پولیپهای رحم تودههایی هستند که به دیواره داخلی رحم متصل شده و به سمت داخل حفره رحم رشد میکنند. این پولیپها که به نام «پولیپ آندومتر» نیز شناخته میشوند، در اثر رشد بیش از حد سلولهای پوشش داخلی رحم (آندومتر) شکل میگیرند. بیشتر پولیپهای رحم خوشخیم (غیرسرطانی) هستند، اما برخی از آنها میتوانند سرطانی باشند یا در آینده به سرطان تبدیل شوند (پولیپهای پیش-سرطانی).
اندازه پولیپهای رحم از چند میلیمتر (به اندازه یک دانه کنجد) تا چند سانتیمتر (به اندازه یک توپ گلف یا حتی بزرگتر) متغیر است. آنها از طریق یک پایه پهن یا یک ساقه نازک به دیواره رحم متصل میشوند.
در رحم ممکن است یک یا چند پولیپ وجود داشته باشد. این تودهها معمولاً در داخل رحم باقی میمانند، اما گاهی اوقات ممکن است از طریق دهانه رحم به داخل واژن سر بخورند. پولیپ رحم بیشتر در افرادی که در دوران یائسگی هستند یا آن را پشت سر گذاشتهاند دیده میشود، اما افراد جوانتر نیز ممکن است به آن مبتلا شوند. پولیپهای رحم میتوانند باعث خونریزیهای نامنظم قاعدگی، خونریزی بعد از یائسگی، خونریزی شدید در دوران قاعدگی یا لکهبینی بین دو پریود شوند.
علائم پولیپ رحم
شایعترین نشانهها و علائم پولیپ رحم عبارتند از:
- خونریزی واژینال بعد از یائسگی
- خونریزی یا لکهبینی بین دو دوره قاعدگی
- پریودهای مکرر و غیرقابل پیشبینی که طول دوره و میزان خونریزی آنها متغیر است
- خونریزیهای بسیار شدید در دوران قاعدگی
- ناباروری
برخی از افراد ممکن است فقط لکهبینی یا خونریزی خفیف داشته باشند و برخی دیگر ممکن است هیچ علامتی را تجربه نکنند.
علت ایجاد پولیپ رحم
به نظر میرسد عوامل هورمونی در بروز این عارضه نقش دارند. پولیپهای رحم به هورمون استروژن حساس هستند؛ به این معنی که در پاسخ به سطح استروژن موجود در بدن رشد میکنند.
مواردی که خطر ابتلا به پولیپ رحم را افزایش میدهند عبارتند از:
- قرار داشتن در دوران پیش از یائسگی یا پس از یائسگی
- ابتلا به چاقی و اضافه وزن
- مصرف داروی تاموکسیفن (دارویی که برای درمان سرطان سینه استفاده میشود)
- هورموندرمانی برای تسکین علائم یائسگی
عوارض پولیپ رحم
پولیپهای رحم ممکن است با ناباروری مرتبط باشند. اگر به پولیپ رحم مبتلا هستید و توانایی باردار شدن ندارید، برداشتن پولیپها ممکن است شانس بارداری شما را افزایش دهد، هرچند دادههای علمی در این زمینه هنوز قطعی نیستند.
روشهای تشخیص پولیپ رحم
برای تشخیص پولیپ رحم ممکن است از آزمایشها و روشهای زیر استفاده شود:
- سونوگرافی ترانسواژینال (داخلی): در این روش، یک دستگاه باریک و قلمیشکل وارد واژن میشود. این دستگاه امواج صوتی ارسال کرده و تصویری از داخل رحم ایجاد میکند. از این طریق، وجود پولیپ یا ضخیم شدن بافت آندومتر به وضوح قابل مشاهده خواهد بود.
- هیستوروسونوگرافی: در این روش که به آن «سونوگرافی با تزریق مایع» نیز میگویند، آب نمک استریل (سالین) از طریق یک لوله کوچک از واژن و دهانه رحم به داخل رحم تزریق میشود. مایع سالین باعث باز شدن حفره رحم میشود و پزشک میتواند در طول سونوگرافی، نمای واضحتری از داخل رحم داشته باشد.
- هیستوروسکوپی: در این روش، یک تلسکوپ باریک، انعطافپذیر و چراغدار (هیستوروسکوپ) از طریق واژن و دهانه رحم وارد رحم میشود تا پزشک بتواند مستقیماً داخل رحم را مشاهده کند.
- بیوپسی (نمونهبرداری) آندومتر: یک لوله باریک مکنده وارد رحم شده و نمونهای از بافت را برای آزمایشگاه جمعآوری میکند. پولیپ رحم ممکن است با این روش تایید شود، اما گاهی اوقات ممکن است نمونهبرداری پولیپ را نادیده بگیرد و آن را جذب نکند.
بیشتر پولیپهای رحم خوشخیم هستند، اما برخی تغییرات پیشسرطانی رحم (مانند هایپرپلازی آندومتر) یا سرطانهای رحم نیز میتوانند خود را به شکل پولیپ نشان دهند. به همین دلیل، نمونه بافت پولیپِ برداشتهشده همیشه برای بررسی نشانههای سرطان به آزمایشگاه فرستاده میشود.
روشهای درمان پولیپ رحم
درمان پولیپ رحم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تحت نظر گرفتن و انتظار: پولیپهای کوچک و بدون علامت ممکن است خود به خود برطرف شوند. در افرادی که در معرض خطر سرطان رحم نیستند، درمان پولیپهای کوچک نیازی نیست.
- دارو درمانی: برخی از داروهای هورمونی، از جمله پروژستینها و آگونیستهای هورمون آزادکننده گنادوتروپین، ممکن است علائم پولیپ را کاهش دهند. اما مصرف این داروها معمولاً یک راهکار موقت است و علائم اغلب پس از قطع مصرف دارو دوباره بازمیگردند.
- جراحی و برداشتن پولیپ: در روش هیستوروسکوپی، پزشک ابزارهای جراحی را از طریق دستگاه وارد رحم کرده و پولیپها را خارج میکند. پولیپ برداشته شده معمولاً برای بررسی دقیقتر به آزمایشگاه فرستاده میشود.
اگر آزمایشها نشان دهند که پولیپ رحم حاوی سلولهای سرطانی است، پزشک مراحل بعدی ارزیابی و درمان را با شما در میان خواهد گذاشت. در موارد نادر، پولیپ رحم ممکن است دوباره عود کند که در این صورت نیاز به درمانهای مجدد خواهد بود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید:
- خونریزی واژینال بعد از دوران یائسگی
- خونریزی یا لکهبینی بین دو پریود
- خونریزیهای نامنظم قاعدگی
آمادگی برای پزشک
اولین نوبت ویزیت شما احتمالاً با یک پزشک عمومی یا متخصص زنان خواهد بود. در صورت امکان، بهتر است یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود را همراه ببرید تا در به خاطر سپردن اطلاعات به شما کمک کند.
کارهایی که میتوانید انجام دهید:
لیستی از موارد زیر تهیه کنید:
- علائم خود (حتی مواردی که فکر میکنید ربطی به این موضوع ندارند) و زمان شروع آنها.
- تمام داروها، ویتامینها و مکملهایی که مصرف میکنید به همراه دوز آنها.
- سوالاتی که میخواهید از پزشک بپرسید.
برخی از سوالات اساسی که میتوانید بپرسید:
- چه چیزی میتواند عامل بروز علائم من باشد؟
- به چه آزمایشهایی نیاز دارم؟
- آیا دارویی برای درمان این مشکل وجود دارد؟
- در چه شرایطی جراحی را توصیه میکنید؟
- آیا پولیپ رحم میتواند بر توانایی بارداری من تاثیر بگذارد؟
- آیا درمان پولیپ، باروری من را بهبود میبخشد؟
- آیا پولیپ رحم میتواند سرطانی باشد؟
- در پرسیدن هر سوال دیگری که به ذهنتان میرسد تردید نکنید.
پزشک چه سوالاتی ممکن است از شما بپرسد؟
- هر چند وقت یکبار این علائم را تجربه میکنید؟
- شدت علائم شما چقدر است؟
- آیا چیزی باعث بهبود علائم شما میشود؟
- آیا چیزی وجود دارد که علائم شما را بدتر کند؟
- آیا قبلاً برای پولیپ رحم یا پولیپ دهانه رحم درمان شدهاید؟
- آیا مشکلات باروری داشتهاید؟ آیا قصد باردار شدن دارید؟
- آیا در خانواده شما سابقه سرطان سینه، روده بزرگ یا سرطان آندومتر (رحم) وجود دارد؟
