گاهی در حالی که مشغول استراحت یا انجام کارهای روزمره هستید، ناگهان احساس می‌کنید قلبتان تندتر، محکم‌تر یا نامنظم‌تر از معمول می‌زند. این حالت که به آن «تپش قلب» گفته می‌شود، می‌تواند فقط چند ثانیه طول بکشد یا برای چند دقیقه ادامه داشته باشد.
تپش قلب ناگهانی همیشه به معنی وجود یک بیماری قلبی نیست و در بسیاری از موارد، عواملی مانند استرس، کم‌خوابی، مصرف زیاد کافئین یا کم‌آبی بدن باعث آن می‌شوند. با این حال، گاهی تپش قلب می‌تواند نشانه یک اختلال در ریتم قلب یا بیماری دیگری باشد و نباید در برخی شرایط آن را نادیده گرفت.
❤️ تپش قلب ناگهانی دقیقا چه حسی دارد؟
تپش قلب ممکن است به شکل‌های مختلفی احساس شود. برای مثال ممکن است حس کنید قلبتان:
- خیلی سریع می‌زند.
- محکم به قفسه سینه می‌کوبد.
- برای لحظه‌ای می‌زند و بعد یک ضربان را جا می‌اندازد.
- می‌لرزد یا بال‌بال می‌زند.
- نامنظم شده و فاصله بین ضربان‌ها تغییر کرده است.
این احساس فقط در قفسه سینه نیست و بعضی افراد آن را در گردن یا گلو نیز حس می‌کنند.
⚡ علت تپش قلب ناگهانی چیست؟
علت تپش قلب ناگهانی بسیار متنوع است و در بعضی افراد حتی پس از بررسی‌های پزشکی، علت مشخصی پیدا نمی‌شود. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
استرس و اضطراب
استرس شدید، ترس، نگرانی و حملات اضطرابی می‌توانند باعث آزاد شدن هورمون‌هایی شوند که ضربان قلب را افزایش می‌دهند. به همین دلیل ممکن است هنگام شنیدن یک خبر نگران‌کننده، قبل از یک اتفاق مهم یا حتی در زمان حمله اضطرابی، ناگهان احساس کنید قلبتان با سرعت زیادی می‌زند.
مصرف زیاد قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار
کافئین می‌تواند در بعضی افراد باعث تند شدن ضربان قلب یا احساس ضربان‌های اضافی شود. قهوه، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، بعضی انواع چای و برخی مکمل‌ها حاوی کافئین هستند. حساسیت افراد به کافئین متفاوت است و ممکن است مقدار کمی از آن برای یک فرد مشکلی ایجاد نکند اما برای فرد دیگری باعث تپش قلب شود.
کم‌آبی بدن
کمبود آب بدن می‌تواند روی عملکرد طبیعی قلب و تعادل مواد معدنی بدن اثر بگذارد و باعث افزایش ضربان قلب شود. تعریق زیاد، تب، اسهال، استفراغ و مصرف ناکافی مایعات از عواملی هستند که احتمال کم‌آبی را بیشتر می‌کنند.
کم‌خوابی و خستگی
خواب ناکافی و خستگی شدید می‌توانند بدن را در وضعیت تنش قرار دهند و در برخی افراد موجب احساس تپش قلب شوند. این حالت ممکن است پس از چند شب خواب نامناسب یا در دوره‌هایی که فشار کاری و ذهنی زیاد است بیشتر دیده شود.
ورزش و فعالیت شدید
افزایش ضربان قلب هنگام ورزش طبیعی است، اما بعضی افراد بعد از فعالیت شدید نیز برای مدتی احساس می‌کنند قلبشان بسیار محکم یا سریع می‌زند. این وضعیت معمولا با کاهش فعالیت و استراحت بهتر می‌شود.
تب و بیماری‌های عفونی
وقتی دمای بدن بالا می‌رود، ضربان قلب نیز ممکن است افزایش پیدا کند. به همین دلیل هنگام تب، سرماخوردگی یا برخی عفونت‌ها ممکن است تپش قلب بیشتر از حالت معمول احساس شود.
تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی می‌تواند در بعضی افراد با تپش قلب همراه باشد. این حالت معمولا به‌تنهایی به معنی وجود بیماری قلبی نیست، اما اگر شدید یا مکرر باشد بهتر است بررسی شود.
اختلالات تیروئید
پرکاری تیروئید می‌تواند باعث افزایش ضربان قلب و احساس کوبش قلب شود. در چنین شرایطی ممکن است علائم دیگری مانند کاهش وزن بدون دلیل، تعریق زیاد، لرزش یا بی‌قراری نیز وجود داشته باشد.
کم‌خونی
وقتی میزان هموگلوبین خون پایین باشد، بدن برای رساندن اکسیژن کافی به بافت‌ها ممکن است ضربان قلب را افزایش دهد. به همین دلیل کم‌خونی، به‌ویژه کم‌خونی ناشی از کمبود آهن، می‌تواند یکی از علت‌های تپش قلب باشد.
کاهش یا افزایش برخی املاح بدن
موادی مانند پتاسیم، منیزیم و کلسیم برای عملکرد طبیعی قلب اهمیت دارند. به‌هم خوردن تعادل این مواد، که ممکن است در اثر کم‌آبی، برخی بیماری‌ها یا مصرف بعضی داروها اتفاق بیفتد، می‌تواند روی ضربان قلب اثر بگذارد.
بعضی داروها و مواد محرک
برخی داروها، از جمله بعضی داروهای سرماخوردگی و ضدگرفتگی بینی، داروهای آسم و برخی داروهای دیگر ممکن است تپش قلب ایجاد کنند. سیگار، الکل و بعضی مواد محرک نیز می‌توانند احتمال بروز این حالت را افزایش دهند.
اختلال در ریتم قلب
گاهی علت تپش قلب ناگهانی، اختلال در ریتم طبیعی قلب است. این اختلال‌ها می‌توانند باعث تند شدن، کند شدن یا نامنظم شدن ضربان قلب شوند. بعضی از این اختلال‌ها بی‌خطر هستند، اما برخی دیگر نیاز به بررسی و درمان دارند.
🌙 علت تپش قلب ناگهانی در حالت استراحت چیست؟
خیلی‌ها تپش قلب را زمانی تجربه می‌کنند که روی تخت دراز کشیده‌اند یا در حال استراحت هستند و تصور می‌کنند چون فعالیتی نداشته‌اند، بنابراین مشکل جدی وجود دارد. در حالی که تپش قلب در حالت استراحت نیز ممکن است بر اثر اضطراب، مصرف کافئین، کم‌آبی، کم‌خوابی، تغییرات هورمونی یا بعضی داروها اتفاق بیفتد.
از طرفی، زمانی که محیط ساکت است و بدن در حال استراحت قرار دارد، ممکن است فرد ضربان قلب خود را بیشتر متوجه شود. با این حال، تپش‌های مکرر یا طولانی، به‌خصوص اگر همراه با علائم دیگری باشند، ارزش بررسی پزشکی دارند.
🫀 آیا تپش قلب ناگهانی خطرناک است؟
در بسیاری از افراد، تپش قلب کوتاه‌مدت و گاه‌به‌گاه خطرناک نیست. با این حال، صرفا از روی احساس تپش قلب نمی‌توان علت آن را تشخیص داد.
تپش قلب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند اگر به‌طور مکرر اتفاق بیفتد، نسبت به گذشته بیشتر شده باشد، برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا فرد سابقه بیماری قلبی داشته باشد. همچنین وجود سابقه بیماری قلبی در خانواده می‌تواند دلیل دیگری برای مراجعه و بررسی باشد.
🚨 چه زمانی تپش قلب نیاز به اقدام فوری دارد؟
اگر تپش قلب ناگهانی همراه با یکی از علائم زیر باشد، باید آن را یک وضعیت جدی در نظر گرفت و برای دریافت کمک پزشکی فوری اقدام کرد:
- درد یا فشار در قفسه سینه
- تنگی نفس شدید
- سرگیجه شدید
- احساس نزدیک بودن به غش یا بیهوش شدن
- بیهوشی
- ضعف شدید یا حال عمومی بسیار بد
اگر تپش قلب همراه با درد قفسه سینه یا تنگی نفس شدید ایجاد شده است، منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی آن نمانید.
🔎 برای تپش قلب ناگهانی چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟
پزشک برای پیدا کردن علت، معمولا درباره زمان شروع تپش، مدت آن، تعداد دفعات تکرار، شرایطی که در آن اتفاق می‌افتد و داروها یا نوشیدنی‌های مصرفی سؤال می‌کند. ممکن است اندازه‌گیری ضربان قلب و فشار خون، آزمایش خون و بررسی عملکرد تیروئید نیز لازم باشد.
یکی از بررسی‌های مهم، نوار قلب است که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند. اگر تپش‌ها گهگاهی اتفاق بیفتند و در زمان مراجعه وجود نداشته باشند، ممکن است پزشک استفاده از دستگاه ثبت‌کننده ضربان قلب برای مدت طولانی‌تر را پیشنهاد کند.
☕ برای کمتر شدن تپش قلب ناگهانی چه کار کنیم؟
اگر علت تپش قلب بیماری خاصی نباشد، شناسایی عوامل تحریک‌کننده می‌تواند کمک‌کننده باشد. کاهش مصرف قهوه و نوشیدنی‌های انرژی‌زا، ترک سیگار، محدود کردن الکل، نوشیدن آب کافی، داشتن خواب منظم و مدیریت استرس از اقداماتی هستند که ممکن است تعداد دفعات تپش قلب را کمتر کنند.
همچنین بهتر است زمان بروز تپش قلب، مدت آن و کاری که پیش از شروع آن انجام داده‌اید را یادداشت کنید. ثبت این اطلاعات می‌تواند به پزشک برای پیدا کردن علت کمک کند.
در صورتی که تپش قلب دوباره و دوباره تکرار می‌شود، بدون دلیل مشخص ایجاد شده، طولانی‌تر از چند دقیقه ادامه پیدا می‌کند یا همراه با علائم دیگری است، بهتر است برای بررسی دقیق علت آن به پزشک مراجعه کنید.
