آتورواستاتین
آتورواستاتین یکی از شناختهشدهترین و قویترین داروهای کاهنده چربی خون از دسته استاتینها است که با مهار آنزیم HMG-CoA ردوکتاز در کبد، تولید کلسترول را کاهش میدهد. این دارو به طور عمده سطح کلسترول بد (LDL) و تریگلیسرید را پایین آورده و در مقابل، کلسترول خوب (HDL) را اندکی افزایش میدهد. آتورواستاتین نه تنها برای درمان چربی خون بالا تجویز میشود، بلکه نقش حیاتی در پیشگیری اولیه و ثانویه از حوادث قلبی-عروقی مانند سکته قلبی، سکته مغزی و نیاز به اقدامات بازکننده عروق کرونر دارد. این دارو به عنوان یکی از ارکان اصلی درمان در بیماران مبتلا به دیابت، پرفشاری خون و سایر عوامل خطر قلبی-عروقی به کار میرود. شروع اثر کاهندگی چربی خون معمولاً طی ۲ هفته مشاهده میشود و حداکثر اثر آن پس از ۴ هفته حاصل میگردد. مصرف منظم و طولانیمدت آتورواستاتین، همراه با رژیم غذایی سالم، شالوده مدیریت هیپرلیپیدمی و کاهش بار بیماریهای قلبی در جهان امروز است.
- کاهش کلسترول تام، کلسترول LDL و تریگلیسرید در بیماران مبتلا به هیپرکلسترولمی اولیه و دیسلیپیدمی مختلط.
- پیشگیری از بروز حوادث قلبی-عروقی (مانند سکته قلبی، سکته مغزی و مرگ ناشی از بیماریهای قلبی) در بیماران پرخطر مانند مبتلایان به دیابت نوع ۲ یا افرادی که سابقه بیماری عروق کرونر دارند.
- کاهش کلسترول در کودکان و نوجوانان ۱۰ تا ۱۷ ساله مبتلا به هیپرکلسترولمی فامیلی (با تجویز پزشک متخصص).
- دوز شروع معمول در بزرگسالان ۲۰ تا ۴۰ میلیگرم یک بار در روز است.
- پزشک ممکن است بسته به سطح چربی خون و پاسخ درمانی بیمار، دوز را از ۱۰ میلیگرم شروع کرده و تا حداکثر ۸۰ میلیگرم در روز افزایش دهد.
- دارو را میتوان در هر زمانی از روز (صبح یا عصر) مصرف کرد، اما توصیه میشود هر روز در یک ساعت مشخص و ثابت مصرف شود.
- آتورواستاتین را میتوان همراه با غذا یا با معده خالی میل کرد.
- اثربخشی کامل دارو معمولاً پس از ۴ هفته مصرف منظم ظاهر میشود و پزشک در این زمان ممکن است دوز را مجدداً تنظیم کند.
- رعایت رژیم غذایی کمچرب و کمکلسترول در طول درمان با این دارو الزامی است.
- دردهای عضلانی، حساسیت و ضعف عضلانی.
- افزایش آنزیمهای کبدی که معمولاً خفیف و بدون علامت است.
- سردرد، سرگیجه و احساس خستگی.
- تهوع، اسهال، یبوست و درد شکم.
- افزایش قند خون (افزایش مختصر هموگلوبین A1c و قند خون ناشتا).
- عارضه نادر اما بسیار جدی رابدومیولیز (تخریب شدید بافت عضلانی) که میتواند منجر به نارسایی حاد کلیه شود و با علائمی مانند درد شدید عضلانی، ضعف، تیره شدن رنگ ادرار همراه است.
- مهارکنندههای قوی آنزیم CYP3A4: مصرف همزمان با داروهایی مانند کلاریترومایسین، اریترومایسین، کتوکونازول، ایتراکونازول و داروهای ضد ویروس HIV (مهارکنندههای پروتئاز) سطح آتورواستاتین را به شدت افزایش داده و خطر آسیب عضلانی (رابدومیولیز) را بالا میبرد.
- فیبراتها (مانند جمفیبروزیل و فنوفیبرات): مصرف همزمان با آتورواستاتین خطر عوارض عضلانی را افزایش میدهد. جمفیبروزیل به طور خاص با آتورواستاتین منع مصرف همزمان دارد.
- گریپ فروت و آب گریپ فروت: مصرف مقادیر زیاد (بیش از ۱.۲ لیتر در روز) سطح آتورواستاتین را بالا برده و احتمال سمیت عضلانی را افزایش میدهد.
- وارفارین (رقیقکننده خون): آتورواستاتین میتواند اثر ضد انعقادی وارفارین را تقویت کند.
- دیگوکسین: آتورواستاتین ممکن است سطح دیگوکسین را در خون اندکی افزایش دهد.
- مصرف در دوران بارداری و شیردهی مطلقاً ممنوع است.
- در بیماران مبتلا به بیماری فعال کبدی یا افزایش پایدار و بدون دلیل آنزیمهای کبدی (بیش از ۳ برابر حد طبیعی) نباید مصرف شود.
- در صورت بروز درد، حساسیت یا ضعف غیرقابل توجیه عضلانی به ویژه اگر همراه با کسالت و تب باشد، فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- پزشک معمولاً پیش از شروع درمان و به طور دورهای در طول درمان، آزمایشهای عملکرد کبد را درخواست میکند.
- مصرف همزمان با الکل به علت افزایش بار کبدی توصیه نمیشود.