پیدا کردن دندان‌پزشکی که به او اعتماد دارید، تعیین علامت‌های هشداردهنده و همراه بردن یک نفر، می‌تواند تجربه‌ای راحت‌تر را برایتان رقم بزند.
نگاهی به تقویمتان می‌اندازید و ناگهان متوجه می‌شوید که وقت دندان‌پزشکی‌تان نزدیک است. بلافاصله ضربان قلبتان کمی تندتر می‌شود و بی‌اختیار شروع به تراشیدن دلیل می‌کنید که چرا باید این قرار را کنسل کنید! اما چون می‌دانید سلامت دندان‌ها چقدر اهمیت دارد، خودتان را مجبور می‌کنید که بروید. با کف دست‌های عرق‌کرده و در حالی که دستمالی در دست دارید وارد مطب می‌شوید؛ اما وقتی همه‌چیز تمام می‌شود، با لبخندی درخشان از مطب خارج می‌شوید. تمام آن لحظات پر از اضطراب که قبل از نوبت داشتید، مثل خاطرات دور در آینه عقب محو می‌شوند… البته تا دفعه بعد!
اگر این وضعیت برایتان آشناست، احتمالاً با «اضطراب دندان‌پزشکی» دست‌وپنج نرم می‌کنید. اما اصلاً چه چیزی باعث این دلهره می‌شود و چطور می‌توان آن را مدیریت کرد؟
اضطراب دندان‌پزشکی چیست؟
«اضطراب دندان‌پزشکی» اصطلاحی کلی برای بیان احساس ناراحتی، نگرانی و دلهره‌ای است که هنگام فکر کردن به رفتن پیش دندان‌پزشک یا نشستن روی یونیت دندان‌پزشکی به سراغتان می‌آید. این حالت ممکن است باعث شود از نوبت بعدی خود هراس داشته باشید یا ساعت‌ها (و حتی روزها) قبل از آن به‌شدت بی‌قرار باشید.
اضطراب دندان‌پزشکی بسیار شایع است و شدت آن کمتر از «فوبیای دندان‌پزشکی» است. چطور می‌توان تفاوت این دو را تشخیص داد؟ همه‌چیز به این بستگی دارد که آیا هنوز برای مراقبت‌های دندان‌پزشکی اقدام می‌کنید یا خیر.
در حالت اضطراب دندان‌پزشکی، ممکن است احساس ناراحتی کنید و حتی علائم جسمانی خفیفی مثل تعریق یا دل‌درد را تجربه کنید، اما همچنان به قرارهای دندان‌پزشکی خود پایبند می‌مانید.
اضطراب و فوبیای دندان‌پزشکی دلایل مشترک زیادی دارند. بیایید نگاهی دقیق‌تر به آن‌ها بیندازیم.
دلایل رایج
دلایل متعددی وجود دارد که ممکن است باعث اضطراب یا ترس شدید شما از رفتن به مطب دندان‌پزشکی شود. درک ریشه این اضطراب می‌تواند به شما کمک کند تا قدم‌های مؤثری برای مدیریت آن بردارید.
در ادامه به رایج‌ترین این دلایل می‌پردازیم:
- تجربیات گذشته: برای بسیاری از ما، تنها یک تجربه «بد» کافی است تا نگاهمان را به مراقبت‌های دندان‌پزشکی تغییر دهد. این خاطرات ممکن است در ذهنمان حک شوند و هر بار که برای درمان برمی‌گردیم، دوباره زنده شوند.
- صحنه‌ها و صداها: سینی‌های پر از ابزار، صدای وزوز و هیس دستگاه‌ها. این‌ها حجم زیادی از محرک‌های حسی هستند که می‌توانند اضطراب را برانگیزند، به‌ویژه اگر تجربیات ناخوشایندی در گذشته داشته باشید.
- احساس شرم یا خجالت: ممکن است از اینکه بگویید چقدر از آخرین باری که برای جرم‌گیری رفته‌اید گذشته است، یا اعتراف کنید که اصلاً نخ دندان نمی‌کشید، هراس داشته باشید. با اینکه دندان‌پزشکان آنجا هستند تا کمک کنند، نه قضاوت، اما کنار گذاشتن این احساسات سخت است و می‌تواند باعث اضطراب شود.
- ترس از شنیدن خبر بد: اگر حدس می‌زنید مشکلی وجود دارد، ممکن است قبل از نوبت نگران باشید. حتی پس از حل مشکل، ممکن است مقداری از این اضطراب را به نوبت‌های بعدی هم ببرید و مدام نگران باشید که مبادا مشکل دیگری هم پیدا شود.
- از دست دادن کنترل: بسیاری از افراد از اینکه دندان‌پزشک یا بهداشت‌کار دهان و دندان این‌قدر به صورتشان نزدیک است احساس ناراحتی می‌کنند. برخی دیگر هم وقتی دهانشان کاملاً باز است و نمی‌توانند ببینند چه اتفاقی در حال رخ دادن است، احساس آسیب‌پذیری می‌کنند.
- اضطراب نسبت به سایر مراقبت‌های پزشکی: برای بسیاری از افراد طبیعی است که نسبت به هر نوع قرار ملاقات پزشکی، از جمله ویزیت‌های روتین پزشک یا چک کردن فشار خون، احساس اضطراب داشته باشند. این دلهره می‌تواند به مراقبت‌های دندان‌پزشکی هم سرایت کند.
راهکارهایی برای مقابله با اضطراب دندان‌پزشکی
شما مجبور نیستید همیشه از نوبت بعدی دندان‌پزشکی خود وحشت داشته باشید. راه‌های زیادی وجود دارد که به شما کمک می‌کند قبل از رفتن به مطب، اضطراب خود را آرام کنید و در آنجا احساس راحتی بیشتری داشته باشید.
در ادامه به چند راهکار مؤثر اشاره می‌کنیم:
- دندان‌پزشکی پیدا کنید که به او اعتماد دارید. مهم نیست چه چیزی باعث اضطراب شما شده است؛ دانستن اینکه در دستان فرد ماهری هستید، بسیار کمک‌کننده است. از عزیزانتان توصیه بخواهید. گزینه‌ای را پیدا کنید که با نیازهای شما سازگار است، حتی اگر نیاز باشد کمی جست‌وجو کنید.
- قبل از مراجعه آرامش خود را بازیابید. کمی آرامش می‌تواند برای ذهن مضطرب معجزه کند. اگر قبل از نوبت فکرتان مشغول است، چند نفس عمیق بکشید یا یک پیاده‌روی کوتاه در اطراف محل کار یا خانه‌تان انجام دهید.
- صادق باشید. به دندان‌پزشک و دستیارش بگویید که نسبت به درمان‌های دندان‌پزشکی اضطراب دارید. ببینید چه واکنشی نشان می‌دهند. به احتمال زیاد، دقیقاً به شما خواهند گفت که چه کارهایی می‌توانند برای ایجاد احساس راحتی در شما انجام دهند. اگر این‌طور نبود؟ شاید بهتر باشد جای دیگری مراجعه کنید.
- درخواست توضیح کنید و علامت توقف تعیین کنید. از دندان‌پزشک بخواهید در هر مرحله از درمان به شما بگوید چه کاری قرار است انجام شود تا از نظر ذهنی آماده شوید. یا اگر ترجیح می‌دهید چیزی ندانید، به او بگویید! همچنین توافق روی یک علامت توقف، مثل بالا بردن دست، بسیار کمک‌کننده است تا هر زمان نیاز به استراحت داشتید یا جایی درد گرفت، به او اطلاع دهید.
- درباره آرام‌بخش‌ها اطلاعات کسب کنید. دندان‌پزشک شما ممکن است بتواند داروهایی تجویز کند که به مدیریت استرس یا اضطراب در حین برخی درمان‌ها کمک کند. از او بپرسید چه گزینه‌هایی می‌تواند ارائه دهد تا با هم تصمیم بگیرید چه زمانی استفاده از آن‌ها مفید است.
- یک همراه ببرید. هیچ قانونی نمی‌گوید که باید به‌تنهایی از پس این کار بربیایید. چه همراه شما در اتاق انتظار بنشیند و چه کنار یونیت، حضور او به‌تنهایی می‌تواند به آرامش و احساس حمایت شما کمک کند.
- به موسیقی گوش دهید یا تلویزیون تماشا کنید. می‌توانید موسیقی‌های کلاسیک و آرام‌بخش یا آهنگ‌هایی که به شما انرژی و اعتمادبه‌نفس می‌دهند را روی یونیت گوش دهید. برخی مطب‌ها در اتاق درمان تلویزیون دارند تا بتوانید تماشا کنید و حواستان را پرت کنید. همچنین می‌توانید چشمانتان را ببندید و صحنه‌های آرامش‌بخشی مثل ساحل دریا یا جنگل را تصور کنید.
- نوبت‌های صبحگاهی بگیرید. اگر برنامه‌های دیگرتان اجازه می‌دهد، اولین نوبت روز دندان‌پزشک را بگیرید. این کار زمان کمی را که قبل از نوبت برای فکر کردن و نگران شدن دارید به حداقل می‌رساند و باعث می‌شود زودتر به کارهای روزمره‌تان برسید.
- به خودتان پاداش دهید. در مسیر برگشت از مطب دندان‌پزشک، جایی توقف کنید؛ چه برای خوردن یک میان‌وعده سالم برای دندان و چه برای ۱۰ دقیقه آرامش و سکوت در پارک. این کار را به یک روتین تبدیل کنید که با رفتن به دندان‌پزشکی همراه شود و منتظرش باشید.
دریافت حمایت برای غلبه بر اضطراب دندان‌پزشکی
ممکن است تمام این راهکارها را امتحان کنید و همچنان نسبت به رفتن پیش دندان‌پزشک احساس اضطراب داشته باشید. این کاملاً طبیعی است. اضطراب پدیده‌ای پیچیده است و همیشه به‌راحتی قابل ریشه‌یابی نیست. اگر به حمایت بیشتری نیاز دارید، مشورت با یک متخصص سلامت روان را در نظر بگیرید. آن‌ها می‌توانند به شما کمک کنند تا ریشه‌های اضطراب دندان‌پزشکی را در مورد خاص خود درک کنید و راه‌هایی برای مدیریت آن پیشنهاد دهند.
همچنین به یاد داشته باشید که در مواجهه با اضطراب دندان‌پزشکی تنها نیستید. دندان‌پزشکان احتمالاً افراد زیادی را می‌بینند که درست مثل شما، از نوبت‌شان دلهره دارند.
مراقبت‌های روتین دندان‌پزشکی برای سلامت دهان و دندان و همچنین سلامت کلی بدن شما حیاتی است. کادر درمان می‌خواهند در هر نوبت، چه برای جرم‌گیری و چه برای یک درمان پیچیده، تا حد امکان احساس راحتی داشته باشید. به ازای هر قدمی که برای غلبه بر اضطراب دندان‌پزشکی برمی‌دارید به خودتان افتخار کنید و بدانید که متخصصان همیشه اینجا هستند تا در هر شرایطی از شما حمایت کنند.
این مقاله ترجمه‌ای است از مقاله منتشر شده در ClevelandClinic که توسط Anne Clemons نوشته شده است.
