دنیای سلامت پر است از ترفندها، میانوعدههای معجزهآسا و عادتهایی که وعده میدهند شما را سالمتر و جوانتر نگه دارند. ما مدام در پی جدیدترین روشها هستیم؛ از آبدرمانی سرد و پودرهای سبزیجات گرفته تا وسوسهی زندگی بر اساس دادههای ساعت و حلقههای هوشمند. اما در همین هیاهو، سادهترین و در دسترسترین راهکارها را که واقعاً تأثیر معناداری بر سلامت بلندمدت دارند، از یاد میبریم.
یکی از همین راهکارهای فراموششده، همان قرقرهی نخ دندان است که احتمالاً الان در قفسهی حمام خاک میخورد. بهتر است امشب بیرونش بیاورید؛ نه فقط برای لبخندی درخشانتر و دهانی تمیزتر، بلکه برای سلامت قلب و مغزتان.
چرا نخ دندان کشیدن یک ضرورت است، نه یک انتخاب
اگر فکر میکنید مسواک زدن دو بار در روز برای سلامت دهان کافی است، باید با واقعیت تلخی روبهرو شوید. مسواک شما تنها ۶۰ درصد سطح دندانهایتان را تمیز میکند. به زبان سادهتر: اگر نخ دندان نکشید، تقریباً نیمی از دهانتان روز به روز آلوده و تمیزنشده باقی میماند.
نخ دندان کشیدن یک مداخلهی ساده اما حیاتی است، زیرا لایهی باکتریایی را در فضاهای بین دندانی، جاهایی که مسواک هرگز به آنها نمیرسد، از بین میبرد. وقتی بهطور منظم نخ دندان بکشید، بار باکتریایی، رسوب پلاک و التهاب لثه کاهش مییابد و همهی اینها به پیشگیری از بیماری لثه کمک میکنند و احتمال ابتلا هم کم نیست: حدود نیمی از بزرگسالان به شکلی از بیماری لثه مبتلا هستند.
بافت اطراف شیارهای ریز لثه هم توجه کامل شما را میطلبد. شیار کمعمقی که در آن لثه به دندان میرسد، با برخی از نفوذپذیرترین بافتهای بدن پوشیده شده است. این ناحیه سرشار از رگهای خونی است و به این معناست که باکتریها و هر مادهای که وارد آنجا میشود، مسیری مستقیم و بیواسطه به جریان خون دارند و دقیقاً همینجاست که فواید نخ دندان برای طول عمر معنا پیدا میکند.
پیوند نخ دندان با پیشگیری از بیماریها
فراتر از پیشگیری از بیماری لثه، پژوهشها نشان میدهند که نخ دندان کشیدن منظم با کاهش خطر زوال عقل، آلزایمر و سکتهی مغزی مرتبط است. همچنین میتواند نقش مهمی در کنترل دیابت داشته باشد. در مقابل، بیتوجهی به نخ دندان با افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی و مرگومیر ناشی از آنها همراه بوده است. در یک بررسی روی بیش از پنج هزار فرد مسن، کسانی که هرگز نخ دندان نمیکشیدند، ۳۰ درصد بیشتر از کسانی که روزانه این کار را انجام میدادند در معرض خطر مرگ قرار داشتند.
اما چطور ممکن است یک نخ کوچک چنین تأثیر بزرگی بر سلامت بلندمدت داشته باشد؟ اول از همه، باید بدانید که با باکتریهای سرسختی طرف هستید. نوعی باکتری بیماریزا در دهان زندگی میکند که لثهها را آلوده کرده و باعث بیماری لثه و پریودنتیت میشود. این باکتری در پلاکهای چربی که در هنگام سکتهی قلبی رگها را مسدود میکنند نیز یافت شده و حتی در بافت مغز بیماران مبتلا به آلزایمر هم ردپایی از آن دیده شده است. به همین دلیل است که مقابله با آن در مبدأ اهمیت دارد. اگر نخ دندان نکشید، این باکتریها میتوانند وارد جریان خون شوند و به التهاب رگها، آسیب عروقی و لختههای ریز خونی منجر شوند که ممکن است سکتهی قلبی یا مغزی را در نقاط دیگر بدن رقم بزنند. البته باید توجه داشت که اینها همبستگیهای آماری هستند و نه لزوماً رابطهی علّت و معلولی قطعی، اما این ارتباطها بسیار قویاند.
نخ دندان کشیدن همچنین بهطور فعال التهاب لثه را کاهش میدهد و از زنجیرهی آسیب عروقی در سراسر بدن جلوگیری میکند. در نهایت، التهاب یکی از عوامل اصلی نهتنها بیماری لثه، بلکه بسیاری از بیماریهای مزمن دیگر است. وقتی نخ دندان نمیکشید، التهاب در دهان گسترش مییابد و سر جای خودش نمیماند. بیماری مزمن لثه بار التهابی سیستمیکی ایجاد میکند که تقریباً تمام دستههای اصلی بیماریها را تحت تأثیر قرار میدهد. این به آن معنا نیست که نخ دندان یک نسخهی شفابخش برای همهی دردهاست، اما نشان میدهد که سلامت دهان و سلامت کل بدن تا چه اندازه به هم گره خوردهاند.
روش درست نخ دندان کشیدن
اگر همین الان هم هر روز نخ دندان میکشید، خیالتان راحت باشد که یک قدم جلوتر از خیلیها هستید. برای بقیهی ما که گاهی این کار را انجام میدهیم و گاهی فراموش میکنیم یا با وجود تذکرهای هر ششماهی دندانپزشک هنوز آن را به عادت تبدیل نکردهایم، الان بهترین زمان برای شروع است.
بهتر است نخ دندان را شبها بکشید، نه صبحها. وقتی میخوابید، دهانتان برای شش تا هشت ساعت بسته میماند. پاک کردن لایهی باکتریایی پیش از خواب، بسیار مهمتر از انجام آن بعد از صبحانه است. نخ دندان سنتی را به ابزارهای جایگزین و دستگاههای آبپاش ترجیح دهید، چون هیچکدام نمیتوانند به اندازهی نخ به گوشهها و شکافهای خط لثه و زیر آن نفوذ کنند. البته اگر کار با نخ سنتی برایتان سخت است، باز هم هر جایگزینی بهتر از هیچ است. و اما روش درست؟ نخ را به شکل حرف «سی» دور هر دندان خم کنید و با حرکت بالا و پایین بکشید.
بهطور خلاصه، نخ دندان کشیدن برای حفظ سلامت دهان ضروری است و سلامت دهان تأثیر مستقیمی بر سلامت بقیهی بدن دارد. از آنجا که بیماریهای قلبی همچنان اولین عامل مرگ در جهان هستند و زوال عقل هم کیفیت و هم طول عمر را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهد، هر عاملی که بتواند حتی اندکی این خطرها را کاهش دهد، در گفتوگوی طول عمر ارزشمند است. نخ دندان بهتنهایی درمان همهی مشکلات قلب و مغز نیست، اما یکی از سادهترین عادتهای روزانهای است که هم سلامت دهان و هم سلامت کل بدن را تقویت میکند. شاید نخ دندان کشیدن کار انقلابی به نظر نرسد، اما پتانسیلهایش بسیار فراتر از آن چیزی است که فکرش را بکنید.
