در حالی که بریتانیا با شیوع گسترده یک نوع «سوپر آنفلوانزا» دستوپنجه نرم میکند و موارد ابتلا به سرخک در حال افزایش است، کارشناسان چهار بیماری را شناسایی کردهاند که بهعنوان بزرگترین تهدیدهای بهداشتی سال ۲۰۲۶ شناخته میشوند؛ بیماریهایی که در شرایط کاهش نرخ واکسیناسیون میتوانند به بحرانی جدی تبدیل شوند. در میان این تهدیدها، حتی از یک بیماری ناشناخته با عنوان «بیماری X» نیز نام برده میشود.
بر اساس یافتههای جدید، آنفلوانزا، سرخجه و امپاکس (Mpox) در صدر فهرست بیماریهایی قرار دارند که متخصصان پزشکی بیشترین نگرانی را درباره آنها در سال ۲۰۲۶ دارند.
در حال حاضر، بریتانیا با یکی از شدیدترین موجهای آنفلوانزا در سالهای اخیر روبهروست. آمار بستری بیماران مبتلا به آنفلوانزا در بیمارستانها به سطحی بیسابقه برای این مقطع از سال رسیده و فشار سنگینی بر سیستم درمانی وارد کرده است؛ شرایطی که از آن بهعنوان بدترین سناریوی ممکن برای این زمان از سال یاد میشود.
همزمان، نرخ واکسیناسیون کودکان در اوایل سال ۲۰۲۵ به پایینترین سطح خود در ۱۵ سال گذشته سقوط کرد. در طول سال جاری، موارد ابتلا به سرخک در سراسر انگلستان افزایش یافته و بخش عمده این موارد مربوط به کودکانی زیر ۱۱ سال بوده که واکسینه نشدهاند.
کارشناسان هشدار میدهند که سرخجه، بیماریای که ریشه در دوران ویکتوریایی دارد، ممکن است در سال آینده دوباره بازگردد؛ آن هم به دلیل کاهش پوشش واکسن سهگانه MMR.
در کنار اینها، ظهور یک گونه ترکیبی جدید از ویروس امپاکس نیز زنگ خطر را برای نهادهای بهداشتی به صدا درآورده است. این تغییر ژنتیکی در سطح جهانی در حال گردش است و نگرانیها را درباره شکلگیری جهشهای خطرناکتر افزایش داده است.
ناامنی غذایی؛ تهدیدی خاموش اما جدی برای سلامت عمومی
پژوهشها نشان میدهد که ناامنی غذایی یکی از شدیدترین خطرات برای سلامت عمومی در جهان امروز است. تغذیه نامناسب باعث شده افراد بیشتری در برابر بیماریهای واگیردار آسیبپذیر شوند. بررسیها نشان میدهد بسیاری از مردم، بهویژه در مناطق محروم، بهتدریج توانایی داشتن یک رژیم غذایی متنوع و مناسب برای حفظ سلامت و عملکرد مطلوب سیستم ایمنی را از دست میدهند؛ بهطوریکه در برخی مناطق، تا ۹۰ درصد خانوادهها با ناامنی غذایی مواجهاند.
برآوردها حاکی از آن است که حدود یکسوم جمعیت جهان با ناامنی غذایی روبهرو هستند. این مشکل تنها به کشورهای فقیر محدود نمیشود و حتی در بریتانیا نیز حدود ۱۱ درصد از خانوارها را درگیر کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد ناامنی غذایی یک چالش جهانی است.
امپاکس؛ ویروسی که دیگر نادر نیست
اوایل همین ماه، یک گونه جدید از ویروس امپاکس در بریتانیا شناسایی شد و مقامات بهداشتی هشدار دادند که این نوع جدید میتواند شدید باشد. این ویروس که پیشتر با نام آبله میمونی شناخته میشد، به خانواده ویروسهایی تعلق دارد که آبله نیز جزو آنهاست و از طریق تماس مستقیم یا قطرات تنفسی ناشی از سرفه و عطسه منتقل میشود.
جهش جدید امپاکس حاصل ترکیب دو سویه شناختهشده قبلی است؛ اتفاقی که بسیاری از متخصصان از مدتها قبل نگران وقوع آن بودند. این مورد در فردی شناسایی شد که بهتازگی از سفر به آسیا بازگشته بود.
در گذشته، امپاکس بیماری نسبتاً نادری به شمار میرفت، اما پس از چندین شیوع در نقاط مختلف جهان، اکنون بسیار شایعتر شده است. این ویروس همچنان در بسیاری از کشورها، از جمله کشورهای اروپایی، در حال گردش است و سویههای جدیدی از آن در حال ظهور هستند. به نظر میرسد ویروسی که زمانی بسیار نادر بود، اکنون به بخشی دائمی از تهدیدهای جهانی تبدیل شده است.
سرخجه؛ بازگشت یک بیماری تقریباً فراموششده
نرخ واکسیناسیون کودکان در بریتانیا بهطور چشمگیری کاهش یافته و به پایینترین سطح خود در ۱۵ سال گذشته رسیده است. کارشناسان هشدار میدهند که گسترش تردید نسبت به واکسن میتواند زمینهساز بازگشت سرخجه شود.
سرخجه که با نام «سرخک آلمانی» نیز شناخته میشود، سالهاست که در بریتانیا تقریباً ریشهکن شده و بخش «R» واکسن سهگانه MMR نقش کلیدی در کاهش موارد ابتلا به آن داشته است. معمولاً تعداد موارد سالانه سرخجه در بریتانیا تکرقمی و گاهی حتی صفر بوده و این بیماری عملاً دیگر یک معضل بهداشت عمومی محسوب نمیشده است.
با این حال، کاهش پوشش واکسن MMR میتواند باعث ظهور دوباره موارد جدید سرخجه شود. هرچند این بیماری برای اغلب افراد خفیف است و معمولاً طی چند روز تا کمتر از دو هفته بهبود مییابد، اما برای زنان باردار میتواند پیامدهای بسیار جدی داشته باشد. اگر زن باردار در اوایل بارداری به سرخجه مبتلا شود، خطر ابتلای جنین به «سندرم سرخجه مادرزادی» تا ۹۰ درصد افزایش مییابد.
این سندرم میتواند باعث ناهنجاریهای مادرزادی مانند آسیب مغزی، مشکلات بینایی و کاهش شنوایی شود. واکسن سرخجه در قالب واکسن MMR از بروز چنین پیامدهایی جلوگیری میکند.
آنفلوانزا؛ تهدیدی قدیمی با چهرهای جدید
بریتانیا در سال جاری با یک موج زودهنگام و گسترده آنفلوانزا مواجه شده است. بسیاری از مراکز درمانی در وضعیت آمادهباش قرار گرفتهاند و آمار بستری بیماران مبتلا به «سوپر آنفلوانزا» همچنان رو به افزایش است؛ آن هم در سطحی بیسابقه برای این فصل از سال.
اگر آنفلوانزا به عفونت ریه یا ذاتالریه تبدیل شود، میتواند مرگبار باشد. با وجود اینکه آنفلوانزا هر سال بهطور گسترده در گردش است، اما در شرایط فعلی یکی از نگرانکنندهترین بیماریها به شمار میرود. تجربه کشورهای دیگر نشان داده که موجهای شدید آنفلوانزا میتوانند فشار سنگینی بر سیستم درمانی وارد کنند و زمان اوجگیری و طول مدت این موجها همیشه با عدم قطعیت همراه است.
مقامات بهداشتی درباره یک نوع «تغییر یافته» از ویروس آنفلوانزا با نام A(H3N2) هشدار دادهاند که بهسرعت به سویه غالب در کشور تبدیل شده است. این زیرگونه یکی از سه ویروس اصلی عامل آنفلوانزای فصلی محسوب میشود.
سیستم سلامت خود را برای دورهای دشوار آماده میکند؛ دورهای که با شروع زودهنگام فصل آنفلوانزا و افزایش تعداد بستریها همراه شده است. به همین دلیل، از تمام افراد واجد شرایط خواسته شده واکسن آنفلوانزا را دریافت کنند، هرچند آمارها نشان میدهد امسال افراد کمتری نسبت به گذشته واکسن آنفلوانزا تزریق کردهاند.
بیماری X؛ تهدیدی ناشناخته در ۲۰۲۶
در کنار بیماریهای شناختهشده، «بیماری X» همچنان یکی از نگرانیهای جدی برای سال ۲۰۲۶ محسوب میشود. بیماری X نام یک بیماری مشخص نیست، بلکه اصطلاحی است برای هر عامل بیماریزای ناشناختهای که هنوز شناسایی نشده اما میتواند باعث شیوعهای گسترده یا حتی یک همهگیری جهانی شود.
ایده یک ویروس یا باکتری ناشناخته کاملاً واقعی است و دانشمندان از دولتها میخواهند برای تهدیدهای احتمالی طبیعت آماده باشند. چنین عاملی میتواند بهسرعت گسترش پیدا کند و نرخ مرگومیر بالایی داشته باشد؛ مشابه آنچه در دوران همهگیری کرونا تجربه شد.
با وجود پیشرفتهای مهم در فناوری، از جمله استفاده از پلتفرمهای mRNA برای تولید واکسن و دارو، تجربه نشان داده که جهان در برابر همهگیری اخیر آمادگی کافی نداشت. بسیاری معتقدند اگر بیماری X همین فردا ظاهر شود، احتمالاً بار دیگر با کمبود آمادگی جهانی روبهرو خواهیم شد.
