شاخص توده بدنی یا BMI به تخمین چربی بدن بر اساس قد و وزن گفته می شود. البته در این روش چربی بدن را مستقیما اندازه گیری نمی کنند، بلکه در یک معادله، میزان تقریبی آن را بررسی می نمایند. BMI می تواند تعیین کند که یک فرد در وزن سالم قرار دارد یا خیر.

شاخص توده بدنی بالا نشانه ای از چربی بیش از حد در بدن است، در حالی که BMI پایین می تواند نشانه ای از کم بودن چربی در بدن باشد. هرچه BMI شما بالاتر باشد، احتمال ابتلا به برخی مشکلات جدی مانند بیماری های قلبی و عروقی، فشار خون بالا و دیابت در شما بیشتر است. البته پایین بودن این شاخص نیز می تواند باعث بروز مشکلاتی برای سلامتی شود که از جمله آن ها می توان به پوکی استخوان، کاهش عملکرد سیستم ایمنی و کم خونی اشاره کرد.

شاخص توده بدنی می تواند برای غربالگری کودکان و بزرگسالان و تشخیص مشکلات وزنی آن ها مفید باشد، اما این روش محدودیت هایی نیز دارد. به عنوان مثال در افراد ورزشکار و کسانی که بافت عضلانی زیادی دارند و وزنشان به دلیل این امر بالا است، BMI ممکن است مقدار چربی آن ها را بیش از حد واقعی ارزیابی کند. همچنین ممکن است میزان چربی در افراد مسن و کسانی که توده عضلانی خود را از دست داده اند نیز کمتر محاسبه کند.

فرمول محاسبه شاخص توده بدنی یا BMI

BMI با تقسیم وزن شخص بر قد او محاسبه می شود. مرکز کنترل پیشگیری از بیماری های ایالات متحده آمریکا (CDC) یک فرمول ساده برای محاسبه شاخص توده بدنی کودکان و نوجوانان در سنین ۲-۱۹ سال و یک فرمول دیگر برای بزرگسالان بالای ۲۰ سال ارائه کرده است.

برای محاسبه BMI، وزن خود را (کیلوگرم) بر قدتان (متر) به توان دو تقسیم کنید. به عنوان مثال فرض کنید وزن شخصی ۶۰ کیلوگرم و قد او ۱۶۰ سانتی متر (۱.۶ متر) است. شاخص توده بدنی این شخص ۲۳.۴۳ می باشد. برای درک بهتر این موضوع می توانید تصویر زیر را بررسی کنید.

شاخص توده بدنی یا BMI چیست؟ نحوه محاسبه آن در بزرگسالان و کودکان چگونه است؟

BMI برای افراد در هر سنی به همین روش محاسبه می شود، اما تفسیر آن برای کودکان و بزرگسالان متفاوت است.

تفسیر شاخص توده بدنی در بزرگسالان

BMI برای بزرگسالان بزرگتر از ۲۰ سال است و برای خانم ها و آقایان در هر سن و نوع بدنی یکسان می باشد. خود را بر اساس واحدهای گفته شده، قد و وزن کنید و سپس نتیجه به دست آمده را با جدول زیر تطبیق دهید.

نتیجه BMIتفسیر
کمتر از ۱۸.۵کم وزن هستید
۱۸.۵ الی ۲۴.۹استاندارد هستید
۲۵ تا ۲۹.۹اضافه وزن دارید
۳۰ و بالاترچاق هستید

تفسیر شاخص توده بدنی در کودکان

برای گروه های سنی زیر ۲۰ سال، تفسیر BMI متفاوت است. برای کودکان و نوجوانان، این تفسیر با توجه به سن و جنس می تواند با یکدیگر متفاوت باشد. میزان چربی بدن با افزایش سن تغییر می کند. همچنین این مقدار در دختران و پسران جوان با یکدیگر تفاوت دارد. به طور کلی دختران مقدار چربی بیشتری نسبت به پسران دارند و زودتر از آن ها به چربی هایشان اضافه می شود.

بنا به نظر مرکز کنترل پیشگیری از بیماری های ایالات متحده آمریکا (CDC)، درصد BMI بدن کودک را نسبت به سن و جنسش بیان می کنند.

به عنوان مثال، اگر شاخص توده بدنی یک کودک ۹۵ صدک یا بالاتر باشد، این کودک چاق تلقی می شود. این بدان معناست که کودک نسبت به ۹۵٪ از کودکان در سن و جنس مشابه، مقدار چربی بیشتری دارد.

جدول زیر محدوده صدک را برای هر وضعیت بدنی مشخص می کند:

درصدتفسیر
کمتر از ۵کم وزن
۵ الی ۸۵وزن طبیعی و سالم
۸۵ الی ۹۵اضافه وزن
۹۵ به بالاچاق

ارتباط BMI و سلامت

بر اساس آمار انستیتو ملی بهداشت ایالات متحده، در هر سه بزرگسال بالغ، بیش از دو نفر چاق محسوب می شوند و حدود ۱۷٪ کودکان و نوجوانان ۲ تا ۱۹ سال نیز چاق هستند.

این افزایش وزن به دلیل عدم تعادل بین کالری مصرفی و میزان کالری است که در طول روز سوزانده می شود. اگر کالری بیشتری مصرف کنید و مقدار کمی از آن را بسوزانید، با گذشت زمان وزنتان افزایش می یابد. این عدم تعادل یکی از بزرگ ترین عوامل افزایش وزن است. با این حال، وزن ایده آل در درجه اول توسط ژنتیک و در درجه بعدی به میزان غذایی که می خورید و ورزشی که انجام می دهید بستگی دارد.

بالا رفتن BMI می تواند منجر به ایجاد مشکلات جدی برای سلامتی شما شود. بنا بر این فراموش نکنید که وضعیت وزن خود را در محدوده سالم قرار دهید. بیماری هایی که بر اثر شاخص توده بدنی بالا ایجاد می شوند عبارتند از:

  • بیماری های قلبی
  • فشار خون بالا
  • بیماری های کبد
  • آرتروز
  • دیابت
  • سکته مغذی
  • سنگ های صفراوی
  • برخی از سرطان ها مانند سرطان سینه، روده بزرگ و کلیه

بیشتر این خطرات به دلیل چاقی بروز پیدا می کنند و شما می توانید با انجام ورزش، BMI خود را کاهش دهید. یک مطالعه جدید نشان می دهد که چربی بدن بر اثر سه بار ورزش در هفته می تواند کاهش یابد و شما را در رسیدن به یک وزن سالم یاری کند. همچنین شما باید عادات غذایی خود را نیز تغییر دهید. به عنوان مثال فقط در هنگام گرسنگی، خوراکی میل کنید و به هنگام غذا خوردن در انتخاب مواد غذایی دقت کنید و با ذهنی آرام به غذا خوردن بپردازید. همچنین می توانید در این راه از یک مشاور تغذیه ای کمک بگیرید. یک متخصص تغذیه می تواند به شما بیاموزد که برای کاهش وزن چه غذاهایی و به چه مقدار باید مصرف کنید.

برای کاهش وزن خود می توانید از برنامه تمرینی های زیر استفاده کنید:

برنامه بدنسازی چربی سوزی کل بدن با تمرکز بر شکم و پهلو
برنامه باشگاه بدنسازی برای لاغری حرفه ای
برنامه بدنسازی برای لاغری و چربی سوزی بانوان

شاخص توده بدنی کم نیز می تواند باعث ایجاد مشکلاتی برای سلامتی شما شود. فقدان چربی کافی در بدن می تواند منجر به بروز بیماری های زیر شود:

  • پوکی استخوان
  • مشکلات قلبی
  • کاهش عملکرد سیستم ایمنی
  • کمبود آهن

اگر شاخص توده بدنی شما کم است باید با یک پزشک صحبت کنید و در صورت نیاز، مقدار غذای مصرفی خود را افزایش دهید. کاهش میزان ورزش نیز می تواند به افزایش وزن شما کمک کند، اما بهترین راه کمک گرفتن از یک متخصص تغذیه است که می تواند باعث شود که شما وزن خود را با روشی سالم افزایش دهید.

جهت افزایش شاخص توده بدنی خود می توانید از برنامه تمرینی های زیر استفاده کنید:

برنامه بدنسازی حجمی بدون نیاز به مکمل و کاملا طبیعی
برنامه تمرینی بدنسازی برای افزایش حجم بی نظیر
بهترین برنامه بدنسازی هفتگی حجمی با آموزش تصویری


منبع: healthline