اگر به تازگی درمان ارتودنسی را شروع کرده باشید یا فرزندتان تحت این درمان قرار گرفته باشد، احتمالاً متوجه حلقههای ریز و رنگی اطراف براکتها شدهاید. این حلقههای کوچک که در نگاه اول تنها جنبه تزئینی دارند، یکی از اجزای کلیدی در درمان ارتودنسی ثابت هستند و نام تخصصی آنها «اورینگ ارتودنسی» یا «لیگاچور الاستومریک» است. اورینگها نقش مهمی در هدایت نیرو و کنترل حرکت دندانها ایفا میکنند و بدون آنها سیم ارتودنسی نمیتواند وظیفه خود را به درستی انجام دهد.
اورینگ ارتودنسی چه وظیفهای دارد؟
در درمان ارتودنسی ثابت، براکتها روی سطح دندان چسبانده میشوند و یک سیم فلزی (آرچوایر) از میان شیار هر براکت عبور میکند. اورینگ ارتودنسی مانند یک نوار لاستیکی بسیار کوچک عمل میکند که دور بالههای براکت انداخته میشود و سیم را در جای خود محکم نگه میدارد. بدون این حلقهها، سیم از براکت خارج میشود و نیروی لازم برای حرکت دندان قطع میگردد. به همین دلیل، حضور اورینگ سالم و محکم در تمام طول درمان ضروری است. این قطعه کوچک نه تنها سیم را تثبیت میکند، بلکه میتواند بسته به جنس و طراحی خود، میزان اصطکاک میان سیم و براکت را نیز تحت تأثیر قرار دهد و بر سرعت و کیفیت حرکت دندان اثر بگذارد.
جنس اورینگ و تفاوت انواع آن
بیشتر اورینگهای ارتودنسی از جنس پلیاورتان یا لاتکس طبیعی ساخته میشوند. ویژگی مهم الاستومرها این است که با کشیده شدن، نیروی ملایم و پیوستهای وارد میکنند اما این نیرو به مرور زمان کاهش مییابد. از آنجا که برخی افراد به پروتئینهای موجود در لاتکس طبیعی حساسیت دارند، نمونههای غیرلاتکس (معمولاً از جنس سیلیکون یا پلیاورتان خاص) نیز تولید شدهاند که خطر واکنش آلرژیک را از بین میبرند. اگر سابقه آلرژی به دستکش لاتکس، بادکنک یا محصولات لاستیکی دارید، حتماً این موضوع را با متخصص ارتودنسی خود در میان بگذارید تا از اورینگهای غیرلاتکس برای شما استفاده شود. مقالات علمی گزارشهایی از درماتیت تماسی و واکنشهای آلرژیک مخاط دهان به الاستیکهای لاتکس در بیماران ارتودنسی ثبت کردهاند، هرچند این موارد نادر هستند.
رنگها و تغییر رنگ اورینگ
یکی از جذابترین بخشهای انتخاب اورینگ برای بسیاری از بیماران، طیف گسترده رنگهای آن است. شما میتوانید در هر جلسه تنظیم، رنگ مورد علاقه خود را انتخاب کنید یا حتی رنگهای مختلف را برای مناسبتهای گوناگون ترکیب کنید. اما نکتهای که باید در نظر داشت این است که اورینگهای شفاف، سفید و رنگهای روشن به مرور زمان بر اثر مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهایی مانند قهوه، چای، زعفران، نوشابههای تیره و سسهای رنگی دچار تغییر رنگ میشوند. پژوهشها نشان دادهاند که رنگدانههای موجود در این خوراکیها میتوانند به راحتی به ساختار الاستومر نفوذ کنند و ظاهر اورینگ را زرد یا کدر کنند. اگر به ظاهر یکدست دندانهایتان اهمیت میدهید، انتخاب رنگهای تیرهتر یا نقرهای و طوسی میتواند تغییر رنگ را کمتر نشان دهد. به هر حال این تغییر رنگ صرفاً ظاهری است و بر عملکرد درمان تأثیر منفی ندارد.
اورینگ در مقایسه با لیگاچور فلزی
علاوه بر اورینگهای پلاستیکی، روش دیگری نیز برای نگه داشتن سیم درون براکت وجود دارد و آن استفاده از سیمهای فلزی نازک (لیگاچور فلزی) است که به دور براکت پیچیده میشوند. اورینگهای الاستومریک به دلیل سرعت و سادگی در تعویض، راحتی بیمار و امکان شخصیسازی رنگ، امروزه کاربرد بسیار گستردهتری دارند. در مقابل، لیگاچورهای فلزی اصطکاک بیشتری ایجاد میکنند و ممکن است در برخی مراحل درمان که نیاز به کنترل شدیدتر موقعیت دندان وجود دارد، ترجیح داده شوند. متخصص ارتودنسی بر اساس مرحله درمان و نیازهای بیومکانیکی هر بیمار تصمیم میگیرد از کدام نوع استفاده کند و ممکن است در طول درمان چند بار این انتخاب را تغییر دهد.
مشکلات احتمالی و نکات بهداشتی
اگرچه اورینگها قطعاتی ساده به نظر میرسند، اما بیتوجهی به بهداشت دهان میتواند آنها را به محلی برای تجمع پلاک میکروبی و باکتریها تبدیل کند. مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که سطح الاستومرهای ارتودنسی قابلیت چسبیدن باکتریها را دارد و در صورت رعایت نشدن بهداشت، خطر پوسیدگی دندان، التهاب لثه و بوی بد دهان افزایش مییابد. بنابراین مسواک زدن دقیق اطراف براکتها و اورینگها، استفاده از نخ دندان مخصوص ارتودنسی و دهانشویههای توصیهشده اهمیت زیادی دارد. از سوی دیگر، نیروی اورینگها با گذشت زمان تحلیل میرود. تحقیقات نشان دادهاند که بخش قابل توجهی از کشش اولیه آنها در ۲۴ ساعت نخست از دست میرود و این روند کاهش نیرو در هفتههای بعد ادامه پیدا میکند. به همین دلیل، متخصص ارتودنسی در هر جلسه ویزیت (معمولاً هر ۴ تا ۶ هفته یکبار) اورینگها را تعویض میکند تا سطح نیروی لازم برای حرکت دندانها حفظ شود. هرگز نباید فاصله بین جلسات را طولانی کنید، زیرا اورینگهای کهنه و شل شده نمیتوانند سیم را محکم نگه دارند و ممکن است درمان را به تأخیر بیندازند.
نکاتی برای مراقبت بهتر از اورینگها
- در صورت احساس شل شدن یا پاره شدن اورینگ بین جلسات، بلافاصله با مطب تماس بگیرید و وقت بگیرید. یک اورینگ پاره میتواند باعث فرو رفتن سیم در گونه یا لثه شود.
- از جویدن خوراکیهای سفت و چسبناک مانند آبنبات، تهدیگ، آدامس و شکلاتهای چسبناک خودداری کنید تا حلقهها از جای خود خارج نشوند.
- برای کاهش تغییر رنگ، پس از مصرف نوشیدنیهای رنگی، دهان خود را با آب بشویید و در صورت امکان دندانها را مسواک بزنید.
- همواره از مسواک نرم و تکنیک صحیح استفاده کنید تا به براکتها و اورینگها آسیب نرسد.
- اگر متوجه هرگونه قرمزی، تورم یا خارش غیرعادی در لثه یا مخاط دهان شدید، ممکن است نشانه حساسیت به جنس اورینگ باشد؛ موضوع را سریعاً به متخصص ارتودنسی اطلاع دهید.
سوالات متداول
آیا میتوانم رنگ اورینگهایم را در هر جلسه تغییر دهم؟
بله، در هر جلسه تنظیم که اورینگها تعویض میشوند، میتوانید رنگ دلخواه خود را از میان رنگهای موجود در مطب انتخاب کنید. این انتخاب هیچ تأثیری بر روند درمان ندارد.
اگر اورینگ ارتودنسی من پاره یا شل شود، چه کار کنم؟
بلافاصله با متخصص ارتودنسی خود تماس بگیرید و یک نوبت اضافی دریافت کنید. استفاده از بریس بدون اورینگ سالم میتواند باعث آسیب به بافتهای دهان و اختلال در حرکت دندان شود.
آیا اورینگهای غیرلاتکس ضعیفتر یا کماثرتر از نوع لاتکس هستند؟
خیر، اورینگهای غیرلاتکس امروزی از مواد پیشرفتهای ساخته میشوند که عملکرد بیومکانیکی قابل قبولی دارند و برای بیماران با حساسیت به لاتکس کاملاً ایمن هستند. متخصص ارتودنسی بر اساس نیاز شما نوع مناسب را تجویز میکند.
