واریکوسل، زمانی اتفاق می­افتد که رگ­ها درون کیسۀ بیضه متورم میشوند. به این رگ­ها، شبکۀ وریدی پامپینی­فورم گفته می­شود. از هر ۱۰۰ مرد، ۱۰ تا ۱۵ نفر مبتلا به واریکوسل هستند. این عارضه، چیزی شبیه داشتن یک رگ واریسی در پای شماست.  

واریکوسل، زمانی رخ می­دهد که شبکۀ رگ­های وریدی پامپینی­فورم در اسکروتوم، بزرگ شود. این رگ­ها، شبیه همان رگ­های واریسی ­اند: رگ­های پیچ­خوردۀ متورم در پا. واریکوسل، حین بلوغ ایجاد می­شود. این عارضه ممکن است تشدید شود و ممکن است در طی زمان بیش­ازپیش حس شود. واریکوسل در سمت چپ کیسۀ بیضه شایع­تر است. این امر به­خاطر آناتومی مردان است که در دو طرف یکسان نیست. واریکوسل ممکن است در یک زمان، در هر دو طرف باشد، اما نادر است. حدود ۱۰ تا ۱۵ پسر از هر ۱۰۰ نفر، واریکوسل دارد.

بیشتر وقت ­ها، واریکوسل هیچ مشکلی ایجاد نمی­ کند و بی­خطر است. در موارد کمتر، باعث ایجاد درد می­شود، ممکن است در باروری اختلال ایجاد کند یا این­که رشد یکی از بیضه­ ها کندتر شده یا کوچک شود. ما در وب سایت دکتر شهریار ناطق به این سوال شما پاسخ خواهیم داد که ایا واریکوسل گرید ۲ باعث ناباروری میشود؟

علائم ابتلا به واریکوسل

بیشتر مردان مبتلا به واریکوسل، هیچ علامتی ندارند. اما واریکوسل به دلایل زیادی مهم است. گاهی ممکن است باعث ناباروری شود و رشد بیضۀ چپ در حین بلوغ را کند، کند. دلیل ناباروری ۴ نفر از ۱۰ نفر مرد ناباروری که هنوز صاحب فرزند نشده ­اند، می­تواند واریکوسل باشد. همچنین از میان هر ۱۰ مردی که بعد از تولد اولین فرزند، دچار ناباروری شده ­اند، علت ناباروری ۸ نفرشان ممکن است همین واریکوسل باشد.

علت­ ابتلا به واریکوسل

واریکوسل ممکن است علل زیادی داشته باشد. دریچه ­های داخل وریدها ممکن است به­ خوبی کار نکند (یا از دست رفته باشد). اگر جریان خون کند شود، خون در وریدها می­ماند. همچنین، وریدهای بزرگتری که از سمت بیضه به قلب می­روند در سمت چپ و راست اتصالات متفاوتی دارند. برای این که خونِ درون وریدها از سمت چپ به سمت قلب برود، به فشار بیشتری احتیاج است، که همین می­تواند باعث متورم شدن وریدها شود. به ­ندرت، رگ­های لنفی متورم یا اجسام دیگری که در پشت شکم است، جریان خون را مسدود می­کند. این امر می­تواند منجر به تورم ناگهانی وریدهای کیسۀ بیضه شود، که غالباً دردناک است.  واریکوسل درجه یا گرید های متفاوتی دارد:

واریکوسل خفیف یا گرید ۱

واریکوسل گرید ۲

واریکوسل گرید ۳

آیا واریکوسل باعث ناباروری میشود؟

آیا واریکوسل شایع است؟

حدوداً ۱۵ نفر از هر ۱۰۰ مرد واریکوسل دارند. سخت است بتوان پیش­ بینی کرد که از میان این ۱۵ نفر، کدام ­ها بخاطر واریکوسل دچار مشکلات باروری می­شوند. ولی حدوداً ۴ نفر از هر ۱۰ مردی که بخاطر مشکلات باروری تست داده ­اند، واریکوسل و حرکت کُند اسپرم داشته ­اند؛ و با عوارض دیگر، نژاد، محل تولد یا قومیت ارتباطی ندارد.

اگرچه واریکوسل غالباً در مردانی که به دلیل ناباروری تست داده ­اند، دیده می­شود، اما ۸ نفر از ۱۰ نفری که واریکوسل دارند، مشکلات ناباروری ندارند.

تشخیص واریکوسل توسط اورولوژیست

پزشکان به واریکوسل، به­ خاطر ظاهرش و احساسش، اصطلاحاً «کیسه ­ای پر از کرم» می­گویند. اورولوژیست­ها غالباً واریکوسل را به صورت سرپا چک می­کنند. ممکن است از بیمار خواسته شود هنگامی که اورولوژیست، کیسۀ بالای بیضه ­ها را لمس می­کند، نفس عمیقی بکشد، آن را نگه دارد و بیرون بدهد. به این تکنیک، «مانور والسالوا» گفته می­شود. با این تکنیک، اورولوژیست می­تواند هرگونه ورید متورم را پیدا کند.

شاید اورولوژیست، یک تست سونوگرافی از کیسۀ بیضه درخواست بدهد. در سونوگرافی، از امواج فراصوت برای تصویربرداری از داخل بدن استفاده می­شود. نشانۀ واریکوسل در سونوگرافی، وجود وریدهایی با عرض بیش­تر از ۳ میلی­متر با جریان خون بیراهه هنگام مانور والسالوا است. با این کار، می­شود در مورد نحوۀ درمان نوجوانان تصمیم گرفت. اگر حین تست فیزیکی مشکلی دیده نشد، نیازی به سونوگرافی نیست.

آیا واریکوسل باعث ناباروری میشود؟

درمان واریکوسل

غالباً واریکوسل درمان نمی­شود. درمان برای مردانی است که:

  • مشکلات باروری دارند.
  • درد دارند
  • رشد کیسۀ سمت چپ، کندتر از سمت راستی است.
  • آنالیز مایع منی غیرعادی دارند.

دارویی برای درمان یا پیش­گیری از واریکوسل نیست. اما از مسکن ­های درد (مثل استامینوفن یا ایبوپروفن) می­شود برای تسکین درد استفاده کرد. در صورت نیاز، جراحی، شکل مهم درمان است. آمبولیزاسیون (انسداد موقت وریدها)، یک گزینۀ درمانی غیرجراحی محسوب می­شود.

جراحی واریکوسل بیضه

راه­های زیادی برای انجام عمل جراحی واریکوسل وجود دارد که در همۀ آن­ها، جریان خون در شبکۀ وریدهای پامپینی­فورم مسدود می­شود.

جراحی تحت بی­هوشی عمومی انجام می­شود. رایج ­ترین جراحی ­ها دو نوع است:

۱_ واریکوسلکتومی میکروسکوپیک

با این روش، جراح، یک برش ۱ سانتی­متری در بالای کیسۀ بیضه ایجاد می­کند. جراح، زیر میکروسکوپ، تمامی وریدهای کوچک را گره می­زند، اما با واز دفرانس (لولۀ برندۀ منی)، شریان بیضه و تخلیۀ لنفاوی کاری ندارد. این کار  در کلینیک دکتر شهریار ناطق حدودا، سی دقیقه طول می­کشد و بیمار در همان روز به خانه برمی­گردد.

۲_ واریکوسلکتومی لاپاروسکوپیک

با این روش، جراح، لوله ­های نازکی را در شکم داخل کرده و رگ­ها را می­بندد. این روش، حدودا یک ساعت طول می­کشد و بیمار در همان روز به خانه برمی­گردد. از وقتی که جراحان شروع به استفاده از برش ­های کوچک­تر در عضله برای جراحی باز کردند، زمان التیام و درد تقریباً با جراحی میکروسکوپی و لاپاراسکوپی یکسان است. مشکلات بعد از هر جراحی نادر است. برخی از مشکلات این­هاست:

  • باقی ماندن واریکوسل یا عود واریکوسل
  • تشکیل مایع در اطراف بیضه (هیدروسل)
  • آسیب به شریان بیضه

این که جراحی نتواند مشکل را برطرف کند، احتمال کمی دارد. در موارد نادر، آسیب به شریان بیضه ممکن است به از دست رفتن بیضه منجر شود. باقی ­ماندن یا عود واریکوسل در کمتر از یک نفر از هر ده نفری که جراحی داشته ­اند، اتفاق می­افتد. جراحی میکروسکوپیک، کمترین نرخ بقای واریکوسل یا احتمال عود آن را دارد.

مراقبت های بعد از درمان واریکوسل

بهبودی بعد از جراحی، سریع است و درد معمولاً ملایم است. فرد بهتر است ۱۰ تا ۱۴ روز ورزش نکند. فرد غالباً بعد از ۵ تا ۷ روز بعد از عمل جراحی به سرکار خود برمی ­گردد، و باید با اورولوژیست در ارتباط باشد. در مورد اعمال جراحی که به ­خاطر مشکلات ناباروری انجام شده، آنالیز مایع منی، سه تا چهار ماه بعد انجام می­شود.

اثر ترمیم واریکوسل روی باروری معلوم نیست. برخی مطالعات نشان می­دهد که باروری بعد از ترمیم واریکوسل بهتر شده، برخی از مطالعات هم این را نشان نمی­دهد. در ۶ نفر از هر ۱۰ نفر مرد نابارور، کیفیت مایع منی بعد از ترمیم واریکوسل بهتر می­شود. درمان واریکوسل باید همراه با سایر گزینه­ های درمان ناباروری مد نظر قرار گیرد.