بسیاری از داروها میتوانند فشار خون بالا که با نام «پرفشاری خون» نیز شناخته میشود را کاهش دهند. این داروها در گروهها یا دستههای مختلفی قرار میگیرند. هر گروه از داروها از طریق مکانیسم متفاوتی به کاهش فشار خون کمک میکند.
دستهبندی داروهای فشار خون بالا
در ادامه، برخی از مهمترین انواع داروهای کنترل فشار خون معرفی شدهاند. اما پیش از هرچیز باید با دستهبندی این داروها آشنا شویم.
برای کمک به شناسایی دارویی که مصرف میکنید، نام ژنریک (عمومی) داروها ذکر شده است. این اطلاعات بهمنزله توصیه یا تأیید داروها نیست.
برخی داروها ممکن است در این فهرست وجود نداشته باشند. پزشک و داروساز شما بهترین منابع برای دریافت اطلاعات دقیق درباره داروهایی هستند که مصرف میکنید.
حتماً با پزشک خود درباره تمام داروهایی که استفاده میکنید صحبت کنید. درک اثرات مورد انتظار دارو و همچنین عوارض احتمالی آن اهمیت زیادی دارد. در مقاله بررسی جامع عوارض قرص فشار خون به این عوارض اشاره کردهایم.
هرگز بدون مشورت با پزشک، مصرف دارو را قطع نکنید و مقدار یا تعداد دفعات مصرف آن را تغییر ندهید.
در برخی موارد، پزشک ممکن است دو یا چند داروی فشار خون را بهصورت ترکیبی در یک قرص تجویز کند. از پزشک خود بپرسید که آیا این گزینه برای شما مناسب است یا خیر.
زنانی که داروی فشار خون مصرف میکنند، پیش از بارداری باید حتماً با پزشک خود مشورت کنند. اگر متوجه شدید باردار هستید، در اسرع وقت با پزشک تماس بگیرید تا ایمنترین دارو برای شما انتخاب شود. برخی داروهای فشار خون در دوران بارداری میتوانند برای مادر و جنین خطرناک باشند.
دستههای اصلی داروهای فشار خون بالا شامل موارد زیر هستند:
- داروهای ادرارآور
- بتابلوکرها
- مهارکنندههای ACE
- مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II
- مسدودکنندههای کانال کلسیم
- آلفابلوکرها
- آگونیستهای گیرنده آلفا-۲
- گشادکنندههای عروق
داروهای ادرارآور (Diuretics)
داروهای ادرارآور که به آنها «قرصهای آب» نیز گفته میشود، به بدن کمک میکنند نمک و آب اضافی را دفع کند. این فرآیند نقش مهمی در کنترل فشار خون دارد. انواع مختلفی از داروهای ادرارآور وجود دارد و معمولاً همراه با داروهای دیگر استفاده میشوند.
داروهای ادرارآور رایج عبارتاند از:
- فوروزماید
- بومتانید
- تورسماید
- آمیلوراید
- هیدروکلروتیازید
- اینداپامید
- تریامترن
- کلرتالیدون
- اسپیرونولاکتون
- اپلرنون
برخی از عوارض احتمالی:
- تکرر ادرار
- کاهش سدیم خون
- کاهش پتاسیم
- سرگیجه
- سردرد
- کمآبی بدن
- گرفتگی عضلات
- نقرس (نوعی آرتریت)
بتابلوکرها (Beta-blockers)
بتابلوکرها با کاهش ضربان قلب باعث کاهش فشار خون میشوند. برخی از آنها اثرات اضافی دارند که به شل شدن رگهای خونی کمک میکند.
نمونههای رایج بتابلوکرها:
- آتنولول
- بیزوپرولول
- کارودیلول
- کارودیلول فسفات
- لابتالول
- متوپرولول سوکسینات
- متوپرولول تارتارات
- نادولول
- نبیولول
- پیندولول
- پروپرانولول
عوارض احتمالی:
- بیخوابی، تغییرات خواب و کابوس
- یبوست
- خستگی یا افسردگی
- سرگیجه
- کند شدن ضربان قلب
- تشدید علائم آسم
- اختلالات جنسی یا نعوظ
- بلوک قلبی
افراد مبتلا به دیابت که انسولین مصرف میکنند، باید هنگام مصرف این داروها تحت پایش دقیقتری قرار بگیرند.
مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitors)
آنژیوتانسین مادهای شیمیایی است که باعث تنگ شدن رگها میشود. مهارکنندههای ACE مانع تولید این ماده در بدن میشوند و در نتیجه رگهای خونی بازتر شده و فشار خون کاهش مییابد.
نمونههای رایج:
- کاپتوپریل
- انالاپریل
- فوزینوپریل
- لیزینوپریل
- پریندوپریل
- کوئیناپریل
- رامیپریل
- تراندولاپریل
- بنازپریل
- موکسیپریل
عوارض احتمالی:
- سرگیجه
- سرفه خشک و مزمن
- غش کردن
- افزایش پتاسیم خون
- افت فشار خون
- اختلال عملکرد کلیه
- آنژیوادم (تورم صورت یا زبان)
زنانی که از داروهایی مانند آتنولول، مهارکنندههای ACE، داروهای ARB، مهارکنندههای مستقیم رنین، نیتروپروساید یا آنتاگونیستهای گیرنده مینرالوکورتیکوئید استفاده میکنند، پیش از بارداری باید با تیم درمانی خود مشورت کنند. این داروها در دوران بارداری میتوانند باعث افت شدید فشار خون، نارسایی کلیه، افزایش پتاسیم، ناهنجاریهای جنینی و در موارد شدید حتی مرگ نوزاد شوند.
مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II (ARBs)
این داروها اثر آنژیوتانسین را که موجب تنگ شدن رگها میشود، مسدود میکنند. در نتیجه رگها باز مانده و فشار خون کاهش مییابد.
داروهای رایج این گروه:
- کاندزارتان
- تلمیزارتان و لوزارتان
- والزارتان
- ایربزارتان
- اولمزارتان
- آزیلزارتان
عوارض احتمالی:
- آسیب کلیوی
- افزایش پتاسیم خون
- افت فشار خون
- آنژیوادم (تورم صورت یا زبان)
مسدودکنندههای کانال کلسیم
رابطه کلسیم با فشار خون را قبلا بررسی کردهایم. این داروها از ورود کلسیم به سلولهای عضله قلب و دیواره رگها جلوگیری میکنند. نتیجه آن، شل شدن رگها و کاهش فشار خون است. برخی از این داروها ضربان قلب را نیز کاهش میدهند.
داروهای رایج:
- آملودیپین
- دیلتیازم
- فلودیپین
- نیکاردیپین
- نیفدیپین طولانیاثر
- وراپامیل
عوارض احتمالی:
- ورم بدن بخصوص پاها و دستها
- یبوست
- سردرد
- سرگیجه
- کند شدن ضربان قلب
آلفابلوکرها
این داروها مقاومت رگها را کاهش داده و باعث شل شدن عضلات دیواره عروق میشوند.
نمونهها:
- دوکسازوسین
- پرازوسین
- ترازوسین
عوارض احتمالی:
- تندی ضربان قلب
- سرگیجه
- افت فشار خون
- ضعف
- لرزش
آگونیستهای مرکزی گیرنده آلفا-۲ و داروهای مرکزی
این داروها پیامهایی را که از مغز باعث افزایش ضربان قلب و تنگی رگها میشوند، مهار میکنند و به کاهش فشار خون کمک میکنند.
داروهای رایج:
- متیلدوپا
- کلونیدین خوراکی یا چسب پوستی
- گوانفاسین
عوارض احتمالی:
- خوابآلودگی یا سرگیجه
- خستگی
- سردرد
- افسردگی
گشادکنندههای عروق (Vasodilators)
این داروها باعث شل شدن عضلات دیواره رگها میشوند و به باز شدن آنها کمک میکنند تا جریان خون بهتر انجام شود.
نمونهها:
- هیدرالازین
- ماینوکسیدیل
عوارض احتمالی:
- احتباس مایعات
- سردرد
- درد قفسه سینه
- رشد بیشازحد مو
- افزایش ضربان قلب
- درد مفاصل
استفاده از داروهای جایگزین
هیچ قرص، ویتامین یا نوشیدنی خاصی نمیتواند جایگزین داروهای تجویزی و تغییر سبک زندگی شود. داروهای گیاهی با داروهایی که پزشک تجویز میکند یکسان نیستند و از نظر ایمنی بهطور علمی بررسی نشدهاند.
پیش از مصرف هر داروی بدون نسخه یا مکملی که ادعای کاهش فشار خون دارد، حتماً با پزشک مشورت کنید. این محصولات ممکن است آنطور که تبلیغ میشوند مؤثر نباشند و حتی با داروهای دیگر تداخل داشته باشند. برخی از آنها میتوانند باعث افزایش فشار خون شوند.
بسیار مهم است که بدانید چه کسانی باید قرص فشار خون بخورند و فقط داروهایی را مصرف کنید که برای شما تجویز شدهاند، از جمله داروهای کنترل فشار خون.
منبع: heart
