امپرازول
امپرازول یک داروی کاهنده اسید معده از دسته مهارکنندههای پمپ پروتون است که با مهار مستقیم پمپ اسیدی در سلولهای جداری دیواره معده، ترشح اسید را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد. این دارو برای درمان بیماریهایی که با افزایش اسید معده مرتبط هستند، مانند ریفلاکس معده به مری، زخمهای معده و اثنیعشر و سندرم زولینگر-الیسون تجویز میشود. امپرازول یکی از پرمصرفترین داروها در جهان محسوب میشود و در دسترس بودن شکل خوراکی آن بدون نسخه برای مصرف کوتاهمدت، آن را به گزینهای محبوب برای درمان سوزش سر دل تبدیل کرده است. برخلاف آنتیاسیدها که اثر فوری و موقتی دارند، امپرازول برای اثرگذاری نیازمند چند روز مصرف منظم است، اما اثر مهار اسید آن بسیار قویتر و پایدارتر بوده و تا ۲۴ ساعت ادامه مییابد. نکته قابل توجه این است که مصرف طولانیمدت این دارو با برخی عوارض مانند کاهش جذب ویتامین ب۱۲، کاهش منیزیم خون و افزایش خطر شکستگی استخوان مرتبط دانسته شده است.
- درمان بیماری ریفلاکس معده به مری و علائم همراه مانند سوزش سر دل و ترش کردن
- درمان و نگهداری در زخمهای معده (گاستریک اولسر) و اثنیعشر (دئودنال اولسر)
- درمان زخمهای گوارشی ناشی از مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
- ریشهکنی باکتری هلیکوباکتر پیلوری در ترکیب با آنتیبیوتیکها
- درمان سندرم زولینگر-الیسون (تومور مولد گاسترین) و سایر حالتهای افزایش ترشح اسید معده
- پیشگیری از بازگشت زخمهای اثنیعشر
- دوز معمول برای درمان ریفلاکس و سوزش سر دل در بزرگسالان ۲۰ میلیگرم یک بار در روز به مدت ۴ تا ۸ هفته است.
- برای درمان زخم اثنیعشر دوز ۲۰ میلیگرم و برای زخم معده دوز ۲۰ تا ۴۰ میلیگرم یک بار در روز تجویز میشود.
- در رژیم ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری معمولاً امپرازول ۲۰ میلیگرم دو بار در روز همراه با دو آنتیبیوتیک مصرف میگردد.
- بهترین زمان مصرف امپرازول صبحها و با معده خالی، حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از وعده غذایی است.
- کپسول یا قرص باید به طور کامل با یک لیوان آب بلعیده شود و از خرد کردن، جویدن یا باز کردن کپسول خودداری گردد.
- مصرف خودسرانه بدون تجویز پزشک نباید بیش از ۱۴ روز ادامه یابد و در صورت تداوم علائم، مراجعه به پزشک ضروری است.
- سردرد (شایعترین عارضه)
- درد شکم، تهوع، اسهال و یبوست
- گاز و نفخ معده
- کمبود منیزیم خون در مصرف طولانیمدت که میتواند با علائمی مانند خستگی، گرفتگی عضلات، سرگیجه و نامنظمی ضربان قلب همراه باشد
- کاهش جذب ویتامین ب۱۲ در مصرف طولانیمدت (به ویژه در سالمندان)
- افزایش خطر شکستگیهای استخوانی (لگن، مچ دست و ستون فقرات) با مصرف طولانیمدت و دوز بالا
- پولیپهای خوشخیم غدد فوندوس معده
- اسهال شدید ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل (نادر اما جدی)
- کلوپیدوگرل (اسویکس): امپرازول میتواند اثر ضدپلاکتی کلوپیدوگرل را کاهش دهد و خطر بروز حوادث قلبی-عروقی را افزایش دهد. در صورت نیاز به داروی کاهنده اسید در بیماران مصرفکننده کلوپیدوگرل، معمولاً پنتوپرازول جایگزین ایمنتری محسوب میشود.
- کتوکونازول و ایتراکونازول (ضدقارچها): کاهش شدید اسید معده توسط امپرازول جذب این داروها را کاهش داده و اثربخشی آنها را کم میکند.
- متوترکسات (داروی ضدسرطان و روماتیسم): مصرف همزمان با امپرازول (به ویژه در دوز بالا) میتواند سطح و سمیت متوترکسات را افزایش دهد.
- وارفارین (رقیقکننده خون): امپرازول ممکن است اثر ضد انعقادی وارفارین را افزایش دهد.
- مکملهای آهن و ویتامین ب۱۲: کاهش اسید معده جذب این مکملها را کاهش میدهد.
- مصرف امپرازول میتواند علائم بیماریهای جدیتر مانند سرطان معده را پنهان کند. بنابراین در صورت وجود علائم خطرناک مانند کاهش وزن ناخواسته، استفراغ مکرر، بلع دشوار، استفراغ خونی یا مدفوع سیاه، حتماً پیش از مصرف دارو با پزشک مشورت شود.
- مصرف طولانیمدت (بیش از یک سال) باید تحت نظر پزشک و با پایش منظم سطح منیزیم خون و سطح ویتامین ب۱۲ انجام گردد.
- بیماران با نارسایی شدید کبدی باید با احتیاط و با دوز کاهشیافته دارو را مصرف کنند.
- مصرف خودسرانه و مکرر این دارو برای سوزش سر دل بدون مشورت با پزشک در درازمدت توصیه نمیشود.