تمرینِ کارهای روزمره و صحبت درباره نگرانیها، به فرزند شما کمک میکند تا با اعتمادبهنفس، شاداب و آماده برای یادگیری، مدرسه را آغاز کند.
تعطیلات تابستان معمولاً نظم همهچیز را کمی بههم میریزد؛ زمان خواب عقب میافتد، وعدههای غذایی بیبرنامه میشوند و روزها با تفریح و خوشگذرانی میگذرند. وقتی همه اینها را کنار هم میگذاریم، احساس میکنیم مدرسه فرسنگها از ما دور است.
اما با نزدیک شدن به سال تحصیلی جدید، کمی برنامهریزی میتواند مسیری طولانی را هموار کند و فرزندتان را در مسیر موفقیت قرار دهد. متخصصان حوزه سلامت خانواده راهکارهایی را برای آمادگی هرچه بیشتر در روزهای بازگشایی مدارس پیشنهاد میکنند که در ادامه به آنها میپردازیم.
۹ راهکار طلایی برای آمادهسازی دانشآموزان
برخورد کودکان با آغاز سال تحصیلی متفاوت است؛ برخی لحظهشماری میکنند تا دوباره دوستانشان را ببینند و برخی دیگر ممکن است از این شروع جدید، کمی مضطرب و نگران باشند. کمی آمادگی میتواند این دوران گذار را بسیار آسانتر کند. بهکارگیری راهکارهای زیر به فرزند شما کمک میکند تا سال تحصیلی را با اعتمادبهنفس و آمادگی کامل شروع کند:
۱. تنظیم مجدد ساعت خواب
اگر تابستان باعث شده فرزندتان دیرتر بخوابد و دیرتر بیدار شود، تغییر این روند را به شب قبل از مدرسه موکول نکنید!
خواب کافی و باکیفیت برای یادگیری و سلامت فرزند شما ضروری است. وقتی بچهها به اندازه کافی استراحت کرده باشند، اطلاعات جدید را بهتر جذب میکنند، تمرکز بالاتری دارند و عملکرد بهتری در کلاس درس نشان میدهند.
- کودکان ۵ تا ۱۲ ساله: به ۹ تا ۱۲ ساعت خواب شبانه نیاز دارند.
- نوجوانان: برای داشتن بهترین عملکرد، باید ۸ تا ۱۰ ساعت بخوابند.
اگر الگوی خواب تابستانی فرزندتان با برنامه مدرسه همخوانی ندارد، دستکم از یک هفته قبل آن را اصلاح کنید. اگر تغییر ناگهانی زیاد است، طی دو تا سه هفته و با جلو کشیدنِ ۱۵ دقیقهایِ زمان خواب در هر چند روز، او را به روال جدید عادت دهید.
۲. تمرین برنامه صبحگاهی
آماده شدن در صبحهای مدرسه میتواند بسیار شلوغ و پردردسر باشد؛ بهویژه اگر مدتها از این روند دور بوده باشید.
در هفته پایانی تعطیلات، برنامه کامل یک صبحِ مدرسهای را با فرزندتان تمرین کنید. این تمرین شامل موارد زیر است:
- تنظیم زنگ بیدارباش
- بیدار شدن بهموقع
- پوشیدن لباسها
- خوردن صبحانه
- چیدن و جمعوری کیف
- رعایت بهداشت صبحگاهی (مانند دوش گرفتن و مسواک زدن)
تمرینِ مرحلهبهمرحله آنچه باید انجام شود و بازه زمانی آن، استرس روز اول را کاهش میدهد و صبحهای زود را برای همه قابلتحملتر و سادهتر میکند.
۳. برنامهریزی برای وعدهها و میانوعدههای غذایی
برنامه مدارس گاهی اوقات باعث میشود زمانِ صرف غذا غیرمنتظره باشد؛ مثلاً ممکن است زنگ تغذیه یک دانشآموز قبل از ساعت ۱۱ صبح باشد و دیگری تا اواسط بعدازظهر چیزی نخورد. بنابراین، دانستن برنامه زمانی مدرسه به شما در برنامهریزی بهتر کمک میکند.
- اگر زنگ ناهار یا تغذیه زود هنگام است، شاید نیازی به یک صبحانه خیلی مفصل نباشد.
- اگر زنگ ناهار دیرتر است، همراه داشتن یک میانوعده مناسب برای اواسط صبح ضروری است.
پیش از شروع مدارس، یخچال و کابینتها را با خوراکیهای مناسبِ مدرسه پر کنید. ترکیبی از پروتئین، کربوهیدرات، میوهها و سبزیجات را در نظر بگیرید تا انرژی فرزندتان در طول روز حفظ شود. همچنین، بد نیست فرزندتان را در خریدهای خوراکی همراه کنید تا خودش دست به انتخاب بزند؛ این کار هم باعث میشود خوراکیهایی را بخرد که واقعاً دوست دارد و هم شوق بازگشت به مدرسه را در او بیشتر میکند.
نوشیدن آب را فراموش نکنید: اگر قوانین مدرسه اجازه میدهد، یک قمقمه یا بطری آب برای فرزندتان بگذارید. نوشیدن مداوم آب در طول روز به هوشیاری بیشتر و کاهش احساس گرسنگی کاذب کمک میکند.
۴. خرید تعاملی لوازمالتحریر و وسایل مدرسه
برای بسیاری از کودکان و نوجوانان، انتخاب یک جامدادی جدید، کولهپشتی یا یک جفت کفش تازه، حسِ یک شروع دوباره و دلپذیر را تداعی میکند. تازگیِ لباسها یا وسایل جدید، اشتیاق رفتن به مدرسه را در آنها زنده میکند. علاوه بر این، خریدِ بهموقع و زودهنگام، شما را از شلوغیهای لحظه آخری و کمیاب شدن وسایل نجات میدهد.
۵. صحبت درباره دغدغهها و نگرانیهای مدرسهای
حتی کودکانی که برای رفتن به مدرسه مشتاق هستند هم ممکن است نگرانیهایی داشته باشند. شاید از مواجهه با کلاس جدید، دوستیابی یا پیدا کردن مسیرها در یک محیط تازه میترسند؛ یا حتی استرسِ چالشهای سال گذشته را با خود حمل میکنند.
قبل از شروع مدارس، زمانی را برای یک گفتوگوی صمیمانه و بدون تعارف اختصاص دهید. از او بپرسید که برای چه چیزهایی هیجان دارد و چه چیزهایی او را نگران میکند. به حرفهایش بدون قضاوت و جبههگیری گوش دهید تا نیازهایش را بهتر درک کرده و راههای پشتیبانی از او را پیدا کنید.
۶. گفتوگو درباره اهداف سال جدید
صحبت درباره انتظارات و آرزوهای فرزندتان برای سال تحصیلی پیشرو بسیار ارزشمند است:
- برای کودکان کمسنتر: اهداف میتوانند حول محور پیدا کردن دوستان جدید یا شرکت در بازیها و فعالیتهای گروهی باشند.
- برای دانشآموزان بزرگتر: اهداف ممکن است شامل فعالیتهای پرورشی، برنامههای فوقبرنامه یا حتی مسیر شغلی آینده باشد.
از فرزندتان بپرسید منتظر چه اتفاقاتی است و شما چگونه میتوانید به او در رسیدن به خواستههایش کمک کنید. این گفتوگوها باعث میشود فرزندتان احساس مسئولیت بیشتری نسبت به سال تحصیلی جدید پیدا کند و به او یادآوری میکند که مدرسه صرفاً نمره گرفتن نیست.
۷. آشنا کردن کودک با محیط مدرسه
اگر مدرسه جلسه معارفه، جشن شکوفهها یا برنامهای برای بازدید قبل از شروع رسمی کلاسها دارد، حتماً در آن شرکت کنید.
هر کاری که بتوانید انجام دهید تا محیط مدرسه قبل از روز اول برای کودک آشنا تر به نظر برسد، فوقالعاده مفید خواهد بود. برای بچههای کوچکتر، این کار یعنی دیدن معلم، پیدا کردن کلاس و آشنایی با همکلاسیها. برای دانشآموزان بزرگتر نیز قدم زدن در راهروها طبق برنامه درسی و تمرین باز کردن کمد یا جایگاه اختصاصیشان، استرس روز اول را به شدت کاهش میدهد.
۸. فعالسازی مجدد ذهن برای یادگیری
تعطیلات تابستان برای تفریح و استراحت بسیار مهم است، اما فاصله گرفتنِ طولانیمدت از فضای آموزش، بازگشت به مدرسه را سختتر میکند. معمولاً پدیدهای به نام «افت تابستانی» رخ میدهد؛ یعنی اگر بچهها در تابستان هیچ ارتباطی با مباحث آموزشی نداشته باشند، بخشی از آموختههای خود را فراموش میکنند.
- کتابخوانی: یکی از بهترین روشها برای فعال نگه داشتن ذهن است. اگر مدرسه لیست مطالعهای ارائه داده، فرزندتان را تشویق کنید کتابهایی را انتخاب کند که واقعاً به آنها علاقه دارد.
- مرور دروس گذشته: اگر فرزندتان در سال گذشته در درس خاصی ضعف داشته، مرور کوتاهمدت آن قبل از شروع مدارس، اعتمادبهنفس او را بالا برده و اضطرابش را کم میکند.
هدف این نیست که تابستان را به مدرسه تبدیل کنید؛ بلکه فقط میخواهید موتور ذهن او را برای یادگیری دوباره روشن کنید.
۹. انجام چکاپها و معاینات پزشکی
اواخر تابستان بهترین زمان برای انجام معاینات دورهای سلامت پیش از شلوغ شدن برنامههای مدرسهای است. با توجه به سن و نیاز فرزندتان، موارد زیر را بررسی کنید:
- معاینات کلی و رشد کودک
- معاینات سلامت برای فعالیتهای ورزشی
- تکمیل واکسیناسیون
- بیناییسنجی و معاینه چشم
- دندانپزشکی
- شنواییسنجی
کلام آخر
فصل بازگشایی مدارس، یک تغییر و سازگاری بزرگ برای کودکان است؛ اما نباید فراموش کرد که این دوران برای والدین و سرپرستان نیز همراه با چالش است. پیچیدن ساندویچهای صبحانه، امضای فرمها، هماهنگی سرویس و مدیریت احساسات کودک، همگی انرژی زیادی میطلبند.
بنابراین، همانطور که فرزندتان را برای رفتن به مدرسه آماده میکنید، به خودتان نیز زمان بدهید و سختگیریهای بیمورد را کنار بگذارید. شما نمیتوانید تمام جزئیات آینده را پیشبینی کنید، اما فرستادن فرزندتان به کلاس درس با تنِ خسته، آمادگی کافی و حس حمایت شدن، بهترین زمینه را برای یک سال تحصیلی موفق فراهم خواهد کرد.
