچک) و اسهال خونی آمیبی
- درمان عفونتهای لثه و دندان از جمله پریودنتیت و آبسههای دندانی
- درمان عفونت روده بزرگ ناشی از باکتری کلستریدیوم دیفیسیل (کولیت با غشای کاذب)
- ریشهکنی باکتری هلیکوباکتر پیلوری در ترکیب با سایر داروها برای درمان زخم معده
- درمان ضایعات التهابی پوستی مانند روزاسه (بهصورت ژل یا کرم موضعی)
- پیشگیری از عفونتهای پس از اعمال جراحی
- مقدار و نحوه مصرف این دارو بسته به نوع و شدت عفونت توسط پزشک تعیین میشود.
- دوز معمول برای درمان عفونتهای باکتریایی در بزرگسالان ۵۰۰ میلیگرم (معادل یک قرص ۵۰۰) هر ۸ ساعت یکبار به مدت ۷ تا ۱۰ روز است.
- برای کودکان، پزشک دوز را بر اساس وزن بدن (معمولاً ۳۵ تا ۵۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن در روز) در دوزهای منقسم محاسبه میکند.
- در درمان تریکومونیازیس ممکن است پزشک دوز ۲ گرم (۴ قرص ۵۰۰ میلیگرمی) را به صورت تکدوز تجویز کند.
- شربت یا سوسپانسیون خوراکی باید قبل از هر بار مصرف به خوبی تکان داده شود.
- متروماکس بهتر است همراه با غذا یا یک لیوان پر از آب مصرف شود تا از بروز ناراحتیهای گوارشی جلوگیری شود.
- تکمیل کامل دوره درمان حتی با وجود بهبودی علائم، برای پیشگیری از عود عفونت و مقاومت باکتریایی الزامی است.
- تهوع، استفراغ و احساس ناراحتی در معده
- طعم فلزی و تلخ در دهان
- سردرد و سرگیجه
- بیاشتهایی و خشکی دهان
- تیره شدن رنگ ادرار (عارضهای بیخطر که پس از قطع دارو برطرف میشود)
- اسهال
- واکنشهای آلرژیک مانند بثورات پوستی، کهیر و خارش (در صورت بروز، مصرف دارو باید قطع شود)
- عارضه عصبی نادر اما جدی: نوروپاتی محیطی (گزگز، مورمور، یا بیحسی در دستها و پاها) که با مصرف طولانیمدت مرتبط است
- الکل: مصرف همزمان متروماکس با الکل یا هرگونه فرآورده حاوی الکل (حتی شربتهای دارویی و برخی دهانشویهها) اکیداً ممنوع است. این تداخل میتواند باعث بروز واکنش شبه دیسولفیرام (تهوع شدید، استفراغ، سردرد ضرباندار، گرگرفتگی و افت فشار خون) شود. حداقل تا ۴۸ ساعت پس از پایان درمان باید از مصرف الکل اجتناب گردد.
- وارفارین و داروهای ضدانعقاد خوراکی: متروماکس میتواند اثر این داروها را تشدید کرده و خطر خونریزی را افزایش دهد. در طول مصرف همزمان، پزشک تستهای انعقادی را به دقت پایش میکند.
- فنوباربیتال و فنیتوئین (داروهای ضدتشنج): این داروها میتوانند باعث کاهش اثر متروماکس شوند.
- سایمتیدین (داروی کاهنده اسید معده): ممکن است سطح متروماکس را در خون افزایش داده و احتمال عوارض جانبی را بالا ببرد.
- لیتیوم: مصرف همزمان با متروماکس میتواند سطح لیتیوم را در خون به حد سمی افزایش دهد.
- مصرف همزمان با الکل در طول درمان و تا ۴۸ ساعت پس از آن مطلقاً ممنوع است.
- در بیماران با سابقه حساسیت به مترونیدازول یا هر یک از مشتقات نیتروایمیدازول منع مصرف دارد.
- مصرف این دارو در سهماهه اول بارداری توصیه نمیشود و در دوران بارداری صرفاً با تجویز پزشک و در شرایط ضروری انجام شود.
- در صورت بروز علائم عصبی مانند گزگز، بیحسی یا سوزنسوزن شدن اندامها در طول درمان، مصرف دارو باید قطع و پزشک در جریان قرار گیرد.
- مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیک ممکن است منجر به عفونتهای ثانویه مانند برفک دهانی یا واژینیت کاندیدایی شود.
- در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبدی، پزشک تنظیم دوز را ضروری میداند.