یک مطالعه جدید نشان میدهد که گوشیهای هوشمند بسته به نحوه استفاده از آنها، میتوانند در بروز افسردگی در میان سالمندان نقش داشته باشند.
بر اساس گزارش پژوهشگران در یک مجله علمی، سالمندانی که به شکلی وسواسگونه و مداوم از گوشیهای خود برای مرور اخبار، تماشای ویدیو یا بازیهای انفرادی استفاده میکنند، بیشتر در معرض گوشهگیری قرار دارند و این امر خطر ابتلا به افسردگی را در آنها افزایش میدهد.
یکی از محققان ارشد این پژوهش در این باره میگوید:
«همه چیز به تفاوت میان تعامل هدفمند و فرار وسواسگونه از واقعیت برمیگردد. یک دستگاه واحد میتواند هم پلی برای ارتباط با عزیزان و جامعه باشد و هم دیواری سنگی که فرد را از دنیای بیرون جدا میکند.»
اعتیاد به گوشی؛ زنگ خطری برای سلامت روان سالمندان
در این مطالعه جدید، محققان نزدیک به ۲۶۰۰ فرد بزرگسال بالای ۶۰ سال را در ۸۷ جامعه محلی مورد بررسی قرار دادند. در این نظرسنجی، شرکتکنندگان درباره عادتهای استفاده از گوشی هوشمند خود گزارش دادند و به سوالات مربوط به علائم افسردگی پاسخ دادند.
- مهمترین عامل افسردگی: نتایج نشان داد سالمندانی که مشارکت اجتماعی محدودی با دیگران داشتند، بیش از همه در معرض ابتلا به افسردگی بودند و پس از آن، «اعتیاد به گوشیهای هوشمند» دومین عامل مهم به شمار میرفت.
- ارتباط کم، خطر بیشتر: وابستگی آسیبزا به تلفن همراه تقریباً در تمام موارد تشخیص افسردگی دیده میشود. در این میان، سالمندانی که به ندرت از گوشی خود برای ارتباط با دیگران استفاده میکردند، در بالاترین سطح خطر قرار داشتند.
وقتی یک فرد سالمند از گوشی خود به عنوان سپری برای جایگزین کردن یا کنار گذاشتن مشارکتهای اجتماعی در دنیای واقعی استفاده میکند، این رفتار یک زنگ خطر جدی برای افسردگی است. با این حال، یافتهها نشان میدهند که اگر از گوشیهای هوشمند برای حفظ روابط از طریق تماسهای تصویری، پیامرسانی و اشتراکگذاری عکس استفاده شود، این ابزارها میتوانند به بهبود سلامت روان کمک کنند.
دو گروهی که بیش از همه در معرض خطر هستند
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که دو گروه از سالمندان به طور خاص در برابر این نوع افسردگی آسیبپذیرتر هستند:
۱. مردان مسن با تحصیلات کمتر
این گروه شامل مردان مسنتری است که تحصیلات رسمی کمتری دارند و نشانههای اعتیاد به گوشی در آنها دیده میشود. این افراد به دلیل عدم تسلط کافی بر اپلیکیشنهای پیچیدهتر، بیشتر به سمت استفاده از گوشی برای سرگرمیهای غیرفعال (مانند تماشای بیهدف ویدیوها) سوق پیدا میکنند.
این مردان در صورتی که پیش از این برای ارتباطات اجتماعی خود به شدت به همسر یا شریک زندگیشان متکی بوده و پیوندهای خانوادگی یا اجتماعی ضعیفتری داشته باشند، آسیبپذیرتر خواهند بود. زمانی که این افراد شریک زندگی خود را از دست میدهند یا منزوی میشوند، سپرهای حمایتی خود را از دست میدهند و در این حالت، گوشی آنها به جای اینکه پلی برای ارتباط باشد، به عصایی برای انزوای بیشتر تبدیل میشود.
۲. سالمندان مرفه و تحصیلکرده
گروه دوم، سالمندانی با درآمد و سطح تحصیلات بالا هستند که از اعتیاد به گوشی رنج میبرند. این موضوع نشان میدهد که ثروت و تحصیلات نیز نمیتواند سدی در برابر تنهایی باشد، به ویژه زمانی که زمانِ خیره شدن به صفحه نمایش، جایگزین ارتباطات واقعی شود. با گذشت زمان، مصرف غیرفعال محتوای دیجیتال جایگزین تعاملات دنیای واقعی میشود؛ تعاملاتی که نقشی حیاتی در محافظت از سلامت روان دارند. این روند انزوا را عمیقتر کرده و علائم افسردگی را تشدید میکند.
چگونه به سالمندان کمک کنیم؟
کارشناسان توصیه میکنند که خانوادهها و دوستان باید سالمندان را تشویق کنند تا از گوشیهای خود برای تعامل بیشتر استفاده کنند، نه سرگرمیهای انفرادی. نیازی نیست آنها را از کار با گوشی منع کنید، بلکه کافی است به آنها نشان دهید چگونه میتوانند استفادهای اجتماعیتر و هدفمندتر از این ابزار داشته باشند.
به جای اینکه سالمندان را رها کنیم تا به تنهایی در دنیای ویدیوها چرخ بزنند، اعضای خانواده میتوانند آنها را در گروههای خانوادگی اشتراکگذاری عکس، زنجیرههای پیام متنی و تماسهای تصویری برنامهریزیشده مشارکت دهند تا به این ترتیب، فاصله بین نسلها پر شود و سلامت روان آنها بهبود یابد.
