ناسازگاری ABO در دوران بارداری زمانی رخ میدهد که گروه خونی مادر با گروه خونی جنین متفاوت باشد. این موضوع شامل گروههای خونی A، B، AB و O است. چنین وضعیتی نسبتاً شایع است و در اغلب موارد خطری ایجاد نمیکند.
ناسازگاری ABO چیست؟
ناسازگاری ABO به وضعیتی گفته میشود که در آن، در دوران بارداری، گروه خونی جنین با گروه خونی مادر یکسان نیست. این تفاوت ممکن است باعث شود بدن مادر واکنشی خفیف نسبت به خون جنین نشان دهد. این حالت بیشتر در شرایطی دیده میشود که مادر دارای گروه خونی O باشد و جنین گروه خونی A، B یا AB داشته باشد. این وضعیت تقریباً در ۱۵ مورد از هر ۱۰۰ بارداری رخ میدهد.
در موارد نادر، این اختلاف گروه خونی میتواند باعث شود سیستم ایمنی مادر به گلبولهای قرمز جنین حمله کند. این وضعیت «بیماری همولیتیک نوزادان» نام دارد. نوزادان مبتلا ممکن است دچار کمخونی و زردی شوند.
خبر خوب این است که مشکلات ناشی از ناسازگاری ABO بسیار نادر هستند و در کمتر از ۱ درصد بارداریها رخ میدهند. حتی در صورت بروز مشکل نیز روشهای درمانی مؤثری وجود دارد که میتواند سلامت مادر و نوزاد را حفظ کند.
علائم ناسازگاری ABO
نوزادانی که با بیماری همولیتیک ناشی از ABO متولد میشوند، ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. در برخی موارد، زردی در ۲۴ ساعت اول پس از تولد ظاهر میشود. این نشانهای است از اینکه بخشی از گلبولهای قرمز آنها زودتر از حد طبیعی در حال تخریب هستند. با تجزیه گلبولهای قرمز، مادهای به نام «بیلیروبین» آزاد میشود که باعث زرد شدن پوست میگردد.
با این حال، بسیاری از نوزادان بهطور طبیعی دچار زردی میشوند و این موضوع همیشه نگرانکننده نیست. نیاز به درمان بستگی به شدت زردی دارد.
علت بروز ناسازگاری ABO
این وضعیت زمانی ایجاد میشود که مادر و جنین دارای گروههای خونی متفاوتی در سیستم ABO باشند. هر گروه خونی دارای آنتیژنهای خاصی روی گلبولهای قرمز است. این آنتیژنها مانند برچسبهای شناسایی عمل میکنند و به سیستم ایمنی کمک میکنند تا سلولهای خودی را تشخیص دهد.
برای مثال، گروه خونی A دارای آنتیژن A و گروه B دارای آنتیژن B است. سیستم ایمنی معمولاً به سلولهایی که آنتیژن آنها را میشناسد حمله نمیکند. اما اگر گلبولهای قرمز جنین دارای آنتیژنی باشند که سیستم ایمنی مادر آن را نشناسد، ممکن است آنها را بهعنوان عامل بیگانه تشخیص داده و پادتنهایی علیه آنها تولید کند.
با این حال، ناسازگاری ABO معمولاً باعث واکنشهای شدید نمیشود. این نوع واکنشها بیشتر در «ناسازگاری Rh» دیده میشود. عامل Rh تعیین میکند که گروه خونی مثبت است یا منفی. در این حالت، اگر مادر Rh منفی و جنین Rh مثبت باشد، احتمال واکنش شدیدتر وجود دارد.
در صورت وجود احتمال ناسازگاری Rh، میتوان با استفاده از داروهایی از جنین محافظت کرد.
نحوه تشخیص ناسازگاری ABO
در بسیاری از کشورها، بررسی ناسازگاری گروه خونی بخشی از مراقبتهای روتین دوران بارداری است. این بررسی به پزشک کمک میکند تا در صورت وجود خطر، اقدامات لازم را انجام دهد.
اگر نوزاد با علائم بیماری متولد شود، ممکن است آزمایشهایی برای بررسی موارد زیر انجام شود:
- تعیین گروه خونی برای بررسی احتمال ناسازگاری
- اندازهگیری سطح بیلیروبین برای ارزیابی نیاز به درمان
- بررسی سطح پادتنها برای تشخیص واکنش سیستم ایمنی
- شمارش گلبولهای قرمز برای بررسی کمخونی
در موارد شدید، ممکن است علل دیگری غیر از ناسازگاری ABO نیز بررسی شود.
درمان ناسازگاری ABO
در اغلب موارد، نه مادر و نه جنین نیازی به درمان ندارند. اگر نوزاد دچار زردی شود، ممکن است از «فتوتراپی» استفاده شود. در این روش، از نورهای ایمن فرابنفش برای کمک به بدن نوزاد در دفع بیلیروبین اضافی استفاده میشود.
ناسازگاری ABO بهندرت در دوران بارداری مشکلساز میشود. در سایر انواع ناسازگاریهای خونی، مانند ناسازگاری Rh، ممکن است نیاز به پایش دقیقتر بارداری و مصرف دارو وجود داشته باشد.
نکته مهم این است که مراقبتهای پزشکی بهگونهای طراحی شدهاند که ایمنی مادر و جنین حفظ شود. ناسازگاری گروه خونی معمولاً مانع تولد نوزاد سالم نمیشود.
داشتن گروه خونی متفاوت با جنین در دوران بارداری موضوعی رایج است. اما این تفاوت لزوماً به معنای بروز مشکل نیست. در مورد ناسازگاری ABO، این وضعیت معمولاً بدون عارضه است. در صورت وجود احتمال خطر، روند بارداری بهدقت تحت نظر قرار میگیرد و در صورت نیاز، اقدامات درمانی لازم انجام میشود تا سلامت مادر و نوزاد تضمین شود.
