گل‌مژه برجستگی کوچک، دردناک و آزاردهنده‌ای است که روی پلک ایجاد می‌شود. این عارضه می‌تواند با قرمزی، تورم و ترشحات چشم نیز همراه باشد.
گل‌مژه معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که باکتری‌ها یکی از غدد چربی پلک را آلوده کنند. بیشتر گل‌مژه‌ها طی یک تا دو هفته خودبه‌خود از بین می‌روند. بااین‌حال، استفاده از برخی روش‌های خانگی و در صورت نیاز داروهای مناسب می‌تواند به کاهش علائم و تسریع روند بهبود کمک کند.
هیچ روشی وجود ندارد که گل‌مژه را فوراً از بین ببرد؛ اما با رعایت چهار نکته زیر می‌توانید ناراحتی ناشی از آن را کاهش دهید و به بهبود سریع‌تر آن کمک کنید.
۱. از کمپرس گرم استفاده کنید
کمپرس گرم می‌تواند به باز شدن غده مسدودشده پلک کمک کند و درد و تورم را کاهش دهد. گرما باعث می‌شود چربی تجمع‌یافته، سلول‌های مرده پوست و سایر مواد اضافی راحت‌تر از غده خارج شوند.
برای رسیدن به بهترین نتیجه، یک کمپرس گرم را به مدت ۱۰ دقیقه روی محل گل‌مژه قرار دهید. این کار را روزانه سه تا چهار بار تکرار کنید.
بسیاری از افراد برای تهیه کمپرس گرم، یک دستمال تمیز را با آب گرم مرطوب می‌کنند. بااین‌حال، دستمال خیس به‌سرعت سرد می‌شود؛ بنابراین ممکن است لازم باشد آن را دوباره گرم کنید تا بتوانید در مجموع ۱۰ دقیقه از آن استفاده کنید.
روش دیگر، تهیه کمپرس گرم با برنج خشک و یک جوراب تمیز است. برای این کار:
- یک جوراب تمیز را با برنج خشک پر کنید و انتهای آن را محکم ببندید.
- جوراب حاوی برنج را حدود ۱۵ ثانیه در مایکروویو گرم کنید.
- پیش از استفاده، دمای جوراب را روی دست خود امتحان کنید تا بیش از حد داغ نباشد.
- کمپرس گرم را به مدت ۱۰ دقیقه روی گل‌مژه قرار دهید.
همچنین می‌توانید ماسک‌های گرم‌شونده مخصوص چشم تهیه کنید. بعضی از این ماسک‌ها قابلیت گرم شدن در مایکروویو را دارند و به دلیل وجود دانه‌های نگهدارنده گرما، معمولاً مدت بیشتری نسبت به دستمال مرطوب گرم می‌مانند.
- همه‌چیز ۱۰۰ درصد آنلاینه
- فایل کامل برنامه تمرینی‌ها روی می‌تونی دانلود کنی
- تصویر نحوه انجام تمام تمرینات توی فایل قرار داره؛ به هیچ‌کس نیاز نداری!
۲. پلک‌های خود را تمیز کنید
همان‌طور که کمپرس گرم به بهبود گل‌مژه کمک می‌کند، تمیز کردن ملایم پلک‌ها نیز می‌تواند سلول‌های مرده پوست و مواد تجمع‌یافته‌ای را که باعث مسدود شدن غدد پلک می‌شوند، از بین ببرد.
برای تهیه محلول پاک‌کننده پلک در خانه، مراحل زیر را انجام دهید:
- چند قطره شامپوی بچه بدون سوزش چشم را با حدود ۳۰ میلی‌لیتر آب گرم مخلوط کنید.
- دست‌های خود را بشویید و یک دستمال تمیز را به محلول آغشته کنید.
- با استفاده از دستمال، پایه مژه‌ها را حدود ۱۵ ثانیه به‌آرامی تمیز کنید.
هنگام تمیز کردن پلک، می‌توانید گل‌مژه را نیز حدود ۱۰ ثانیه به‌آرامی ماساژ دهید. ماساژ ملایم ممکن است به تخلیه غده مسدودشده کمک کند؛ اما نباید به محل گل‌مژه فشار وارد کنید یا سعی کنید آن را بترکانید.
تا زمانی که گل‌مژه بهبود پیدا کند، می‌توانید پاک‌سازی ملایم پلک‌ها را روزانه یک تا دو بار انجام دهید.
محلول‌ها و پدهای آماده پاک‌سازی پلک
محصولات آماده‌ای نیز برای پاک‌سازی پلک در داروخانه‌ها و فروشگاه‌های محصولات بهداشتی وجود دارند. بعضی از آن‌ها به شکل پدهای مخصوص تمیز کردن پلک عرضه می‌شوند.
برای استفاده از پد پاک‌کننده، آن را دور انگشت خود بپیچید و پلک بالا و پایین را به‌آرامی پاک کنید. پیش از تمیز کردن چشم دیگر، پد را برگردانید تا از قسمت تمیز آن استفاده کنید.
اسپری‌های مخصوص پاک‌سازی پلک نیز گزینه دیگری هستند که می‌توانند روزانه یک بار برای تمیز کردن پلک‌ها استفاده شوند. پاک‌سازی منظم پلک‌ها ممکن است احتمال بروز دوباره گل‌مژه را کاهش دهد.
۳. لوازم آرایش چشم و لنزهای تماسی را تعویض کنید
تا زمانی که گل‌مژه دارید، از لوازم آرایش چشم استفاده نکنید. پس از بهبود کامل، محصولاتی را که با ناحیه چشم تماس داشته‌اند و احتمال آلودگی آن‌ها وجود دارد، مانند ریمل و سایر لوازم آرایش چشم، تعویض کنید. همچنین می‌توانید ابزارها و برس‌های آرایشی را به‌طور کامل تمیز کنید.
باکتری‌های عامل گل‌مژه ممکن است روی این وسایل باقی بمانند. استفاده مجدد از لوازم آلوده می‌تواند باکتری‌ها را دوباره به چشم منتقل کند و احتمال ابتلا به عفونت را افزایش دهد.
اگر معمولاً از لنز تماسی استفاده می‌کنید، تا زمان بهبود گل‌مژه به‌جای لنز از عینک استفاده کنید. پس از برطرف شدن گل‌مژه، یک جفت لنز جدید به کار ببرید. همچنین لازم است جالنزی خود را تعویض یا به روش مناسب ضدعفونی کنید.
۴. درباره نیاز به قطره یا پماد آنتی‌بیوتیک سؤال کنید
بیشتر گل‌مژه‌ها به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارند؛ اما اگر عفونت بهبود پیدا نکند یا نشانه‌هایی از گسترش آن دیده شود، پزشک ممکن است داروی آنتی‌بیوتیک تجویز کند.
آنتی‌بیوتیک‌های چشمی معمولاً به نسخه نیاز دارند. برای بررسی ضرورت استفاده از این داروها، با پزشک عمومی، متخصص چشم یا مرکز درمانی مشورت کنید.
اگر برای شما داروی آنتی‌بیوتیک تجویز شد، دستور مصرف آن را با دقت رعایت کنید. بعضی از پمادهای چشمی به دلیل بافت غلیظشان ممکن است برای استفاده شبانه تجویز شوند؛ زیرا می‌توانند برای مدت کوتاهی دید را تار کنند. تعداد دفعات استفاده از قطره آنتی‌بیوتیک نیز به نوع دارو و دستور پزشک بستگی دارد.
آیا می‌توان گل‌مژه را ترکاند؟
خیر. هرگز نباید گل‌مژه را بترکانید یا سعی کنید محتویات آن را خارج کنید.
ممکن است وقتی گل‌مژه سر سفید پیدا می‌کند، وسوسه شوید آن را مانند جوش فشار دهید؛ اما گل‌مژه با جوش معمولی تفاوت دارد و ترکاندن آن باعث نمی‌شود سریع‌تر بهبود پیدا کند.
فشار دادن یا ترکاندن گل‌مژه ممکن است عفونت را به بخش‌های دیگر پلک یا چشم منتقل کند. در موارد نادر، گسترش عفونت می‌تواند باعث ایجاد عفونت در بافت‌های اطراف چشم، به‌ویژه جلوی سپتوم چشمی، شود. این وضعیت به رسیدگی سریع پزشکی نیاز دارد و معمولاً با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.
چه زمانی برای درمان گل‌مژه باید به پزشک مراجعه کرد؟
گل‌مژه معمولاً طی چند روز نخست شروع به بهبود می‌کند؛ بااین‌حال، ممکن است یک تا دو هفته طول بکشد تا برجستگی آن کاملاً از بین برود.
اگر با وجود استفاده از کمپرس گرم و پاک‌سازی پلک، گل‌مژه پس از حدود یک تا دو هفته بهتر نشد، با پزشک عمومی یا متخصص چشم مشورت کنید. ایجاد چند گل‌مژه به‌طور هم‌زمان نیز دلیل مناسبی برای مراجعه به پزشک است.
در شرایط زیر باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:
- گل‌مژه به‌جای کوچک‌تر شدن و کاهش درد، هر روز بزرگ‌تر و دردناک‌تر می‌شود.
- تمام پلک دچار قرمزی و تورم شده است، نه فقط ناحیه اطراف گل‌مژه.
- بینایی شما تغییر کرده است.
- هنگام حرکت دادن چشم درد دارید.
- دچار تب شده‌اید.
گاهی گل‌مژه به شالازیون تبدیل می‌شود. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که واکنش سیستم ایمنی بدن باعث بسته شدن غده آلوده پلک شود. شالازیون نیز به شکل برجستگی روی پلک دیده می‌شود، اما معمولاً مانند گل‌مژه قرمز و دردناک نیست.
اگر پس از برطرف شدن قرمزی و درد گل‌مژه، همچنان برجستگی روی پلک باقی مانده است، به متخصص چشم مراجعه کنید. این برجستگی ممکن است نشانه ایجاد شالازیون باشد.
شالازیون نیز مانند گل‌مژه اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شود؛ اما در موارد نادر، برای درمان آن ممکن است تزریق داروهای کورتونی یا جراحی لازم باشد.
پرسش‌های متداول درباره گل‌مژه
چه عواملی باعث ایجاد گل‌مژه می‌شوند؟
بیشتر گل‌مژه‌ها در اثر عفونت باکتریایی ایجاد می‌شوند.
عواملی که احتمال انتقال باکتری به پلک و ایجاد گل‌مژه را افزایش می‌دهند، عبارت‌اند از:
- لمس کردن یا مالیدن چشم‌ها بدون شستن دست‌ها
- استفاده از لنزهای تماسی
- استفاده از لوازم آرایش روی پلک یا اطراف چشم، به‌ویژه اگر برس‌ها و ابزارهای آرایشی به‌طور منظم تمیز نشوند
گل‌مژه چقدر طول می‌کشد؟
گل‌مژه معمولاً طی یک تا دو هفته برطرف می‌شود. در چند روز نخست ممکن است بزرگ‌تر شود، اما پس از آن باید به‌تدریج کوچک‌تر شود و طی روزهای بعد از بین برود.
اگر درمان‌های خانگی پس از یک تا دو هفته باعث بهبود گل‌مژه نشدند، یا گل‌مژه پس از شروع بهبودی دوباره بدتر شد، به پزشک مراجعه کنید.
چگونه می‌توان از ایجاد گل‌مژه پیشگیری کرد؟
برای کاهش احتمال ابتلا به گل‌مژه، از لمس مکرر چشم‌ها و صورت خودداری کنید. هر زمان که لازم است به چشم خود دست بزنید، مثلاً هنگام گذاشتن یا برداشتن لنز تماسی، ابتدا دست‌هایتان را به‌خوبی بشویید.
اگر از لوازم آرایش استفاده می‌کنید، آن‌ها را با دیگران به اشتراک نگذارید و به‌طور منظم تعویض کنید. همچنین پیش از خواب، آرایش چشم و صورت خود را کاملاً پاک کنید.
نکاتی که باید درباره درمان گل‌مژه بدانید
گل‌مژه عفونت شایعی است که غدد پلک را درگیر می‌کند و معمولاً طی یک تا دو هفته خودبه‌خود بهبود می‌یابد. هیچ روشی برای از بین بردن فوری آن وجود ندارد و ترکاندن یا فشار دادن گل‌مژه می‌تواند عفونت را گسترش دهد و مشکلات جدی‌تری برای چشم ایجاد کند.
استفاده از کمپرس گرم و پاک‌سازی ملایم پلک‌ها می‌تواند به کاهش علائم و تسریع روند بهبود کمک کند. در بعضی موارد نیز پزشک ممکن است درمان آنتی‌بیوتیکی را توصیه کند.
منبع: goodrx
