زنانی که دیرتر وارد دوران یائسگی می‌شوند، معمولاً کمتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی و پوکی استخوان قرار می‌گیرند و به‌طور میانگین عمر طولانی‌تری دارند. همین ارتباط باعث شده تا توجه‌ها به یک پرسش جذاب و چالش‌برانگیز جلب شود: اگر یائسگی با پیری سالم‌تر گره خورده است، آیا اصلاً امکان به تأخیر انداختن آن وجود دارد؟
اخیراً یکی از فعالان حوزه طول عمر اعلام کرده که در دهه سوم زندگی‌اش، با ترکیبی از عادات سالم و درمان‌های آزمایشی در تلاش است تا یائسگی خود را تا ۶۰ سالگی به تأخیر بیندازد. در سوی دیگر، بسیاری از کاربران در فضای مجازی می‌پرسند که آیا عادات خاص یا محصولات ویژه‌ای وجود دارد که بتواند از توقف دائمی قاعدگی جلوگیری کند؟
اما پژوهش‌ها چه می‌گویند؟ متخصصان معتقدند پیش از هر چیز باید بررسی کرد که آیا واقعاً می‌توان یائسگی را به تأخیر انداخت و اصلاً آیا تمرکز بر زمان وقوع آن منطقی است یا خیر.
چرا به تأخیر انداختن یائسگی اهمیت دارد؟
اگرچه به تأخیر انداختن یائسگی می‌تواند بازه زمانی فرزندآوری را افزایش دهد، اما دلیل اصلی توجه به این موضوع، چیزهایی فراتر از بارداری است.
یکی از بزرگ‌ترین سوءتفاهم‌ها درباره یائسگی این است که آن را صرفاً یک مشکل باروری می‌دانند، در حالی که واقعیت چیز دیگری است.
در واقعیت، زمان وقوع یائسگی پیوند نزدیکی با سلامت کلی بدن دارد. در دوران پیش‌یائسگی و یائسگی، تخمدان‌ها به‌تدریج تولید هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون را کاهش می‌دهند؛ هورمون‌هایی که در سراسر بدن عملکرد محافظتی دارند. تصور بر این است که کاهش سطح این هورمون‌ها به بروز طیف فزاینده‌ای از مشکلات سلامتی مرتبط با یائسگی، از جمله بیماری‌های قلبی، سکته و پوکی استخوان دامن می‌زند.
نقش این هورمون‌ها همچنین می‌تواند توضیح دهد چرا ورود به یائسگی در سنین بالاتر، با کاهش خطر ابتلا به این بیماری‌ها در طول عمر و حتی افزایش امید به زندگی مرتبط است.
عوامل مؤثر بر زمان وقوع یائسگی
با وجود هیاهوی پیرامون به تأخیر انداختن یائسگی، در حال حاضر هیچ راهبرد اثبات‌شده‌ای برای این کار وجود ندارد.
با این حال، پژوهشگران عوامل متعددی را شناسایی کرده‌اند که بر زمان شروع یائسگی تأثیر می‌گذارند. برخی از این عوامل غیرقابل تغییر هستند که مهم‌ترین آن‌ها ژنتیک است. برای مثال، سن یائسگی مادر همبستگی بالایی با سن یائسگی دخترش دارد.
عوامل محیطی، از جمله قرار گرفتن در معرض شیمی‌درمانی و تجربیات تلخ دوران کودکی، نیز می‌توانند روند پیری تخمدان را تسریع کرده و به شروع زودتر یائسگی منجر شوند.
با این وجود، برخی از عوامل مرتبط با زمان یائسگی قابل کنترل هستند، مانند رعایت عادات سالم که پیروی از رژیم غذایی مدیترانه‌ای یا ورزش منظم از آن جمله‌اند. اگرچه ثابت نشده که این رفتارها مستقیماً یائسگی را به تأخیر می‌اندازند، اما به دلیل توانایی‌شان در حمایت از سلامت متابولیک، ممکن است با کاهش خطر یائسگی زودرس مرتبط باشند. سلامت ضعیف متابولیک یا کاهش توانایی بدن در تنظیم قند خون و پردازش کارآمد چربی‌ها، می‌تواند فعالیت مسیری به نام mTOR را افزایش دهد که در رشد و تولیدمثل نقش دارد. فعالیت بیشتر mTOR می‌تواند باعث از دست رفتن فولیکول‌ها در تخمدان و تسریع روند پیری آن‌ها شود. در مقابل، عاداتی که سلامت متابولیک را بهبود می‌بخشند، ممکن است این فعالیت را کاهش داده و از پیری زودرس تخمدان جلوگیری کنند.
سیگار کشیدن یکی دیگر از عوامل اصلی مرتبط با پیری تخمدان است. زنان سیگاری باید بدانند که این عادت نه‌تنها خطر ابتلا به بیماری‌ها را در تمام بخش‌های بدن افزایش می‌دهد، بلکه به‌طور خاص روند پیری تخمدان‌ها را نیز تسریع می‌کند.
گزینه‌های آزمایشی چه وضعیتی دارند؟
چندین درمان پرطرفدار به‌عنوان راه‌هایی برای به تأخیر انداختن یائسگی تبلیغ شده‌اند، اما پشتوانه علمی چندانی ندارند.
امیدبخش‌ترین مداخله در این زمینه، داروی راپامایسین است که مسیر mTOR را مهار می‌کند و در موش‌ها توانسته از پیری تخمدان جلوگیری کند. پژوهشگران در حال حاضر در حال بررسی این موضوع هستند که آیا راپامایسین می‌تواند یائسگی را در انسان‌ها نیز به تأخیر بیندازد یا خیر، اما مطالعات هنوز در مراحل اولیه هستند و برای تجویز ایمن این دارو با این هدف توسط پزشکان بسیار زود است.
علاوه بر این، برخی افراد به درمان‌هایی مانند نوردرمانی و اکسیژن‌درمانی هیپرباریک (تنفس اکسیژن خالص در محفظه تحت فشار) روی می‌آورند تا روند پیری تخمدان را کند کنند. اما متخصصان تأکید می‌کنند که شواهد محکمی مبنی بر تأثیر این راهبردها بر زمان یائسگی وجود ندارد. این روش‌ها همچنین با خطرات ایمنی، هرچند نادر، همراه هستند و برای همه افراد مناسب نیستند.
منطقی نیست که افراد زمان و هزینه خود را صرف کنند و حتی سلامت خود را به خطر بیندازند، در حالی که داده‌های علمی کافی برای تأیید اثربخشی این روش‌ها در دست نیست.
تغییر زاویه دید و تمرکز
به جای تمرکز بر به تأخیر انداختن یائسگی، متخصصان توصیه می‌کنند که توجه خود را معطوف راه‌هایی برای کاهش خطرات سلامتی کنیم که ممکن است در این دوره از زندگی بروز کنند.
راهبردهای کلیدی در این زمینه شامل پرهیز از غذاهای فرآوری‌شده و الکل، توسعه روش‌های مدیریت استرس و خواب کافی است.
برخی از زنان همچنین ممکن است از درمان جایگزینی هورمون بهره‌مند شوند؛ روشی که در آن از قرص‌ها، چسب‌ها یا سایر محصولات برای جایگزینی استروژن و پروژسترون استفاده می‌شود. این روش در واقع بهترین راه برای هموار کردن مسیر گذر از این دوران و کاهش اثرات منفی یائسگی بر سلامت است.
با این حال، در نهایت مهم است که به یاد داشته باشیم یائسگی یک پدیده کاملاً طبیعی است. حتی اگر دانشمندان در نهایت راهی برای به تأخیر انداختن جزئی این روند پیدا کنند، زنان در هر صورت در مقطعی آن را تجربه خواهند کرد؛ بنابراین، اهمیت این موضوع دوچندان می‌شود که ابزارها و راهکارهای لازم برای تسهیل این دوران در دسترس باشد.
این مقاله ترجمه‌ای است از مقاله منتشر شده در Health که توسط Nick Blackmer مورد بازبینی قرار گرفته است.
