ارز دیجیتال چیست و چگونه وارد بازار آن شویم؟

بشر ابتدا کالا‌ها را با یکدیگر مبادله کرد، سپس به سراغ سکه‌های فلزی رفت، پس از آن اسکناس و کارت‌های بانکی را ساخت و در ادامه پرداخت‌های اینترنتی را تجربه کرد. با وجود این تغییرات، شاید اگر ۲۰ سال پیش به کسی می‌گفتیم در آینده نوعی دارایی دیجیتال به وجود می‌آید که نه‌تنها روش پرداخت بلکه زیرساخت‌های مالی و فناوری مردم را نیز دگرگون خواهد کرد، باور آن برایش چندان آسان نبود. امروز این دارایی‌ها با نام ارزهای دیجیتال شناخته می‌شوند و به بخش جدایی‌ناپذیر اقتصاد جهانی تبدیل شده‌اند.

ارز دیجیتال چیست؟

ارز دیجیتال یا رمز‌ارز نوعی دارایی دیجیتال است که با استفاده از فناوری بلاک‌چین ایجاد و مدیریت می‌شود. این دارایی‌ها ماهیت فیزیکی ندارند و تمامی ساز‌و‌کار آن‌ها بر بستر اینترنت به‌صورت کاملا دیجیتالی انجام می‌گیرد. به عبارت دیگر، در پاسخ ساده به پرسش رمز ارز چیست، می‌توانیم بگوییم نوعی پول مدرن است که امنیت آن از طریق رمز‌نگاری پیشرفته تامین شده و شفافیت انتقال و انجام تراکنش‌های آن با مدل‌های رایج فعلی مانند حضور بانک‌ها به‌عنوان واسطه، تفاوت‌ زیادی دارد.

برای اینکه بهتر درک کنیم ارز دیجیتال یعنی چه، به شناخت گروه‌های مختلف رمز‌ارزها و بررسی کاربرد‌های هر‌کدام می‌پردازیم.

۱. ارزهای پایه

این دسته از ارزهای دیجیتال شامل بیت‌کوین و اتریوم هستند و عمدتا به عنوان ابزار سرمایه‌گذاری مورد استفاده قرار می‌گیرند. با وجود اینکه این ارز‌ها نقدشوندگی بالایی دارند، اما باید توجه داشت که نوسان قیمت در آن‌ها زیاد است و گاهی کارمزد انتقال بالا می‌رود؛ بنابراین گزینه‌های مناسبی برای تراکنش‌های روزمره نیستند.

۲. استیبل کوین‌ها

استیبل کوین‌ها مانند تتر (USDT) و یو‌اس‌دی‌سی (USDC) ارزش خود را به دلار یا سایر ارزهای فیات متصل کرده‌اند. این ارزها برای انتقال امن و سریع پول داخل کشور یا تراکنش‌های بین‌المللی، بسیار مناسب هستند.

۳. آلت‌کوین‌ها

آلت‌کوین‌ها تمامی ارز‌های دیجیتال به‌غیر از بیت کوین هستند؛ ارزهایی مانند کاردانو (ADA) و ریپل (XRP) در این دسته قرار گرفته‌اند که کاربردهای متنوعی در پرداخت، قراردادهای هوشمند و پروژه‌های خاص بلاک‌چینی دارند. این ارزها نوآورانه‌اند و استفاده عملی در اکوسیستم‌های دیجیتال را فراهم می‌کنند. با این حال، ریسک بالاتری نسبت به بیت‌کوین و اتریوم دارند و پذیرش عمومی آن‌ها کمتر است. 

۴. توکن‌های غیر مثلی یا NFT

توکن‌های غیر‌مثلی (NFT) نماینده مالکیت دیجیتال بر آثار هنری، بازی‌ها و آیتم‌های مختلف هستند. ارزش این توکن‌ها به منحصر به فرد بودن و کاربرد آن‌ها بستگی دارد و معامله آن‌ها اغلب با نوسان شدید و نقدشوندگی محدود همراه است. با این حال، برای علاقه‌مندان به هنر دیجیتال و بازی‌های بلاک‌چینی جذابیت بالایی دارند.

مهم‌ترین کاربرد‌های ارز دیجیتال چیست؟

در گذشته ورود به بسیاری از بازارها و مشاغل کار ساده‌ای نبود. افراد برای شروع به سرمایه اولیه بالا، شبکه‌سازی و حتی واسطه‌های متعدد نیاز داشتند. اما امروز شرایط تغییر کرده است؛ فناوری‌های نو مخصوصا در حوزه بلاک‌چین و ارزهای دیجیتال، مسیر دسترسی به فرصت‌های مالی را ساده‌تر کرده‌اند. اکنون که می‌توانیم بدون واسطه به پروژه‌های جهانی دسترسی داشته باشیم، در فرصت‌های سرمایه‌گذاری متنوع مشارکت کنیم و تراکنش‌های سریع و کم‌هزینه انجام دهیم، چرا از این امکان استفاده نکنیم؟ عصر جدید اقتصاد دیجیتال پیش روی ماست و نادیده گرفتن آن می‌تواند به معنای از دست دادن فرصت‌هایی باشد که در گذشته حتی مشابه آن‌ها وجود نداشتند.

حال ممکن است بپرسید: «با اینکه فهمیدم ارز دیجیتال چیست و چرا اهمیت دارد، اما هنوز دقیقا نمی‌دانم این بازار چه نیازی از من را حل می‌کند یا چه فرصت نزدیکی برای استفاده از آن وجود دارد؟» برای پاسخ به این پرسش‌، بهتر است موقعیت‌هایی را بررسی کنیم که نشان می‌دهند رمز‌‌ارز چیست و چگونه می‌تواند در زندگی روزمره کاربرد داشته باشد:

• انتقال سریع پول بدون واسطه و کارمزد بالا: یک فریلنسر ایرانی که برای یک شرکت آلمانی کار می‌کند، دستمزد خود را با تتر دریافت می‌کند. درآمد او بدون نیاز به حواله بانکی، مشکلات تحریم یا کارمزدهای سنگین، به کیف پولش منتقل می‌شود و می‌تواند آن را در ایران از طریق یک صرافی ایرانی به ریال تبدیل کند.
• حفظ ارزش دارایی و سرمایه‌گذاری بلندمدت: فرض کنید فردی در ایران بخشی از سرمایه‌اش را به‌جای نگهداری ریال، تبدیل به بیت‌کوین یا اتریوم کند. هدف او ترید روزانه نیست؛ بلکه مانند طلا یا ملک، این دارایی‌ها را برای بلندمدت نگه می‌دارد تا ارزش سرمایه‌اش در برابر تورم حفظ شود.
• پرداخت بدون کارت بانکی بین‌المللی: کاربری قصد خرید اشتراک یک سرویس خارجی دارد اما مسترکارت یا ویزا ندارد. او با پرداخت ارز دیجیتال (مثلا تتر) هزینه را مستقیما پرداخت می‌کند.
• استفاده از خدمات مالی غیرمتمرکز (دیفای) بدون واسطه بانکی: تصور کنید فردی بدون افتتاح حساب بانکی خارجی، بخشی از دارایی خود را مانند سپرده‌گذاری در بانک، در پلتفرم‌های دیفای قفل کرده و سود سالانه دریافت می‌کند. حتی می‌تواند بدون فروش دارایی‌اش، روی آن وام بگیرد.
• درآمدزایی از بازی‌ها: یک گیمر در یک بازی آیتم‌های مهم آن را که به‌شکل NFT هستند به‌دست می‌آورد، در بازار می‌فروشد و درآمد دلاری کسب می‌کند.

چگونه وارد بازار ارز دیجیتال شویم؟

اکنون که متوجه شدیم ارز دیجیتال چیست و چه مزایا و فرصت‌هایی برای کاربران ایجاد می‌کند، باید بدانیم ورود به این حوزه تنها با اشتیاق و علاقه کافی نیست. برای این کار لازم است از پلتفرم‌های امن و شناخته‌شده استفاده کنیم؛ برای نمونه صرافی ارز دیجیتال پینگی‌؛ معتبر‌ترین صرافی ایرانی یکی از گزینه‌هایی است که خرید ریالی و انتقال دارایی را بسیار ساده می‌کند اما شناخت ‌راه‌های دیگر نیز برای اطمینان بیشتر به روش انتخابی لازم است. به همین منظور در جدول زیر روش‌های مختلف را با یکدیگر مقایسه کردیم تا درک بهتری از تفاوت‌ها پیدا کنیم:

با توجه موانع استفاده از صرافی‌های خارجی و عدم توصیه خرید مستقیم از افراد، صرافی پینگی به عنوان تنها صرافی با قابلیت مراجعه حضوری و سابقه بیش از ۵ سال فعالیت مداوم، یکی از بهترین پیشنهاد‌ها برای شروع مسیر خرید ارز دیجیتال محسوب شود. مهم‌ترین ویژگی‌های صرافی پینگی عبارتند از:

• درگاه ریالی فعال: پینگی یکی از معدود صرافی‌های ایرانی است که الزامات نهاد‌های قانون‌گذار را رعایت کرده و با درگاه ریالی همیشه فعال، امکان واریز و برداشت را به‌صورت پایدار فراهم کرده است.
• اطمینان بیشتر با مراجعه حضوری: با قابلیت حضور در دفتر مرکزی پینگی، کاربران مخصوصاً افراد مبتدی، می‌توانند به‌صورت مستقیم با کارشناسان ارتباط برقرار کرده و فرآیند خرید و فروش حضوری ارز دیجیتال را تجربه کنند.
• کارمزد پایین: پینگی کارمزدهای منطقی و شفاف ارائه می‌دهد. این موضوع به‌خصوص زمانی ارزش پیدا می‌کند که بدانید قیمت‌ رمزارز‌ها کنترل شده هستند و بدون افزایش غیرمنطقی، امکان خرید با هزینه واقعی فراهم می‌شود.
• سهولت کار با پنل کاربری: رابط کاربری ساده، امکان فعالیت‌های مختلف در صرافی را به آسانی با سرعت بالا فراهم می‌کند.
• پشتیبانی سریع و حرفه‌ای: تیم پشتیبانی پینگی با پاسخگویی سریع به‌صورت ۲۴ ساعته در ۷ روز هفته، اطمینان خاطر برای انجام تراکنش‌ها و مدیریت دارایی‌ها را فراهم کرده است.

چالش‌های پیش‌روی کاربران هنگام فعالیت در صرافی ایرانی

با توجه به کاربرد‌های متنوع استفاده از رمز‌ارز ها و افزایش روز‌افزون کاربران، لازم است بدانیم موانع قانونی و مسائل امنیتی فعالیت در بازار ارز دیجیتال چیست؟ پلیس فتا به‌ عنوان نهاد مسئول نظارت بر جرایم رایانه‌ای و تبادل اطلاعات در ایران، بارها در مورد فعالیت صرافی‌های فاقد مجوز و کلاهبرداری‌های مالی هشدار داده است. در چنین شرایطی، شناخت صرافی‌های مورد تایید پلیس فتا می‌تواند اولین لایه امنیتی کاربران باشد تا بدون مواجهه با ریسک‌های پنهان وارد بازار شوند.

پس از انتخاب صرافی‌ معتبر، چالش‌های دیگری نیز وجود دارد که لازم است پیش از شروع فعالیت، نسبت به آن‌ها آگاهی داشته باشیم:

• ریسک فلگ شدن آدرس‌ها و فریز ارز‌های دیجیتال: به‌دلیل سیاست‌های تحریمی و سیستم‌های نظارتی بر بلاکچین، تراکنش‌های مشکوک می‌توانند باعث مسدود شدن دارایی‌ها شوند که بازیابی آن همیشه ممکن نیست.
• پشتیبانی ضعیف در زمان بروز مشکلات: بسیاری از صرافی‌های داخلی سیستم پشتیبانی کارآمد، پاسخ‌گویی ۲۴ ساعته یا تیم متخصص برای حل مشکلات ندارند؛ در نتیجه کاربران هنگام خطای تراکنش یا برداشت، دچار بلاتکلیفی می‌شوند.
• امنیت کم و سابقه هک برخی پلتفرم‌ها: نبود استانداردهای امنیتی مانند ذخیره سرد یا مدیریت کلیدها، باعث شده تجربه‌های تلخ هک و سرقت دارایی‌ کاربران در برخی از صرافی‌ها ثبت شود.

در نتیجه، ورود به بازار ارزهای دیجیتال بدون شناخت ریسک‌های قانونی و امنیتی می‌تواند هزینه‌های جبران‌ناپذیری برای کاربران به همراه داشته باشد. با انتخاب صرافی‌های معتبر و مورد تایید نهادهای نظارتی مانند پلیس فتا، استفاده از کیف‌پول‌های امن، رعایت اصول مدیریت سرمایه و آگاهی از تهدیداتی مانند هک و فریز شدن دارایی‌ها، می‌توان قدم اول را با اطمینان بیشتری برداشت.