بدندرد یکی از علائمی است که ممکن است همراه سرماخوردگی ایجاد شود و گاهی حتی انجام کارهای روزمره را سخت کند. درد و کوفتگی معمولاً در عضلات، کمر، شانهها و پاها احساس میشود و ممکن است همراه با خستگی، گلودرد، آبریزش بینی، سرفه یا تب خفیف باشد.
خوشبختانه در بیشتر موارد، بدندرد ناشی از سرماخوردگی با استراحت، مصرف مایعات کافی و رعایت چند نکته ساده در خانه قابل کنترل است. با این حال، شدت درد اهمیت دارد؛ چون بدندرد شدید و ناگهانی بیشتر از آنکه با یک سرماخوردگی ساده مرتبط باشد، میتواند در بیماریهایی مانند آنفلوانزا دیده شود.
چرا سرماخوردگی باعث بدندرد میشود؟
وقتی بدن با یک عفونت ویروسی مبارزه میکند، سیستم دفاعی بدن فعال میشود و مواد مختلفی برای مقابله با ویروس ترشح میکند. این واکنش میتواند باعث احساس خستگی، کوفتگی و درد عضلات شود.
در سرماخوردگی، بدندرد معمولاً خفیف است؛ اما اگر درد عضلات شدید باشد، بهخصوص اگر بیماری بهطور ناگهانی شروع شده باشد و با تب، لرز، ضعف شدید یا سردرد همراه شود، احتمال آنفلوانزا بیشتر میشود.
برای تسکین بدندرد سرماخوردگی چکار کنیم؟
۱. بیشتر استراحت کنید
وقتی بدن درگیر عفونت است، استراحت به آن فرصت میدهد انرژی خود را صرف مقابله با بیماری کند. خواب کافی و کم کردن فعالیتهای سنگین میتواند خستگی و کوفتگی بدن را کمتر کند.
لازم نیست تمام روز در رختخواب بمانید، اما بهتر است تا زمانی که حال عمومیتان بهتر نشده، ورزش سنگین، کار فیزیکی و فعالیتهای طولانی را کنار بگذارید.
۲. مایعات کافی بنوشید
تب، تعریق، آبریزش بینی و کماشتهایی میتوانند خطر کمآبی بدن را بیشتر کنند و کمآبی نیز ممکن است حال عمومی و احساس خستگی را بدتر کند.
آب، سوپ رقیق، آبمیوه در حد متعادل، دمنوشهای بدون کافئین و سایر نوشیدنیهای مناسب میتوانند به تأمین مایعات بدن کمک کنند. نوشیدن مایعات گرم علاوه بر تأمین آب مورد نیاز بدن، ممکن است گلودرد و گرفتگی بینی را نیز تا حدی آرام کند.
برای اینکه بدنتان کمآب نشود، بهتر است در طول روز مرتب مایعات بنوشید و منتظر تشنگی شدید نمانید.
۳. دوش آب گرم بگیرید
دوش آب گرم میتواند به شل شدن عضلات و ایجاد احساس آرامش کمک کند. بخار حمام همچنین ممکن است گرفتگی بینی را تا حدی کاهش دهد و باعث شود احساس بهتری داشته باشید.
البته آب نباید آنقدر داغ باشد که باعث ضعف، سرگیجه یا سوختگی پوست شود.
۴. عضلاتی که درد میکنند را گرم نگه دارید
گرمای ملایم در برخی افراد باعث کاهش احساس درد و گرفتگی عضلات میشود. میتوانید از حوله گرم یا کیسه آب گرم برای مدت کوتاه روی ناحیه دردناک استفاده کنید.
کیسه آب گرم را مستقیماً روی پوست قرار ندهید و در هنگام استفاده، دمای آن را کنترل کنید تا پوست آسیب نبیند.
۵. در صورت توان، کمی حرکت کنید
استراحت زیاد لازم است، اما بیتحرکی طولانیمدت هم میتواند بدن را خشک و عضلات را گرفتهتر کند. اگر تب یا ضعف شدید ندارید، چند دقیقه راه رفتن آرام در خانه یا کشش بسیار ملایم عضلات میتواند مفید باشد.
قرار نیست با ورزش کردن بیماری را «عرق کنید». ورزش سنگین هنگام بیماری ممکن است خستگی و فشار بیشتری به بدن وارد کند.
آیا دارو برای بدندرد سرماخوردگی لازم است؟
اگر بدندرد آزاردهنده باشد، داروهای مسکن بدون نسخه میتوانند به کاهش درد و تب کمک کنند. استامینوفن و ایبوپروفن از گزینههای رایج هستند.
استامینوفن برای کاهش درد و تب استفاده میشود. هنگام مصرف آن، دستور روی بستهبندی را بهدقت دنبال کنید و همزمان چند داروی سرماخوردگی مصرف نکنید مگر اینکه ترکیبات آنها را بررسی کرده باشید. بعضی از داروهای ترکیبی سرماخوردگی خودشان حاوی استامینوفن هستند و مصرف همزمان چند محصول میتواند باعث دریافت بیش از حد این دارو شود.
ایبوپروفن نیز میتواند درد، التهاب و تب را کاهش دهد، اما برای همه افراد مناسب نیست. افرادی که سابقه زخم معده دارند یا به بیماریهای کلیوی، قلبی یا برخی مشکلات دیگر مبتلا هستند، در مصرف آن باید احتیاط کنند. ایبوپروفن در دوران بارداری نیز بدون توصیه پزشک یا داروساز گزینه مناسبی نیست.
اگر داروی دیگری مصرف میکنید یا بیماری زمینهای دارید، بهتر است پیش از انتخاب مسکن از پزشک یا داروساز درباره مناسب بودن آن سؤال کنید.
آیا میتوان استامینوفن و ایبوپروفن را با هم مصرف کرد؟
این دو دارو در بعضی شرایط میتوانند همزمان مصرف شوند، اما خودسرانه ترکیب کردن آنها همیشه بهترین انتخاب نیست. بهتر است ابتدا مشخص شود کدام دارو برای شما مناسبتر است و هر دارو دقیقاً طبق دستور مصرف شود.
همچنین نباید ایبوپروفن را همزمان با مسکنهای ضدالتهابی مشابه مانند ناپروکسن مصرف کرد، مگر اینکه پزشک چنین توصیهای کرده باشد.
آیا آنتیبیوتیک بدندرد سرماخوردگی را برطرف میکند؟
خیر. سرماخوردگی معمولاً به دلیل ویروس ایجاد میشود و آنتیبیوتیکها روی ویروسها اثر ندارند. بنابراین مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نه تنها باعث سریعتر شدن بهبودی نمیشود، بلکه میتواند عوارضی ایجاد کند و به افزایش مقاومت میکروبها در برابر آنتیبیوتیکها منجر شود.
زرد یا سبز شدن ترشحات بینی نیز بهتنهایی به معنی عفونت باکتریایی و نیاز به آنتیبیوتیک نیست.
چه خوراکیهایی به بهتر شدن بدندرد کمک میکنند؟
هیچ خوراکی خاصی نمیتواند بدندرد ناشی از سرماخوردگی را بهطور فوری از بین ببرد، اما تغذیه مناسب به حفظ انرژی و تأمین مایعات بدن کمک میکند.
سوپ، آش سبک، آب، میوهها و غذاهای سادهای که تحمل آنها آسان است، انتخابهای مناسبی هستند. اگر اشتها ندارید، لازم نیست یک وعده غذایی سنگین بخورید؛ مصرف مقدار کم غذا در چند نوبت میتواند راحتتر باشد.
نوشیدنیهای گرم نیز ممکن است به آرام شدن گلودرد و احساس گرفتگی کمک کنند.
آیا مکمل ویتامین یا درمانهای خانگی بدندرد را سریع از بین میبرند؟
مصرف خودسرانه مکملها یا فرآوردههای گیاهی لزوماً باعث کوتاه شدن دوره سرماخوردگی یا رفع سریع بدندرد نمیشود. بعضی مکملها نیز ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند یا برای برخی افراد مناسب نباشند.
به جای تکیه بر درمانهای تبلیغاتی، بهتر است روی استراحت، دریافت مایعات، تغذیه مناسب و کنترل علائم تمرکز کنید.
چه زمانی بدندرد میتواند نشانه بیماری دیگری باشد؟
همه بدندردها را نباید به حساب یک سرماخوردگی ساده گذاشت. در سرماخوردگی معمولی، شروع علائم اغلب تدریجی است و بدندرد معمولاً خفیفتر از آنفلوانزاست.
اگر بیماری بهطور ناگهانی شروع شده و بدندرد شدید، تب، لرز، ضعف قابل توجه و سردرد دارید، احتمال آنفلوانزا بیشتر است. از طرفی، کووید-۱۹ نیز میتواند علائمی شبیه سرماخوردگی ایجاد کند. در چنین شرایطی، بهویژه اگر در گروههای در معرض خطر بیماری شدید قرار دارید، انجام آزمایش و دریافت نظر پزشک میتواند اهمیت داشته باشد؛ زیرا برخی درمانهای ضدویروسی برای آنفلوانزا و کووید-۱۹ زمانی بیشترین فایده را دارند که خیلی زود پس از شروع علائم آغاز شوند.
چه زمانی برای بدندرد باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر بدندرد شدید است، رو به بدتر شدن است یا با علائم غیرمعمول همراه شده، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود. همچنین در صورت تنگی نفس، درد قفسه سینه، ضعف شدید، گیجی، کمآبی واضح، تب بالا یا تب مداومی که برطرف نمیشود، مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اگر علائم سرماخوردگی بهجای بهتر شدن شدیدتر شوند یا پس از بهبودی دوباره برگردند نیز بهتر است علت آن بررسی شود.
در کودکان، سالمندان، زنان باردار و افرادی که بیماریهای زمینهای یا ضعف سیستم ایمنی دارند، آستانه مراجعه به پزشک باید پایینتر باشد.
در بیشتر موارد، بدندرد همراه سرماخوردگی موقتی است و همزمان با بهتر شدن عفونت کاهش پیدا میکند. مهمترین کار این است که به بدن فرصت استراحت بدهید، مایعات کافی مصرف کنید و برای کنترل درد، از داروهای مناسب و ایمن طبق دستور استفاده کنید.
