کمبود ویتامین دی یکی از مشکلات شایعی است که ممکن است مدت‌ها بدون علامت مشخص باقی بماند. به همین دلیل، صرفاً با توجه به احساس خستگی یا دردهای بدن نمی‌توان با اطمینان گفت که فرد دچار کمبود ویتامین دی است. دقیق‌ترین راه برای تشخیص، آزمایش خون است.
علائم کمبود ویتامین دی چیست؟
بعضی از افراد هیچ علامت مشخصی ندارند، اما در صورت وجود کمبود، نشانه‌هایی مانند موارد زیر ممکن است دیده شود:
- خستگی و کمبود انرژی
- ضعف عضلانی
- درد یا کوفتگی عضلات
- درد استخوان‌ها
- گرفتگی عضلات
- تغییرات خلقی
این علائم اختصاصی نیستند و می‌توانند به دلایل مختلف دیگری نیز ایجاد شوند. بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس علائم، کمبود ویتامین دی را تشخیص داد.
در کمبود شدید و طولانی‌مدت، استخوان‌ها ممکن است ضعیف و نرم شوند و احتمال شکستگی افزایش پیدا کند. در کودکان نیز کمبود شدید ویتامین دی می‌تواند باعث اختلال در رشد و نرمی یا تغییر شکل استخوان‌ها شود.
چه کسانی بیشتر در معرض کمبود ویتامین دی هستند؟
برخی افراد بیشتر از دیگران در معرض کمبود قرار دارند؛ از جمله سالمندان، افرادی که کمتر در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند، افراد دارای پوست تیره، افراد مبتلا به چاقی و کسانی که بدنشان در جذب ویتامین دی از دستگاه گوارش مشکل دارد. بعضی بیماری‌ها و برخی داروها نیز می‌توانند خطر کمبود را افزایش دهند.
آزمایش تشخیص کمبود ویتامین دی چیست؟
برای بررسی سطح ویتامین دی، معمولاً آزمایش خون «۲۵ هیدروکسی ویتامین دی» انجام می‌شود. این آزمایش اصلی‌ترین روش برای بررسی میزان ویتامین دی بدن است.
مقادیر آزمایش ممکن است بر اساس معیارهای آزمایشگاه و نظر پزشک تفسیر شوند. طبق منابع مؤسسه ملی سلامت آمریکا، میزان کمتر از ۱۲ نانوگرم در میلی‌لیتر معمولاً با کمبود ویتامین دی مرتبط است، میزان ۱۲ تا کمتر از ۲۰ نانوگرم در میلی‌لیتر برای سلامت استخوان و بدن کافی تلقی نمی‌شود و میزان ۲۰ نانوگرم در میلی‌لیتر یا بیشتر برای بیشتر افراد کافی است.
بنابراین اگر در برگه آزمایش عددی پایین یا نزدیک به مرز طبیعی مشاهده کردید، بهتر است نتیجه را با توجه به شرایط جسمی، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی توسط پزشک تفسیر کنید.
آیا برای اطمینان باید آزمایش ویتامین دی بدهیم؟
همه افراد سالم الزاماً به آزمایش مرتب ویتامین دی نیاز ندارند. آزمایش معمولاً زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که فرد علائم یا عوامل خطر کمبود داشته باشد یا پزشک با توجه به شرایط او انجام آزمایش را مناسب بداند.
همچنین مصرف خودسرانه دوزهای بالای مکمل ویتامین دی کار درستی نیست. دریافت بیش از حد این ویتامین، به‌خصوص از طریق مکمل‌ها، می‌تواند باعث افزایش کلسیم خون و مشکلاتی مانند تهوع، ضعف، تشنگی و آسیب کلیه شود.
