ترک های پوستی یکی از تغییرات شایع پوست هستند که ممکن است در دوره کاهش وزن دیده شوند. این خطوط باریک و فرورفته زمانی ایجاد می‌شوند که پوست در مدت نسبتاً کوتاهی کشیده یا جمع شود و ساختارهای حمایتی آن، از جمله کلاژن و الاستین، نتوانند خود را با این تغییر سریع هماهنگ کنند. به همین دلیل، تغییرات سریع وزن هم در افزایش و هم در کاهش وزن می‌توانند احتمال ایجاد ترک پوستی را بیشتر کنند.
نکته مهم این است که هیچ راهی وجود ندارد که بتوان با اطمینان کامل از ایجاد ترک های پوستی جلوگیری کرد. عوامل ژنتیکی، وضعیت هورمونی، سن، میزان تغییر وزن و ویژگی‌های طبیعی پوست هم در ایجاد آنها نقش دارند. با این حال، می‌توان با بعضی اقدامات ساده، فشار واردشده به پوست را کمتر کرد و به سلامت آن کمک کرد.
چرا بعد از لاغری ترک پوستی ایجاد می‌شود؟
بسیاری از افراد تصور می‌کنند ترک های پوستی فقط در اثر چاق شدن ایجاد می‌شوند، اما کاهش وزن سریع نیز می‌تواند با بروز این خطوط همراه باشد. هنگامی که حجم بدن در مدت کوتاهی کاهش پیدا می‌کند، پوست فرصت کافی برای سازگار شدن با این تغییر ندارد. در بعضی افراد نیز ترک هایی که از قبل وجود داشته‌اند، پس از کاهش وزن به دلیل تغییر شکل پوست و کاهش حجم زیر آن، بیشتر به چشم می‌آیند.
البته سرعت تغییر وزن تنها عامل تعیین‌کننده نیست. افرادی که سابقه خانوادگی ترک پوستی دارند، احتمال بیشتری برای ایجاد آن دارند. بارداری، رشد سریع در دوران نوجوانی، افزایش سریع توده عضلانی و برخی شرایط هورمونی یا مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی نیز می‌توانند در ایجاد ترک های پوستی نقش داشته باشند.
بهترین راه پیشگیری؛ کاهش وزن تدریجی
مهم‌ترین کاری که برای کاهش احتمال ایجاد ترک های پوستی می‌توان انجام داد، پرهیز از کاهش وزن بسیار سریع و رژیم‌های سخت و محدودکننده است. وقتی وزن در مدت کوتاه و با سرعت زیاد پایین می‌آید، پوست نیز با تغییر سریع‌تری روبه‌رو می‌شود.
بهتر است کاهش وزن با یک برنامه منطقی و پایدار انجام شود؛ یعنی به جای دنبال کردن روش‌هایی که وعده کاهش وزن بسیار زیاد در مدت کوتاه را می‌دهند، روی عادات غذایی مناسب، فعالیت بدنی منظم و تغییرات قابل ادامه تمرکز شود.
کاهش وزن تدریجی نه‌تنها برای پوست انتخاب مناسب‌تری است، بلکه معمولاً حفظ وزن جدید را نیز آسان‌تر می‌کند و احتمال نوسان دوباره وزن را کاهش می‌دهد.
از نوسان شدید وزن جلوگیری کنید
گاهی مشکل فقط کاهش وزن نیست، بلکه بالا و پایین شدن مکرر وزن است. افزایش و کاهش سریع وزن، پوست را بارها در معرض کشیده شدن و جمع شدن قرار می‌دهد و می‌تواند شرایط را برای ایجاد یا واضح‌تر شدن ترک های پوستی فراهم کند.
پس از رسیدن به وزن موردنظر، حفظ وزن در یک محدوده نسبتاً ثابت نیز اهمیت دارد. به همین دلیل، بهتر است برنامه لاغری با هدف رسیدن به یک وزن قابل حفظ طراحی شود، نه فقط کاهش سریع عدد روی ترازو.
آب کافی بنوشید
مرطوب نگه داشتن بدن و پوست بخشی از مراقبت عمومی از پوست است. کم‌آبی می‌تواند باعث شود پوست خشک‌تر و حساس‌تر به نظر برسد، بنابراین مصرف آب کافی در طول روز عادت مناسبی است.
البته نباید انتظار داشت که نوشیدن آب به تنهایی از ایجاد ترک های پوستی جلوگیری کند. شواهد علمی، یک روش قطعی برای پیشگیری از این مشکل معرفی نکرده‌اند و آب کافی تنها یکی از عوامل مرتبط با سلامت عمومی پوست است.
تغذیه مناسب را جدی بگیرید
در دوران کاهش وزن، کیفیت رژیم غذایی اهمیت زیادی دارد. محدود کردن شدید مواد غذایی و دریافت ناکافی پروتئین و ریزمغذی‌ها می‌تواند سلامت عمومی بدن و پوست را تحت تأثیر قرار دهد.
داشتن یک رژیم غذایی متعادل که شامل منابع مناسب پروتئین، میوه‌ها و سبزیجات، حبوبات، مغزها و سایر مواد غذایی متنوع باشد، برای تأمین مواد مورد نیاز پوست مفید است. ویتامین‌ها و مواد معدنی مختلف در ساخت و نگهداری بافت‌های بدن نقش دارند، اما هیچ ماده غذایی یا مکملی به تنهایی نمی‌تواند تضمین کند که ترک پوستی ایجاد نخواهد شد.
مرطوب‌کننده استفاده کنید، اما انتظار معجزه نداشته باشید
استفاده از کرم یا لوسیون مرطوب‌کننده می‌تواند خشکی پوست را کاهش دهد و پوست را نرم‌تر و راحت‌تر کند. این کار مخصوصاً برای افرادی که در دوره کاهش وزن دچار خشکی پوست می‌شوند، می‌تواند بخشی از برنامه مراقبت از پوست باشد.
با این حال، مرطوب‌کننده را نباید به عنوان یک روش قطعی برای پیشگیری از ترک های پوستی در نظر گرفت. بسیاری از محصولات تجاری که با عنوان ضدترک پوست عرضه می‌شوند، شواهد قوی برای جلوگیری از ایجاد این خطوط ندارند.
برخی ترکیبات مانند عصاره سنتلا و اسید هیالورونیک در بعضی مطالعات نتایج امیدوارکننده‌ای نشان داده‌اند، اما شواهد موجود هنوز به اندازه‌ای قوی نیست که بتوان یک محصول یا ترکیب خاص را به عنوان روش قطعی پیشگیری معرفی کرد.
روغن زیتون، کره کاکائو و ویتامین E چطور؟
استفاده از روغن‌های طبیعی و محصولات حاوی ویتامین E برای پیشگیری از ترک پوستی بسیار رایج است، اما محبوبیت آنها به معنی اثربخشی قطعی نیست.
مطالعات انجام‌شده تاکنون نشان نداده‌اند که روغن زیتون، کره کاکائو یا ویتامین E بتوانند به شکل قابل اعتماد از ایجاد ترک های پوستی جلوگیری کنند. بنابراین اگر از این محصولات استفاده می‌کنید، بهتر است هدف اصلی را نرم و مرطوب نگه داشتن پوست بدانید، نه جلوگیری قطعی از ترک پوستی.
ورزش منظم چه نقشی دارد؟
ورزش به طور مستقیم یک روش ثابت‌شده برای جلوگیری از ترک پوستی نیست، اما می‌تواند بخش مهمی از یک روند کاهش وزن سالم باشد. فعالیت بدنی منظم به کنترل وزن، حفظ توده عضلانی و ایجاد یک سبک زندگی پایدار کمک می‌کند.
در مقابل، افزایش بسیار سریع حجم عضلات، به‌خصوص در تمرینات سنگین بدنسازی، خود می‌تواند یکی از عوامل ایجاد ترک های پوستی باشد. بنابراین بهتر است تمرینات ورزشی نیز به شکل تدریجی و متناسب با توان بدن افزایش پیدا کنند.
اگر ترک های پوستی تازه ظاهر شده‌اند چه کنیم؟
ترک های پوستی در مراحل اولیه معمولاً رنگی‌تر هستند و ممکن است به شکل خطوط صورتی، قرمز، بنفش یا قهوه‌ای دیده شوند. با گذشت زمان، این خطوط معمولاً روشن‌تر می‌شوند و ممکن است به رنگ سفید یا نقره‌ای دربیایند.
اگر قرار باشد اقدامی برای بهتر شدن ظاهر ترک های پوستی انجام شود، شروع درمان در مراحل اولیه معمولاً نتیجه بهتری نسبت به درمان ترک های قدیمی دارد. با این حال، هیچ درمانی نمی‌تواند در همه افراد این خطوط را به طور کامل از بین ببرد.
برخی روش‌های پوستی و درمان‌های پزشکی مانند لیزر، میکرونیدلینگ و بعضی داروهای موضعی ممکن است ظاهر ترک ها را بهبود دهند. انتخاب روش مناسب به سن ترک ها، رنگ پوست، محل ترک ها و شرایط فرد بستگی دارد و بهتر است با نظر متخصص پوست انجام شود.
آیا رتینوئیدها برای ترک پوستی مناسب هستند؟
برخی داروهای مشتق از ویتامین A، به‌ویژه ترتینوئین، در درمان ترک های پوستی تازه مورد بررسی قرار گرفته‌اند و ممکن است در بعضی افراد به کمتر دیده شدن آنها کمک کنند. با این حال، این داروها درمان پیشگیرانه معمول برای همه افراد نیستند و می‌توانند باعث تحریک پوست شوند.
همچنین استفاده از محصولات حاوی رتینوئید در دوران بارداری توصیه نمی‌شود و در دوران شیردهی نیز باید درباره مصرف آنها با پزشک مشورت شود. بنابراین بهتر است این دسته از محصولات بدون نظر پزشک استفاده نشوند.
آیا بعد از لاغری، شلی پوست همان ترک پوستی است؟
خیر. شلی و افتادگی پوست با ترک پوستی یکی نیستند، هرچند ممکن است هر دو بعد از کاهش وزن دیده شوند.
ترک پوستی نوعی تغییر در ساختار پوست است که معمولاً به شکل خطوط باریک و فرورفته دیده می‌شود. در مقابل، افتادگی پوست بیشتر به کاهش حجم چربی زیر پوست و کاهش توان پوست برای جمع شدن پس از کاهش وزن مربوط است. بعضی افراد ممکن است هر دو مشکل را همزمان داشته باشند.
این تفاوت مهم است، چون مراقبت و روش درمانی هر کدام متفاوت است و کرم‌های ضدترک لزوماً برای افتادگی پوست مؤثر نیستند.
چه زمانی بهتر است به پزشک مراجعه کنیم؟
ترک های پوستی معمولاً خطرناک نیستند و در بسیاری از موارد با گذشت زمان کم‌رنگ‌تر می‌شوند. با این حال، اگر ترک های پوستی ناگهان و بدون دلیل مشخص ایجاد شوند، بسیار گسترده باشند یا همراه با تغییرات غیرعادی دیگری در بدن باشند، بهتر است علت آنها توسط پزشک بررسی شود.
همچنین اگر بعد از کاهش وزن به دنبال درمان برای کمتر دیده شدن ترک ها هستید، مراجعه به متخصص پوست می‌تواند کمک کند تا بر اساس تازه یا قدیمی بودن ترک ها و شرایط پوست، گزینه‌های مناسب‌تری انتخاب شود.
یک برنامه ساده برای مراقبت از پوست در دوران لاغری
برای کاهش احتمال ترک های پوستی، لازم نیست برنامه مراقبت از پوست پیچیده‌ای داشته باشید. مهم‌تر از هر محصول خاص، این است که کاهش وزن را با سرعت منطقی انجام دهید، از نوسان شدید وزن جلوگیری کنید، آب کافی بنوشید و رژیم غذایی متعادل داشته باشید.
مرطوب کردن منظم پوست نیز می‌تواند برای حفظ نرمی و کاهش خشکی پوست مفید باشد. در کنار این موارد، از محصولاتی که وعده از بین بردن کامل ترک های پوستی را می‌دهند با احتیاط استفاده کنید؛ زیرا هیچ کرم یا روغنی به طور قطعی نمی‌تواند در همه افراد از ایجاد این خطوط جلوگیری کند.
ترک های پوستی بخشی طبیعی از تغییرات بدن در بسیاری از افراد هستند. هدف اصلی در دوران لاغری نباید ترس از ایجاد آنها باشد، بلکه باید بر کاهش وزن سالم، تدریجی و قابل حفظ و مراقبت مناسب از سلامت پوست تمرکز کرد.
