خشکی دهان وضعیتی آزاردهنده است که می‌تواند لذت غذا خوردن را کاهش دهد و حتی صحبت کردن و بلعیدن را دشوار کند. این مشکل که در اصطلاح پزشکی «زروستومیا» نامیده میشود، گاهی به دلیل کم‌آبی بدن، اضطراب یا استرس ایجاد میشود و پس از مدتی برطرف میشود. بااین‌حال، اگر خشکی دهان به‌طور مداوم ادامه داشته باشد، ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل جدی‌تر در بدن باشد.
خشکی طولانی‌مدت دهان می‌تواند با کاهش تولید بزاق همراه باشد. بزاق به پاک‌سازی ذرات غذا از دهان و خنثی کردن اسیدهای تولیدشده توسط باکتری‌ها کمک می‌کند. به همین دلیل، کاهش آن علاوه بر ایجاد احساس ناراحتی، خطر پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه را نیز افزایش می‌دهد.
در ادامه با ۵ بیماری آشنا می‌شوید که خشکی دهان ممکن است یکی از نشانه‌های آن‌ها باشد.
۱. دیابت
دیابت یکی از بیماری‌هایی است که می‌تواند باعث خشکی مداوم دهان شود. هنگامی که قند خون به‌خوبی کنترل نشود، بدن ممکن است آب بیشتری از دست بدهد و در نتیجه، تولید بزاق کاهش پیدا کند.
کمبود بزاق شرایط را برای تجمع ذرات غذا و فعالیت باکتری‌ها در دهان فراهم می‌کند و خطر پوسیدگی دندان و التهاب لثه را افزایش می‌دهد.
اگر خشکی دهان را همراه با علائمی مانند تشنگی شدید، ادرار کردن مکرر و کاهش وزن بدون دلیل مشخص تجربه می‌کنید، بهتر است برای بررسی احتمال ابتلا به دیابت به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام این بیماری به کنترل بهتر قند خون و پیشگیری از عوارض آن کمک می‌کند.
- همه‌چیز ۱۰۰ درصد آنلاینه
- فایل کامل برنامه تمرینی‌ها روی می‌تونی دانلود کنی
- تصویر نحوه انجام تمام تمرینات توی فایل قرار داره؛ به هیچ‌کس نیاز نداری!
۲. سندرم شوگرن
سندرم شوگرن یک بیماری خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های سالم خود حمله می‌کند. در این بیماری، غددی که وظیفه تولید رطوبت را بر عهده دارند، به‌ویژه غدد تولیدکننده بزاق و اشک، تحت تأثیر قرار می‌گیرند. به همین دلیل، خشکی دهان و خشکی چشم از نشانه‌های اصلی آن هستند.
این بیماری بیشتر در زنان دیده میشود و ممکن است در سنین مختلف بروز کند، هرچند در افراد بالای ۴۰ سال شایع‌تر است.
خشکی ناشی از سندرم شوگرن فقط به احساس تشنگی یا ناراحتی محدود نمی‌شود. کاهش بزاق می‌تواند احتمال پوسیدگی دندان، عفونت قارچی دهان و دشواری در بلع غذا را افزایش دهد. در صورت تداوم خشکی دهان همراه با خشکی چشم، بررسی پزشکی اهمیت زیادی دارد.
۳. عفونت اچ‌آی‌وی و بیماری ایدز
عفونت اچ‌آی‌وی و مراحل پیشرفته آن، یعنی بیماری ایدز، می‌توانند مشکلات مختلفی در سلامت دهان ایجاد کنند که خشکی دهان یکی از آن‌هاست. خود عفونت و برخی داروهای مورد استفاده برای کنترل آن ممکن است تولید بزاق را کاهش دهند.
افراد مبتلا به این عفونت ممکن است، بسته به وضعیت بیماری، علائم دیگری مانند تورم غدد لنفاوی، تب و خستگی طولانی‌مدت را نیز تجربه کنند.
البته خشکی دهان به‌تنهایی نشانه ابتلا به اچ‌آی‌وی نیست و علل بسیار شایع‌تری نیز دارد. تشخیص این عفونت به آزمایش‌های اختصاصی نیاز دارد. مراقبت منظم از دهان و دندان و مراجعه دوره‌ای به دندان‌پزشک نیز به شناسایی و کنترل زودهنگام مشکلات دهانی کمک می‌کند.
۴. آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید نوعی بیماری خودایمنی است که بیشتر با التهاب مفاصل شناخته میشود، اما اثرات آن ممکن است به بخش‌های دیگری از بدن نیز گسترش پیدا کند. در برخی افراد، غدد تولیدکننده بزاق هم تحت تأثیر قرار می‌گیرند و خشکی دهان ایجاد میشود.
درد، تورم و خشکی مفاصل، به‌ویژه هنگام بیدار شدن از خواب، از نشانه‌های رایج این بیماری هستند. گاهی خشکی دهان نیز در کنار این علائم دیده میشود.
درمان آرتریت روماتوئید معمولاً با هدف کاهش التهاب، تسکین علائم و جلوگیری از آسیب مفاصل انجام میشود و ممکن است دارو و تغییراتی در سبک زندگی را شامل شود. اگر فرد مبتلا به این بیماری با خشکی مداوم دهان روبه‌رو باشد، باید این مشکل را با پزشک خود در میان بگذارد تا علت آن، از جمله عوارض احتمالی داروها، بررسی شود.
۵. بیماری پارکینسون
پارکینسون یک بیماری عصبی پیش‌رونده است که بر حرکت، تعادل و انجام برخی فعالیت‌های روزمره تأثیر می‌گذارد. خشکی دهان نیز ممکن است در برخی مبتلایان به این بیماری دیده شود.
این مشکل می‌تواند به خود بیماری یا داروهای مورد استفاده برای کنترل علائم آن مربوط باشد. کاهش بزاق ممکن است جویدن غذا، بلعیدن و رعایت بهداشت دهان و دندان را دشوارتر کند.
افراد مبتلا به پارکینسون بهتر است به‌طور منظم به دندان‌پزشک مراجعه کنند و از روش‌های مراقبتی متناسب با شرایط خود کمک بگیرند. در صورت بروز خشکی دهان، بررسی داروها و انتخاب راهکار مناسب برای افزایش رطوبت دهان نیز می‌تواند مفید باشد.
چگونه خشکی دهان را کاهش دهیم؟
اگر خشکی دهان شما مکرر یا طولانی‌مدت است، بهتر است هم با دندان‌پزشک و هم با پزشک مشورت کنید. در کنار بررسی علت اصلی، رعایت چند نکته می‌تواند به کاهش این مشکل کمک کند:
- آب کافی بنوشید: در طول روز به‌طور منظم آب بنوشید تا رطوبت دهان حفظ شود.
- آدامس بدون قند بجوید: جویدن آدامس بدون قند می‌تواند تولید بزاق را تحریک کند.
- مصرف کافئین و الکل را محدود کنید: این مواد ممکن است خشکی دهان را تشدید کنند.
- از دستگاه بخور استفاده کنید: افزایش رطوبت هوای اتاق، به‌ویژه هنگام خواب، ممکن است به کاهش خشکی دهان کمک کند.
- بهداشت دهان و دندان را جدی بگیرید: دندان‌ها را مرتب مسواک بزنید، از نخ دندان استفاده کنید و خمیردندان حاوی فلوراید را برای محافظت از دندان‌ها به کار ببرید.
خشکی دهان همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست و ممکن است در اثر کم‌آبی بدن، استرس یا مصرف بعضی داروها ایجاد شود. بااین‌حال، اگر این مشکل مداوم است، بدون دلیل مشخصی ایجاد شده یا با علائم دیگری همراه است، بهتر است آن را نادیده نگیرید. بررسی به‌موقع می‌تواند به شناسایی علت اصلی و پیشگیری از عوارض احتمالی کمک کند.
