سرترالین
سرترالین یکی از پرتجویزترین داروهای ضدافسردگی از گروه مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین است که با افزایش سطح سروتونین در مغز به بهبود خلق و خو، کاهش اضطراب و تنظیم الگوهای فکری وسواسی کمک میکند. این دارو با تأثیر بر انتقالدهنده عصبی سروتونین، پیامهای عصبی را در شکاف سیناپسی تنظیم کرده و باعث ایجاد حس آرامش روانی و افزایش انرژی میشود. سرترالین نسبت به برخی داروهای همگروه خود عوارض جانبی کمتری بر اشتها و وزن دارد و تداخل دارویی آن با سیستم سیتوکروم کبدی کمتر است. این دارو برای طیف گستردهای از اختلالات روانپزشکی شامل افسردگی اساسی، اختلال پانیک، وسواس فکری-عملی، اضطراب اجتماعی و اختلال استرس پس از سانحه تجویز میشود. شروع اثر درمانی کامل سرترالین ممکن است ۴ تا ۸ هفته به طول بینجامد و قطع ناگهانی آن میتواند منجر به بروز علائم ناخوشایند ترک مانند سرگیجه، گزگز اندامها و بیقراری شود.
- درمان افسردگی اساسی
- درمان اختلال وسواس فکری-عملی
- درمان اختلال پانیک (حمله وحشتزدگی) با یا بدون آگورافوبیا
- درمان اختلال اضطراب اجتماعی
- درمان اختلال استرس پس از سانحه
- درمان اختلال ملال پیش از قاعدگی
- دوز معمول شروع درمان برای بزرگسالان ۵۰ میلیگرم یک بار در روز (ترجیحاً صبح یا عصر) است.
- پزشک ممکن است در صورت عدم پاسخ کافی، دوز را به تدریج و با فواصل حداقل یک هفتهای افزایش دهد.
- حداکثر دوز مجاز روزانه ۲۰۰ میلیگرم است.
- در درمان اختلال وسواس و پانیک، گاهی درمان با دوز پایینتر (۲۵ میلیگرم) آغاز میشود تا عوارض اولیه به حداقل برسد.
- سرترالین را میتوان همراه با غذا یا با معده خالی مصرف کرد.
- برای کاهش احتمال بیخوابی، بهتر است دارو در صبح مصرف شود، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.
- اثر کامل ضدافسردگی دارو معمولاً پس از ۴ تا ۶ هفته ظاهر میشود.
- قطع ناگهانی دارو ممنوع است و باید تحت نظر پزشک و با کاهش تدریجی دوز طی چند هفته انجام شود.
- تهوع، اسهال و یبوست (شایعترین عوارض گوارشی که معمولاً پس از یک تا دو هفته کاهش مییابند)
- خشکی دهان
- بیخوابی یا خوابآلودگی بیش از حد (بسته به واکنش فردی بیمار)
- سرگیجه و سردرد
- کاهش اشتها و کاهش وزن (به ویژه در هفتههای اول)
- تاخیر در انزال و کاهش میل جنسی (از عوارض شایع داروهای این گروه)
- لرزش ظریف دستها (ترمور) و تعریق بیش از حد
- بیقراری و اضطراب گذرا در ابتدای درمان (به ویژه در هفته اول)
- خمیازه کشیدنهای مکرر و غیرقابل کنترل (عارضه جالب اما بیخطر)
- افزایش افکار خودکشی در افراد زیر ۲۴ سال (هشدار جعبه سیاه سازمان غذا و دارو)
- ممنوعیت قطعی: مصرف همزمان با مهارکنندههای مونوآمین اکسیداز مانند سلژیلین، لینزولید، فنلزین و ترانیلسیپرومین به دلیل خطر سندرم سروتونین کشنده. بین قطع مهارکنندههای مونوآمین اکسیداز و شروع سرترالین باید حداقل ۱۴ روز فاصله باشد.
- سایر داروهای سروتونرژیک: مصرف همزمان با داروهای ضدافسردگی دیگر، ترامادول، فنتانیل، داروهای ضد میگرن (تریپتانها مانند سوماتریپتان) و مکملهای حاوی تریپتوفان یا گیاه گل راعی، خطر سندرم سروتونین را افزایش میدهد.
- داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت (مانند وارفارین، کلوپیدوگرل، آسپرین و ایبوپروفن): مصرف همزمان با سرترالین خطر خونریزی (به ویژه گوارشی) را افزایش میدهد.
- داروهای ضد تشنج (فنیتوئین، کاربامازپین و فنوباربیتال): این داروها سطح سرترالین را کاهش داده و اثربخشی آن را کم میکنند.
- داروهای ضد روانپریشی (مانند هالوپریدول و ریسپریدون): مصرف همزمان ممکن است باعث تغییر در سطح خونی این داروها و افزایش عوارض جانبی شود.
- مصرف همزمان با مهارکنندههای مونوآمین اکسیداز و داروی پیموزاید (ضد روانپریشی) مطلقاً ممنوع است.
- در بیماران مبتلا به صرع یا سابقه تشنج با احتیاط فراوان مصرف شود، زیرا ممکن است آستانه تشنج را کاهش دهد.
- در بیماران دوقطبی، مصرف سرترالین بدون داروی تثبیتکننده خلق میتواند باعث ورود ناگهانی به فاز شیدایی (مانیا) یا نیمهشیدایی (هیپومانیا) شود.
- در افراد زیر ۲۴ سال در هفتههای اول درمان، احتمال افزایش افکار و رفتارهای خودکشی وجود دارد و نیاز به پایش دقیق خانواده و پزشک است.
- قطع ناگهانی دارو پس از مصرف طولانیمدت باعث سندرم ترک (سرگیجه، گزگز اندامها، شوکهای الکتریکی مغزی، کابوس شبانه و تحریکپذیری) میشود.
- در بیماران مبتلا به نارسایی کبدی، دوز دارو باید کاهش یابد و با احتیاط مصرف شود.
