متوپرولول
متوپرولول، دارویی از دسته بتابلوکرها است که عمدتاً برای درمان فشار خون بالا، آنژین صدری (درد قفسه سینه) و برخی از انواع نارسایی قلبی تجویز میشود. این دارو با مسدود کردن گیرندههای بتا-۱ در قلب، از اتصال هورمونهای استرسزا (کاتکولآمینها) به این گیرندهها جلوگیری کرده و در نتیجه ضربان قلب را آهستهتر و قدرت انقباض آن را کاهش میدهد. این عملکرد به قلب کمک میکند تا خون را با تلاش کمتری پمپاژ کرده و در نتیجه فشار خون و بار کاری قلب کاهش یابد. متوپرولول همچنین به عنوان یک درمان استاندارد پس از سکته قلبی برای کاهش خطر مرگ و میر و جلوگیری از سکتههای بعدی به کار میرود. نکته مهم در مصرف این دارو، لزوم قطع تدریجی آن است، زیرا قطع ناگهانی میتواند منجر به تشدید درد قفسه سینه یا افزایش ناگهانی فشار خون شود. متوپرولول در دو فرم اصلی دارویی شامل قرصهای معمولی (رهش فوری) و قرصهای آهستهرهش (متوپرولول سوکسینات) عرضه میشود که نحوه مصرف و دوزبندی آنها متفاوت است.
- کنترل و درمان فشار خون بالا (به تنهایی یا در ترکیب با سایر داروهای کاهنده فشار خون)
- پیشگیری از درد قفسه سینه (آنژین صدری مزمن)
- درمان نارسایی قلبی پایدار و علامتدار (در کنار سایر درمانهای استاندارد)
- کاهش خطر مرگ و میر و سکته قلبی مجدد در بیمارانی که به تازگی دچار حمله قلبی شدهاند
- کنترل ضربان قلب در برخی از انواع آریتمیهای قلبی (مانند فیبریلاسیون دهلیزی)
- پیشگیری از حملات میگرنی (به عنوان درمان انتخابی دوم و با تجویز پزشک)
- مقدار مصرف متوپرولول بسته به نوع بیماری و فرم دارویی (معمولی یا آهستهرهش) توسط پزشک تعیین میشود.
- برای درمان فشار خون بالا، دوز شروع معمول ۵۰ تا ۱۰۰ میلیگرم یک بار در روز (برای فرم آهستهرهش) یا ۵۰ میلیگرم دو بار در روز (برای فرم معمولی) است که پزشک میتواند آن را تا حداکثر ۴۰۰ میلیگرم در روز افزایش دهد.
- در نارسایی قلبی، درمان با دوز بسیار پایین (۶.۲۵ میلیگرم دو بار در روز) شروع و به تدریج افزایش مییابد.
- برای پیشگیری از آنژین صدری، دوز معمول ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیگرم در روز در دو دوز منقسم است.
- مصرف دارو همراه با غذا یا بلافاصله پس از آن توصیه میشود تا جذب آن بهبود یافته و از عوارض گوارشی کاسته شود.
- قرصهای آهستهرهش باید به صورت کامل بلعیده شوند و از خرد کردن، جویدن یا شکستن آنها جداً خودداری گردد.
- قطع ناگهانی دارو خطرناک است و باید تحت نظر پزشک و به صورت تدریجی طی چند هفته انجام شود.
- خستگی و ضعف غیرعادی (به ویژه در شروع درمان)
- سرگیجه یا سبکی سر (به خصوص هنگام برخاستن ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده)
- کاهش ضربان قلب (برادیکاردی)
- سردی دستها و پاها
- ناراحتیهای گوارشی مانند تهوع، استفراغ، اسهال یا یبوست
- مشکلات خواب (بیخوابی یا کابوسهای شبانه)
- تنگی نفس یا خسخس سینه (در افراد مستعد)
- اختلالات جنسی موقت مانند کاهش میل جنسی یا اختلال نعوظ
- افسردگی یا تشدید علائم آن در افراد مستعد
- مصرف همزمان با وراپامیل، دیلتیازم و سایر مسدودکنندههای کانال کلسیم غیر دیهیدروپیریدینی میتواند باعث کاهش شدید ضربان قلب، افت فشار خون و نارسایی قلبی شود.
- سایر داروهای کاهنده فشار خون (مانند داروهای ادرارآور، مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین) ممکن است اثر کاهش فشار خون را تشدید کنند.
- مصرف همزمان با انسولین یا داروهای خوراکی کاهنده قند خون میتواند علائم هشداردهنده افت قند خون (مانند تپش قلب و لرزش) را پنهان کند.
- مهارکنندههای مونوآمین اکسیداز (MAOIs) و رزرپین ممکن است اثر کاهش فشار خون و ضربان قلب را به طور قابل توجهی افزایش دهند.
- داروهای بیهوشی استنشاقی در صورت مصرف همزمان با متوپرولول میتوانند باعث تضعیف شدید عملکرد قلب شوند.
- داروهای ضدافسردگی (مانند فلوکستین و بوپروپیون) که آنزیم CYP2D6 کبدی را مهار میکنند، میتوانند سطح متوپرولول را در خون افزایش داده و خطر عوارض جانبی را بالا ببرند.
- مصرف متوپرولول در بیماران با شوک کاردیوژنیک، نارسایی قلبی جبراننشده، بلوک قلبی درجه دو یا سه بدون پیسمیکر و برادیکاردی سینوسی شدید ممنوع است.
- در بیماران مبتلا به آسم یا بیماری مزمن انسدادی ریه باید با احتیاط فراوان مصرف شود.
- مصرف این دارو میتواند علائم پرکاری تیروئید (مانند تپش قلب) را پنهان کند و قطع ناگهانی آن در این بیماران ممکن است منجر به بحران پرکاری تیروئید شود.
- در بیماران دیابتی، متوپرولول ممکن است علائم افت قند خون را مخفی کند.
- قطع ناگهانی دارو در بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر میتواند باعث بدتر شدن آنژین صدری یا بروز سکته قلبی شود.
