اگر در دوران بزرگسالی همچنان با معضل آکنه دستوپنجه نرم میکنید، احتمالاً به دنبال دلایلی فراتر از صرفاً «منافذ بستهشده پوست» گشتهاید. در این مسیر، ممکن است با مفهوم «محور روده-پوست» برخورد کرده باشید؛ اصطلاحی که توضیح میدهد سلامت سیستم گوارش ما چگونه مستقیماً بر شادابی پوستمان اثر میگذارد.
تحقیقات روزافزون نشان میدهند که ترکیب باکتریهای موجود در روده (که به آن میکروبیوم روده میگویند) میتواند در بروز بیماریهای پوستی مرتبط با التهاب، از جمله آکنه، نقش کلیدی داشته باشد. هرچند دانشمندان همچنان در حال بررسی دقیق این پیوند پیچیده هستند، اما متخصصان پوست و گوارش بر سر یک موضوع اتفاق نظر دارند: سیستم گوارش و پوست شما به هم متصل هستند. به نظر میرسد برای بسیاری از افراد، تقویت سلامت روده از طریق تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی، میتواند کلید بهبود جوشهای سرسخت باشد؛ بهویژه زمانی که این جوشها همزمان با مشکلات گوارشی، استرس یا بیماری شدت میگیرند.
سلامت روده چگونه بر پوست تأثیر میگذارد؟
روده و پوست، هر دو نقشی حیاتی در سلامت عمومی بدن ایفا میکنند. پوست بزرگترین عضو بدن است و وجود ارتباط میان میکروبیوم روده و شرایط پوستی اصلاً عجیب نیست. این ارتباط از سد دفاعی روده شروع میشود. جالب است بدانید سلولهای پوششی روده رفتاری بسیار شبیه به سلولهای پوستی دارند. یکی از مهمترین وظایف پوست، عمل کردن به عنوان یک سد دفاعی است؛ پوست اجازه ورود عوامل مضر را نمیدهد و همزمان مانع از خروج مواد مفید (مانند رطوبت) میشود. روده ما نیز دقیقاً همین وظیفه را بر عهده دارد.
زمانی که روده بهدرستی کار میکند، سلولهای متصلبههم اجازه میدهند مواد مغذی جذب شوند اما مانع ورود مواد ناخواسته به جریان خون میشوند. اما وقتی این سد دفاعی آسیب ببیند، محصولات باکتریایی و سیگنالهای التهابی وارد گردش خون شده و در سراسر بدن پخش میشوند. ورود این سیگنالهای التهابی به خون، باعث افزایش التهاب سیستمیک در کل بدن میشود؛ نقطهای که در آن پیوند میان روده، پوست و حتی مغز آشکار میگردد.
کدام نوع آکنه به مشکلات گوارشی مرتبط است؟
هیچ الگوی جوش زدن مشخصی وجود ندارد که به طور قطعی نشاندهنده مشکل گوارشی باشد، اما ضایعات آکنهای عمیقتر، دردناکتر، قرمز و ملتهب، معمولاً نشانهای از نقش پررنگ التهاب در بدن هستند. این جوشها اغلب در قسمت پایین صورت یا خط فک ظاهر میشوند. اگرچه این ناحیه معمولاً با نوسانات هورمونی (بهویژه در زنان) مرتبط دانسته میشود، اما مشکلات التهابی روده میتوانند در کنار عدم تعادل هورمونی وجود داشته باشند و وضعیت را بدتر کنند.
همچنین اگر آکنههای شما با علائمی نظیر نفخ، یبوست، احساس سنگینی بعد از غذا، یا تغییرات پس از مصرف آنتیبیوتیک، بیماری و استرس طولانیمدت همراه است، احتمالاً با «دیسبیوز» (عدم تعادل باکتریایی در روده) روبرو هستید. البته کارشناسان هشدار میدهند که نباید عجولانه قضاوت کرد؛ داشتن آکنه لزوماً به معنای ابتلای قطعی به بیماریهای میکروبیوم نیست، اما رژیم غذایی باید بخش جداییناپذیر از هر گفتگو درباره درمان آکنه باشد، صرفنظر از سن بیمار یا الگوی جوشهای او.
اگر مشکوک به آکنه گوارشی هستیم، چه باید بکنیم؟
اگر تصور میکنید وضعیت روده شما بر پوستتان تأثیر میگذارد، اولین قدم مراجعه به یک متخصص پوست مجرب است. پزشک ممکن است درباره وضعیت دفع، نفخ یا تغییرات وزن از شما سوال کند. افرادی که علائم گوارشی شدیدی دارند، بهتر است علاوه بر متخصص پوست، با یک متخصص گوارش نیز مشورت کنند تا وضعیت میکروبیوم آنها به طور دقیقتر بررسی شود.
بهترین روشها برای حمایت از سلامت روده
برای اکثر افراد، تغییرات کمخطر در سبک زندگی بهترین نقطه شروع است. اگرچه معجزهای برای درمان فوری آکنه وجود ندارد، اما عادتهای زیر به طور کلی از سلامت روده، پوست و کل بدن حمایت میکنند:
- رژیم غذایی متنوع و سرشار از فیبر: فیبر یک ماده مغذی است که اغلب نادیده گرفته میشود، در حالی که نقش مهمی در رشد و تنوع باکتریهای مفید روده دارد. سعی کنید به جای مصرف مداوم چند میوه و سبزی تکراری، تنوع گیاهی سبد غذایی خود را افزایش دهید.
- مصرف غذاهای حاوی پروبیوتیک: تلاش کنید پروبیوتیکها را از منابع طبیعی مانند ماست، کفیر و کیمچی دریافت کنید. این غذاها به تنوع باکتریایی روده کمک میکنند. در مورد مکملهای پروبیوتیک هنوز سوالات بیپاسخ زیادی وجود دارد، بنابراین منابع غذایی اولویت دارند.
- محدود کردن غذاهای فرآوریشده و قندی: غذاهای بسیار فرآوریشده و سرشار از فروکتوز، میکروبیوم روده را به سمت ناپایداری و خرابی میبرند. تحقیقات اخیر حتی مصرف بیش از حد این مواد را با بیماریهای جدیتر گوارشی مرتبط دانستهاند.
- اولویت دادن به خواب، هیدراتاسیون و ورزش: کمخوابی و مصرف الکل تأثیر منفی بر میکروبیوم دارند، در حالی که ورزش منظم و نوشیدن آب کافی، همزمان به نفع روده و شفافیت پوست شماست.
درباره آزمایشهای خانگی روده چه بدانیم؟
اگر کسی علائم گوارشی جدی دارد، آزمایشهای تخصصی که توسط پزشک تجویز میشوند بسیار راهگشا هستند. در مقابل، شواهد علمی کمی برای حمایت از کیتهای تست خانگی یا پانلهای حساسیت غذایی که در بازار تبلیغ میشوند، وجود دارد. آزمایشهای معتبر معمولاً شامل موارد زیر است:
- آزمایش مدفوع برای بررسی عفونت یا التهاب.
- آزمایش خون برای بررسی کمبود مواد مغذی یا بیماری سلیاک.
- تستهای تنفسی برای غربالگری رشد بیش از حد باکتریها در روده کوچک (SIBO).
سخن پایانی
پوست ما آینه تمامنمای سلامت داخلی ماست. آکنههای مقاوم یا بثورات پوستی مداوم میتوانند سیگنالی باشند که نشان میدهند چیزی در درون بدن از تعادل خارج شده است. اگرچه مشکلات گوارشی تنها مقصر جوشهای صورت نیستند، اما حمایت از سلامت روده با اصلاح سبک زندگی میتواند التهاب را مهار کرده و در نتیجه، درخشش و سلامت را به پوست و بدن شما بازگرداند. اگر جوشهای شما با این تغییرات بهبود نیافت، بهترین راهکار مشورت با متخصص برای چیدن یک برنامه درمانی شخصیسازی شده است.
