با بالا رفتن سن، سلامت استخوانها به طور طبیعی رو به افول میگذارد؛ این موضوع به ویژه در دوران گذار به یائسگی شدت بیشتری پیدا میکند. به همین دلیل، انجام اقداماتی برای تقویت اسکلت بدن در این دوران حیاتی است. در حالی که همه ما میدانیم مصرف غذاهای سرشار از کلسیم و انجام ورزشهای مقاومتی (بدنسازی و پیادهروی) ضروری هستند، تحقیقات جدید نشان میدهند که یک فاکتور مهم دیگر را نیز باید در نظر بگیریم: نوشیدن چای.
مطالعهای که اخیراً در مجله معتبر Nutrients منتشر شده، ادعا نمیکند که چای اصلیترین راه برای حمایت از سلامت استخوانهاست، اما پیشنهاد میکند که نوشیدن یک فنجان چای داغ میتواند مکمل بسیار خوبی برای سایر تلاشهای شما در جهت حفظ تراکم استخوان باشد.
از آنجایی که پوکی استخوان نزدیک به ۲۰ درصد از زنان بالای ۵۰ سال را تحت تأثیر قرار میدهد، این یافتهها اطلاعات ارزشمندی هستند که میتوانند به کیفیت زندگی در دوران سالمندی کمک کنند. در ادامه به بررسی دقیق این مطالعه و توصیههای کارشناسان در این زمینه میپردازیم.
یافتههای این تحقیق طولانیمدت چه بود؟
در این پژوهش گسترده، محققان دادههای مربوط به بیش از ۹۷۰۰ زن بالای ۶۵ سال را به مدت ۱۰ سال مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. در طول این دهه، از شرکتکنندگان درباره میزان مصرف روزانه قهوه و چای سوال شد و به طور همزمان، تراکم معدنی استخوان آنها در نواحی مختلف بدن از طریق تصویربرداری اشعه ایکس اندازهگیری شد. لازم به ذکر است که سنجش تراکم استخوان، رایجترین روش برای بررسی خطر ابتلا به پوکی استخوان در افراد است.
پس از بررسی و تحلیل دقیق دادهها، محققان دریافتند زنانی که به طور منظم چای مینوشیدند، نسبت به کسانی که اصلاً چای مصرف نمیکردند، تراکم استخوان بالاتری در ناحیه لگن داشتند. اگرچه این تفاوت بسیار چشمگیر نبود، اما از نظر آماری کاملاً معنادار و قابل توجه گزارش شده است.
در مورد قهوه، نتایج کمی متفاوت بود:
- مصرف متعادل قهوه (دو تا سه فنجان در روز) تأثیر منفی بر سلامت استخوانها نداشت.
- اما مصرف بیش از ۵ فنجان قهوه در روز با کاهش تراکم معدنی استخوان (BMD) همراه بود.
نویسندگان این مطالعه معتقدند که استفاده از دادههای طولی (اندازهگیریهای مکرر در طول زمان) به آنها اجازه داده است تا با دقت بیشتری رابطه بین مصرف این نوشیدنیها و سلامت استخوان را شفافسازی کنند و شکافهای موجود در ادبیات علمی گذشته را پر نمایند.
چرا چای به سلامت استخوانها کمک میکند؟
نکتهای که باید به آن توجه داشت این است که در این مطالعه، مصرفکنندگان چای تنها برتری اندکی نسبت به دیگران داشتند. بنابراین، نباید تصور کرد که نوشیدن چای به تنهایی معجزه میکند. در واقع این تحقیق یک «ارتباط» را نشان داده است، نه لزوماً یک رابطه علت و معلولی مستقیم. با این حال، کارشناسان دلایل علمی متعددی را برای توجیه این ارتباط مطرح میکنند:
۱. وجود ترکیبات زیستفعال
چای حاوی ترکیبات قدرتمندی مانند کاتچینها و فلاونولها است. این مواد دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قوی هستند. استرس اکسیداتیو و التهاب، دو عامل اصلی تخریب استخوانها با افزایش سن محسوب میشوند و این ترکیبات میتوانند اثرات مخرب آنها را خنثی کنند.
۲. تحریک سلولهای استخوانساز
برخی ترکیبات موجود در چای ممکن است فعالیت استئوبلاستها (سلولهای مسئول ساخت استخوان) را تقویت کرده و در مقابل، روند تخریب سلولهای قدیمی استخوان را کندتر کنند.
۳. میزان کافئین کمتر نسبت به قهوه
کافئین بیش از حد میتواند دفع کلسیم از طریق ادرار را افزایش دهد. از آنجایی که چای معمولاً کافئین کمتری نسبت به قهوه دارد، تعادل کلسیم در بدن افرادی که چای مینوشند بهتر حفظ میشود و تأثیر مطلوبتری بر ساختار استخوانی میگذارد.
چه اقداماتی باید انجام دهیم؟
متخصصان تغذیه تأکید میکنند که نیازی نیست صرفاً به خاطر سلامت استخوانها، خودتان را مجبور به شروع عادت چاینوشیدن کنید. اما اگر قبلاً از نوشیدن چای لذت میبردید، اکنون یک دلیل علمی خوب دیگر برای ادامه این کار دارید.
باید به خاطر داشت که نوشیدن چای هرگز جایگزین عادتهای اصلی و حیاتی برای داشتن استخوانهای قوی نمیشود. فاکتورهای کلیدی همچنان عبارتند از:
- دریافت کافی کلسیم از طریق رژیم غذایی.
- تأمین ویتامین D مورد نیاز بدن (از طریق نور خورشید یا مکمل).
- مصرف به اندازه پروتئین.
- انجام منظم تمرینات قدرتی و مقاومتی.
در واقع، چای را باید به عنوان یک «کمککننده» در کنار یک سبک زندگی سالم در نظر گرفت. اگر به نوشیدن چای علاقه دارید، به این کار ادامه دهید و بدانید که با هر فنجان، به طور غیرمستقیم به حفظ تراکم استخوانهایتان کمک میکنید.
