کشیدگی عضلات شکم یا «گرفتگی عضله شکمی» معمولاً نوعی آسیب ناشی از استفاده بیشازحد است. این وضعیت زمانی رخ میدهد که عضلات شکم بیش از حد کشیده شده یا دچار پارگی شوند.
این آسیب در میان افرادی که فعالیتهای ورزشی مانند فوتبال یا تنیس انجام میدهند شایعتر است، اما در واقع هر کسی ممکن است دچار کشیدگی عضلات شکم شود.
خوشبختانه این نوع آسیب معمولاً با استراحت و گذشت زمان بهبود پیدا میکند و انجام تمرینات تقویتکننده عضلات مرکزی بدن میتواند به پیشگیری از آن کمک کند.
عضلات شکم کداماند؟
عضلات شکم بخشی از سیستم اسکلتی-عضلانی بدن هستند. این عضلات که در قسمت جلویی بدن و بین لگن و دندهها قرار دارند، وظیفه حمایت از تنه (میانه بدن)، نگه داشتن اندامهای داخلی در جای خود و کمک به حرکت بدن را بر عهده دارند.
عضلات شکم به همراه عضلات پشت، مجموعهای به نام «عضلات مرکزی» را تشکیل میدهند که از ستون فقرات حمایت کرده و آن را پایدار نگه میدارند. این عضلات در انجام فعالیتهایی مانند نشستن، ایستادن، راه رفتن و ورزش کردن نقش اساسی دارند.
عضلات شکم از چند گروه تشکیل شدهاند:
- عضلات مایل: به چرخش تنه به سمت چپ و راست کمک میکنند.
- عضله راست شکمی: همان عضلاتی که به شکل «سیکسپک» دیده میشوند و حرکت بین قفسه سینه و لگن را ممکن میکنند.
- عضله عرضی شکم: عمیقترین لایه عضلات شکمی که به تثبیت تنه و محافظت از اندامهای داخلی کمک میکند.
کشیدگی عضلات شکم در کدام نواحی رخ میدهد؟
این نوع کشیدگی میتواند هر یک از عضلات شکم را درگیر کند. به همین دلیل ممکن است در بخشهای مختلفی از شکم احساس درد داشته باشید، از جمله:
- سمت چپ شکم
- سمت راست شکم
- قسمت پایین شکم
- قسمت بالای شکم
تفاوت کشیدگی عضله شکم با فتق چیست؟
فتق زمانی رخ میدهد که یک اندام داخلی از نقطهای ضعیف در عضله بیرون بزند. این مشکل معمولاً در ناحیه کشاله ران (بین شکم و ران بالا) دیده میشود. کشیدگی عضلات شکم میتواند احتمال بروز فتق را افزایش دهد.
هر دو حالت ممکن است باعث درد شکم شوند، اما فتق معمولاً با یک برآمدگی یا توده قابل لمس همراه است که ممکن است دردناک یا همراه با احساس سوزش باشد. همچنین فتق میتواند باعث یبوست، تهوع یا استفراغ شود، در حالی که کشیدگی عضلات شکم چنین علائمی ایجاد نمیکند. نکته مهم این است که فتق بدون درمان از بین نمیرود، اما کشیدگی عضلات شکم معمولاً با استراحت بهبود مییابد.
علت کشیدگی عضلات شکم چیست؟
کشیدگی عضله شکم اغلب در اثر استفاده بیشازحد از عضله ایجاد میشود. حرکات تکراری، بهویژه در فعالیتهای ورزشی یا بدنی، میتوانند باعث کشیدگی یا پارگی عضله شوند.
از دیگر عوامل مؤثر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- حوادثی مانند زمین خوردن یا تصادف
- سرفه یا عطسه مزمن
- انجام تمرینات شدید یا بیشازحد
- بلند کردن اجسام سنگین
- اجرای نادرست حرکات ورزشی
- چرخش ناگهانی بدن
چه افرادی بیشتر در معرض این آسیب هستند؟
هر فردی ممکن است دچار کشیدگی عضله شکم شود، اما برخی فعالیتها خطر را افزایش میدهند. افرادی که در ورزشهایی مانند فوتبال یا تنیس فعالیت دارند و نیاز به حرکات کششی زیاد یا چرخشهای مکرر تنه دارند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند.
علائم کشیدگی عضلات شکم چیست؟
مهمترین نشانه این آسیب، درد شکمی و درد عضلانی-اسکلتی است. این درد ممکن است در شرایط زیر بیشتر احساس شود:
- هنگام سرفه، عطسه یا خندیدن
- هنگام دویدن سریع یا انجام تمرینات شدید
- هنگام بلند شدن پس از نشستن یا بیتحرکی طولانی
سایر علائم شامل موارد زیر است:
- کبودی
- اسپاسم عضلانی یا سفتی عضلات
- تورم
تشخیص کشیدگی عضلات شکم چگونه انجام میشود؟
تشخیص این مشکل معمولاً بر اساس علائم و معاینه فیزیکی انجام میشود. در برخی موارد و بسته به علت آسیب یا شدت علائم، ممکن است برای بررسی آسیبهای احتمالی دیگر، تصویربرداری مانند رادیوگرافی (اشعه ایکس) انجام شود تا شکستگی دندهها یا ستون فقرات بررسی شود.
درمان کشیدگی عضلات شکم چگونه است؟
این نوع آسیب معمولاً با گذشت زمان و استراحت بهبود مییابد. برای تسریع روند بهبودی میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- استفاده متناوب از کمپرس سرد و گرم روی ناحیه آسیبدیده
- مراجعه به فیزیوتراپی برای یادگیری تمرینات کششی و تقویتی
- مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای کاهش درد و التهاب
- استفاده از شکمبند طبی برای حمایت از عضلات شکم و کاهش تورم
بیشتر افراد پس از استراحت کافی و بهبود عضلات شکم، میتوانند به فعالیتهای روزمره و ورزشی خود بازگردند.
در صورت مشاهده علائم زیر بهتر است با پزشک مشورت کنید:
- مشکل در راه رفتن
- درد شدید که در فعالیتهای روزانه یا خواب اختلال ایجاد کند
- علائم احتمالی فتق
چگونه میتوان از کشیدگی عضلات شکم پیشگیری کرد؟
با رعایت برخی نکات میتوان احتمال بروز این آسیب را کاهش داد:
- به عضلات شکم در برخی فعالیتها استراحت بدهید
- هنگام بلند کردن اجسام سنگین از دیگران کمک بگیرید
- تمریناتی مانند پیلاتس و یوگا را برای افزایش انعطافپذیری انجام دهید
- با انجام حرکاتی مانند پلانک، عضلات مرکزی بدن را تقویت کنید
- قبل از ورزش بدن را گرم کنید و پس از آن حرکات سرد کردن انجام دهید
کشیدگی عضلات شکم یا گرفتگی عضله شکمی معمولاً با گذشت زمان، استراحت و درمان مناسب بهبود پیدا میکند. برای جلوگیری از تکرار این آسیب، تقویت عضلات شکم و عضلات مرکزی بدن اهمیت زیادی دارد. رعایت نکات پیشگیرانه و انجام تمرینات مناسب میتواند به کاهش احتمال بروز این مشکل کمک کند.
