فیبرومهای رحمی، تومورهای غیرسرطانی هستند که در داخل یا روی دیوارههای رحم رشد میکنند و تا سن ۵۰ سالگی، تا ۸۰ درصد از زنان را تحت تأثیر قرار میدهند. اگرچه عوامل خطرزای شناختهشدهای مانند سابقه خانوادگی و چاقی به طور کامل اثبات شدهاند، اما یک عامل شایع دیگر نیز وجود دارد که کمتر به آن توجه میشود: کمبود ویتامین D.
ویتامین D به تنظیم التهاب و رشد سلولی در بدن کمک میکند و تحقیقات جدید نشان میدهند که این ویتامین ممکن است از تشکیل فیبرومها جلوگیری کرده یا سرعت رشد آنها را پس از تشکیل، کاهش دهد. احتمال ابتلا به فیبروم در زنانی که سطح ویتامین D کافی دارند کمتر است، با این حال تخمین زده میشود که حدود ۱ میلیارد نفر در سراسر جهان دچار کمبود ویتامین D هستند و خودشان از این موضوع اطلاعی ندارند.
متخصصان میگویند درک ارتباط بین کمبود ویتامین D و فیبروم بسیار مهم است، زیرا هر دو عارضه به شدت شایع هستند اما در بسیاری از مواقع تشخیص داده نمیشوند.
ارتباط بین ویتامین D و فیبروم چیست؟
تحقیقات نشان میدهد که فیبرومهای رحمی حاوی گیرندههای ویتامین D هستند؛ بنابراین وقتی ویتامین D به این تومورها متصل میشود، خواص ضد فیبروزی و ضد توموری آن میتواند با تولید بیش از حد سلولها مقابله کرده و سرعت رشد آنها را سرکوب کند. با این حال، این اثر محافظتی تنها زمانی رخ میدهد که شما ویتامین D کافی در بدن خود داشته باشید.
به گفته محققان و متخصصان زنان و زایمان، وقتی سطح ویتامین D در بدن پایین باشد، این امر منجر به افزایش التهاب در دیواره رحم میشود. اگر این کمبود برای مدت طولانی باقی بماند، شرایط برای بروز و ظهور فیبرومهای رحمی فراهم خواهد شد.
بدون وجود ویتامین D کافی، بدن نمیتواند رشد غیرطبیعی سلولها را خنثی کند، که این امر خطر ابتلا به تعداد بیشتری از فیبرومها و همچنین بزرگتر شدن اندازه آنها را افزایش میدهد.
اگرچه کمبود ویتامین D با خطر بالاتر ابتلا به فیبروم مرتبط است، اما محققان نمیتوانند با قطعیت بگویند که این کمبود به تنهایی علت ایجاد فیبروم است. کمبود ویتامین D تنها یکی از عوامل به شمار میرود. نژاد (به ویژه زنان سیاهپوست)، ابتلا به چاقی یا فشار خون بالا، داشتن سابقه خانوادگی فیبروم، یا بالا بودن سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون همگی میتوانند احتمال ابتلا به فیبروم را افزایش دهند.
آیا بهبود سطح ویتامین D میتواند از فیبروم پیشگیری یا آن را درمان کند؟
یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ نشان داد افرادی که سطح ویتامین D سالمی دارند (معمولاً بالای ۲۰ نانوگرم در میلیلیتر)، در مقایسه با افرادی که دچار کمبود این ویتامین هستند، ۲۲ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به فیبروم قرار دارند. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این کاهش خطر به معنای پیشگیری کامل یا درمان قطعی نیست.
تأمین ویتامین D کافی از طریق رژیم غذایی، مکملها و نور خورشید میتواند فواید سلامتی عمومی زیادی به همراه داشته باشد، اما هنوز شواهد قطعی وجود ندارد که نشان دهد این کار فیبروم را به طور کامل درمان یا ریشهکن میکند. تحقیقات نشان میدهند بالا بودن سطح ویتامین D مانع از ایجاد فیبرومهای جدید در فردی که هرگز فیبروم نداشته نمیشود، اما داشتن ویتامین D کافی میتواند رشد فیبرومهای موجود را کندتر کرده یا حتی باعث کوچک شدن آنها شود.
اگر میخواهید بهتر از سلامت باروری خود مراقبت کنید، به جای تمرکزِ صرف روی افزایش سطح ویتامین D، یک رویکرد جامعتر و همهجانبهتر میتواند مفید باشد. مطالعات پیشنهاد میکنند که محدود کردن مصرف الکل، انجام ورزشهای هوازی و منظم در طول هفته، مدیریت سطح استرس و گنجاندن بیشتر میوهها، سبزیجات و غذاهای غنی از فیبر در رژیم غذایی، نقش بسزایی در بهبود این وضعیت دارد.
اگر در معرض خطر هستید چه باید بکنید؟
اگر در خانواده خود سابقه ابتلا به فیبروم دارید، خودتان دچار کمبود ویتامین D هستید یا شک دارید که در معرض خطر هر یک از این شرایط قرار دارید، بسیار مهم است که نسبت به سلامت خود پیشدستی کنید و فعالانه اقدام کنید. این موضوع به ویژه برای زنان سیاهپوست اهمیت بیشتری دارد، چرا که نرخ ابتلا به فیبروم در آنها بالاتر است و به دلیل وجود ملانین بیشتر در پوست (که مانند یک سد طبیعی در برابر جذب ویتامین D عمل میکند)، بیشتر در معرض کمبود این ویتامین قرار دارند.
اگر مطمئن نیستید که چه زمانی باید برای درمان فیبروم به پزشک مراجعه کنید، شناخت نشانهها میتواند به شما کمک کند.
کارشناسان و اپیدمیولوژیستهای این حوزه تأکید میکنند که زنان در صورت مواجهه با موارد زیر حتماً باید به پزشک مراجعه کنند:
- نیاز به تعویض پد یا تامپون به صورت ساعتی (خونریزی شدید)
- استفاده همزمان از چند محصول بهداشتی قاعدگی برای جلوگیری از نشت خون
- استفاده از لباس زیرهای یکبارمصرف مخصوص بیاختیاری ادرار برای دوران قاعدگی
- دفع لختههای خونی بزرگ
- لک شدن مبل یا لباسها
- احساس خستگی مفرط و از دست دادن توانایی رفتن به محل کار در دوران پریود
به یاد داشته باشید که هیچکدام از این علائم «طبیعی» نیستند، حتی اگر مادر، خواهران یا دوستان شما نیز همین تجربهها را داشته باشند.
وقتی پزشک یا متخصص قابل اعتمادی پیدا کردید، مهم است که برای جلسه ویزیت خود کاملاً آماده باشید. میتوانید فهرستی از تمام علائم خود را یادداشت کنید، سؤالات مستقیمی درباره خطر ابتلا به فیبروم بپرسید و آزمایشهای خاصی را درخواست کنید؛ مانند آزمایش خون برای ارزیابی سطح ویتامین D یا سونوگرافی برای بررسی دقیق وجود فیبروم.
اگر از قبل فیبروم دارید، سؤالات مشخصی درباره گزینههای درمانی و عادات سبک زندگی که میتوانند به مدیریت علائم شما کمک کنند، بپرسید. اگر با پزشکی مواجه شدید که به درد یا نگرانیهای شما اهمیت نمیدهد، حتماً به سراغ پزشک دوم یا سوم بروید و نظر آنها را جویا شوید. سلامت شما همیشه ارزش پیگیری و دفاع را دارد، بنابراین هرگز در درخواست مراقبتهای پزشکی که شایسته آن هستید، تردید نکنید.
