با افزایش سن، ممکن است دردهای تازه‌ای را در بدن خود احساس کنید و این سؤال برایتان پیش بیاید که آیا به آرتروز مبتلا شده‌اید یا نه. اگرچه آرتروز معمولاً با درد و تورم مفاصل همراه است، اما این علائم اغلب به‌تدریج ظاهر می‌شوند و ناگهانی و شدید نیستند. خوشبختانه، تشخیص زودهنگام نشانه‌های آرتروز و اقدام به‌موقع می‌تواند به کاهش مشکلات مفصلی در آینده کمک کند.
آرتروز انواع مختلفی دارد و اگر احتمال می‌دهید به یکی از بیماری‌های مفصلی مبتلا شده‌اید، بهتر است برای بررسی دقیق به پزشک مراجعه کنید. با این حال، بیشتر افراد هنگام صحبت درباره آرتروز به نوعی از آن به نام استئوآرتریت اشاره می‌کنند که شایع‌ترین نوع این بیماری است.
استئوآرتریت زمانی ایجاد می‌شود که غضروف محافظی که انتهای استخوان‌ها را می‌پوشاند، به‌مرور فرسوده شود. این غضروف از استخوان‌ها محافظت می‌کند و باعث می‌شود مفاصل به‌راحتی حرکت کنند. متأسفانه، در حال حاضر روش قطعی و قابل‌اعتمادی برای بازسازی غضروف آسیب‌دیده وجود ندارد؛ اما می‌توان سرعت پیشرفت بیماری را کاهش داد و با مراقبت مناسب، به حفظ سلامت مفاصل کمک کرد. (prevention)
اگر با درد یا ناراحتی مفاصل روبه‌رو هستید، نباید همه‌چیز را به افزایش سن نسبت دهید. آرتروز اگرچه بیماری شایعی است، بخشی طبیعی و اجتناب‌ناپذیر از روند پیری محسوب نمی‌شود. هر نوع درد یا علامتی که زندگی روزمره را مختل کند، باید بررسی شود.
اگر مطمئن نیستید که علائم شما به آرتروز مربوط می‌شود یا نه، بهتر است با نشانه‌های اولیه این بیماری آشنا شوید.
- همه‌چیز ۱۰۰ درصد آنلاینه
- فایل کامل برنامه تمرینی‌ها روی می‌تونی دانلود کنی
- تصویر نحوه انجام تمام تمرینات توی فایل قرار داره؛ به هیچ‌کس نیاز نداری!
علائم اولیه و شایع آرتروز
هر دردی در مفاصل به معنای ابتلا به آرتروز نیست؛ بااین‌حال، برخی نشانه‌ها ممکن است در مراحل ابتدایی بیماری ظاهر شوند و توجه به آن‌ها اهمیت دارد.
۱. هنگام فعالیت بدنی دچار درد مفاصل می‌شوید
احساس درد پس از فعالیت‌های سنگین بدنی تا حدودی طبیعی است، اما این درد معمولاً به عضلات مربوط می‌شود و بیشتر شبیه کوفتگی یا گرفتگی عضلانی است. در مقابل، دردی که مستقیماً در خود مفصل احساس می‌شود، می‌تواند از نشانه‌های آرتروز باشد.
درد ناشی از آرتروز معمولاً با میزان استفاده از مفصل ارتباط دارد. برای مثال، هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها یا چمباتمه زدن ممکن است درد بیشتر شود و با استراحت کاهش پیدا کند.
علت این اتفاق آن است که غضروف صاف و انعطاف‌پذیری که به‌طور طبیعی از مفصل محافظت می‌کند، شروع به فرسودگی کرده است. در نتیجه، مفصل دیگر مانند گذشته به‌راحتی حرکت نمی‌کند و توانایی آن برای تحمل و پخش فشار کاهش می‌یابد.
۲. صبح‌ها برای مدت کوتاهی احساس خشکی و گرفتگی مفاصل دارید
اگر هنگام بیدار شدن از خواب احساس می‌کنید مفاصلتان خشک و سفت شده‌اند، ممکن است این وضعیت نشانه‌ای از التهاب باشد.
هنگامی که در طول خواب حرکت چندانی ندارید، مفاصل برای مدتی بی‌تحرک می‌مانند. در چنین شرایطی، التهاب مرتبط با بی‌حرکتی می‌تواند باعث احساس خشکی و گرفتگی شود؛ احساسی که معمولاً با شروع حرکت به‌تدریج کاهش می‌یابد.
خشکی مفاصل در آرتروز معمولاً کمتر از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. همچنین ممکن است متوجه شوید که درد مفاصل در پایان روز بیشتر از صبح‌هاست؛ به‌خصوص اگر در طول روز فعالیت زیادی داشته باشید.
۳. مفاصلتان صدا می‌دهند یا هنگام حرکت تق‌تق می‌کنند
شنیدن صداهایی مانند تق‌تق، کلیک یا ترک‌خوردگی از مفاصل، پدیده‌ای نسبتاً شایع است. نکته مهم این است که هنگام ایجاد این صداها، درد هم احساس می‌کنید یا خیر.
اگر مفاصل بدون درد صدا می‌دهند، معمولاً جای نگرانی جدی وجود ندارد. گاهی این صداها به دلیل تشکیل یا جابه‌جایی حباب‌های گاز در مایع مفصلی ایجاد می‌شوند.
بااین‌حال، اگر صداهای مفصلی با درد، خشکی یا محدودیت حرکتی همراه باشند، ممکن است به بررسی بیشتری نیاز داشته باشند. زمانی که سطح غضروف دیگر صاف و لغزنده نباشد، بعضی حرکات می‌توانند باعث ایجاد صدا یا احساس گیر کردن مفصل شوند.
بنابراین، تنها شنیدن صدای مفصل برای تشخیص آرتروز کافی نیست و باید علائم دیگر نیز در نظر گرفته شوند.
۴. انعطاف‌پذیری مفاصلتان کاهش پیدا کرده است
اگر به‌طور منظم حرکات کششی انجام ندهید، ممکن است با گذشت زمان انعطاف‌پذیری بدنتان کاهش یابد. اما التهاب و تغییرات ساختاری ناشی از آرتروز نیز می‌توانند حرکت مفاصل را محدود کنند.
برای مثال، اگر بافت‌های اطراف مفصل به دلیل التهاب متورم شوند، حرکت آن‌ها دشوارتر خواهد شد. در نتیجه، ممکن است نتوانید مفصل را به‌اندازه گذشته خم یا صاف کنید، زانوی خود را کاملاً خم کنید یا دستتان را تا ارتفاع و فاصله‌ای که قبلاً می‌توانستید، بالا ببرید.
کاهش دامنه حرکتی یکی از ویژگی‌های اصلی استئوآرتریت است. این مشکل در کنار درد می‌تواند به‌مرور انجام فعالیت‌های معمول روزانه، مانند راه رفتن، لباس پوشیدن، بالا رفتن از پله‌ها و انجام کارهای خانه را دشوار کند.
۵. مفاصلتان کمی متورم شده‌اند
تورم مفاصل می‌تواند نشانه‌ای از التهاب باشد. هنگامی که در بخشی از بدن التهاب ایجاد می‌شود، جریان خون در آن ناحیه افزایش پیدا می‌کند. این اتفاق ممکن است باعث تجمع مایعات، افزایش گرما و ایجاد تورم شود.
اگر مفاصلتان به‌سرعت متورم می‌شوند و سپس تورم فروکش می‌کند، یا اگر تورم برای مدت طولانی باقی می‌ماند، بهتر است در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.
همچنین بزرگ‌تر شدن تدریجی یک مفصل می‌تواند نشانه‌ای از آرتروز باشد و نباید بدون بررسی از کنار آن گذشت.
چرا تشخیص زودهنگام آرتروز اهمیت دارد؟
اگر فکر می‌کنید علائم اولیه آرتروز را تجربه می‌کنید، بهتر است بررسی و مراقبت را به تعویق نیندازید. بعضی اقدامات در مراحل ابتدایی بیماری می‌توانند تأثیر بیشتری در کنترل علائم و کند کردن روند پیشرفت آن داشته باشند.
یکی از راه‌های کمک به محافظت از مفاصل، کاهش فشار واردشده به آن‌هاست. تقویت عضلات اطراف مفصل می‌تواند به تحمل بهتر فشار و حمایت از مفصل کمک کند. در مقابل، بهتر است فعالیت‌های پرفشاری را که ممکن است آسیب بیشتری به مفصل وارد کنند، متناسب با شرایط بدنی خود محدود کنید.
اگر اضافه‌وزن دارید، کاهش وزن نیز می‌تواند به کم شدن فشار واردشده به مفاصل، به‌ویژه زانوها و مفاصل پایین‌تنه، کمک کند.
تشخیص زودهنگام تغییرات فرسایشی مفصل این فرصت را فراهم می‌کند که با اصلاح عادت‌های روزانه و انتخاب روش‌های مناسب مراقبتی، روند پیشرفت بیماری را کندتر کنید و عملکرد طبیعی مفاصل را برای مدت طولانی‌تری حفظ کنید.
اگر علائم اولیه آرتروز را مشاهده کردید، چه کاری انجام دهید؟
اگر متوجه درد، خشکی، تورم یا کاهش حرکت مفاصل خود شده‌اید، بهتر است موضوع را با پزشک عمومی در میان بگذارید. پزشک با بررسی علائم و سابقه پزشکی شما ممکن است برای ارزیابی دقیق‌تر، تصویربرداری با اشعه ایکس یا آزمایش خون درخواست کند.
بسته به نوع علائم و نتیجه بررسی‌ها، ممکن است لازم باشد به متخصص بیماری‌های مفصلی یا متخصص ارتوپدی مراجعه کنید.
نکته مهم این است که نباید درد و ناراحتی قابل‌توجه مفاصل را نادیده بگیرید. اگر علائم به حدی هستند که انجام کارهای روزمره را دشوار می‌کنند یا کیفیت زندگی شما را کاهش می‌دهند، مراجعه به پزشک متخصص اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
هرچه علت مشکلات مفصلی زودتر مشخص شود، فرصت بیشتری برای انتخاب روش مناسب درمان و مراقبت وجود خواهد داشت.
