این روزها بازار ترفندها، خوراکیها و عادتهایی که ادعا میکنند به حفظ سلامتی و افزایش طول عمر کمک میکنند، بسیار داغ است. اما در حالی که همه ما غرق در امتحان کردن جدیدترین و پیشرفتهترین روشها هستیم (از حوضچههای آب یخ و پودرهای گیاهی گرفته تا زندگی طبق فرامین ساعتهای هوشمند و مچبندهای سلامتی) معمولاً از تغییرات کوچک، ساده و شاید کمجذابیتتری غافل میشویم که تأثیر شگفتانگیز و اثباتشدهای بر سلامت بلندمدت ما دارند.
یکی از این ابزارهای ساده و حیاتی، همان بسته کوچک نخ دندان است که احتمالاً در گوشهای از کمد روشویی شما خاک میخورد. با این حال، بهتر است بدانید که باید هر شب آن را بیرون بیاورید؛ نه فقط برای داشتن لبخندی درخشانتر و تمیزتر، بلکه برای محافظت از قلب و مغزتان.
در ادامه این مقاله همراه ما باشید تا ببینید چرا نادیده گرفتن همین یک رشته نخ ساده، میتواند عواقبی بسیار فراتر از التهاب و خونریزی لثه به همراه داشته باشد.
چرا استفاده از نخ دندان غیرقابلجایگزین است؟
اگر فکر میکنید روزی دو بار مسواک زدن برای سلامت دهان و دندان شما کافی است، باید خود را برای یک واقعیت تکاندهنده آماده کنید. بررسیهای تخصصی نشان میدهند که مسواک تنها ۶۰ درصد از سطح دندانهای شما را تمیز میکند. این یعنی اگر از نخ دندان استفاده نکنید، روز از پس روز، نزدیک به نصف محیط دهان شما اصلاً تمیز نمیشود!
استفاده از نخ دندان یک اقدام ساده اما حیاتی است، زیرا لایه میکروبی (بیوفیلم) بین دندانها را از بین میبرد؛ یعنی دقیقاً همان نقاطی که مسواک به آنها دسترسی ندارد. وقتی به طور مرتب نخ دندان میکشید، حجم باکتریها، تجمع پلاکها و التهاب لثه را کاهش میدهید که همگی اینها به پیشگیری از بیماریهای لثه کمک میکنند. جالب است بدانید که طبق آمار، حدود نیمی از بزرگسالان به نوعی از بیماریهای لثه مبتلا هستند، بنابراین احتمال اینکه شما هم در معرض آن باشید کم نیست.
بافت ظریفی که اطراف این شیارهای کوچک را پوشانده نیز نیازمند توجه کامل شماست. شیار کمعمقی که لثه به دندان متصل میشود، با یکی از نفوذپذیرترین بافتهای بدن انسان پوشیده شده است. این ناحیه دارای رگهای خونی بسیار زیادی است؛ به این معنی که باکتریها و هر ترکیب مخربی که در آنجا تجمع کند، یک مسیر مستقیم و فوقالعاده سریع به درون جریان خون شما خواهند داشت. و این دقیقاً همان نقطهای است که فواید نخ دندان در افزایش طول عمر آشکار میشود.
ارتباط بین نخ دندان و پیشگیری از بیماریها
تحقیقات نشان میدهند که استفاده منظم از نخ دندان، علاوه بر جلوگیری از بیماریهای لثه، با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل، آلزایمر و سکته مغزی همراه است. این کار همچنین میتواند بخش مهمی از روند مدیریت و کنترل بیماری دیابت باشد. در مقابل، عادات ضعیف در استفاده از نخ دندان با خطر بالاتر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی و حتی مرگ ناشی از آن مرتبط دانسته شده است. بر اساس یک مطالعه گسترده روی بیش از ۵۰۰۰ فرد سالمند، کسانی که هرگز از نخ دندان استفاده نمیکردند، در مقایسه با کسانی که هر روز این کار را انجام میدادند، ۳۰ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ زودهنگام قرار داشتند.
اما چگونه یک رشته نخ به این کوچکی میتواند چنین تأثیر بزرگی بر سلامت بلندمدت ما بگذارد؟
برای شروع، باید بدانید که شما با باکتریهای بسیار سرسختی روبرو هستید. نوعی باکتری خاص در دهان وجود دارد که لثهها را عفونی کرده و باعث بیماریهای شدید لثه میشود. یافتههای پزشکی نشان میدهند این باکتری در پلاکهای چربی که در جریان سکته قلبی رگها را مسدود میکنند، دیده شده است. علاوه بر این، ردپای همین باکتری در بافت مغزی بیماران مبتلا به آلزایمر نیز پیدا شده است. به همین دلیل است که مبارزه با این باکتری در همان نقطه شروع (یعنی دهان) اهمیت زیادی دارد. اگر نخ دندان نکشید، این باکتریها میتوانند وارد جریان خون شده و منجر به التهاب عروق، آسیب به رگها و ایجاد لختههای خونی کوچکی شوند که در نهایت سکتههای قلبی یا مغزی را در سایر نقاط بدن رقم میزنند. (البته پزشکان اشاره میکنند که اینها رابطههای همبستگی هستند و نه لزوماً علت و معلول قطعی، اما این ارتباط بسیار قوی است).
همچنین نخ دندان کشیدن به طور فعال به کاهش التهاب در لثهها کمک میکند و از این طریق، جلوی زنجیرهای از آسیبهای عروقی را در سراسر بدن میگیرد. فراموش نکنید که التهاب، محرک اصلی نه تنها بیماریهای لثه، بلکه تمام بیماریهای مزمن ذکر شده در بالا است. وقتی نخ دندان نمیکشید، التهاب در دهان تکثیر میشود و همانجا باقی نمیماند. بیماری مزمن لثه یک بار التهابی سیستمیک ایجاد میکند که تقریباً بر هر دسته از بیماریهای اصلی بدن تأثیر میگذارد. این بدان معنا نیست که نخ دندان معجزهای برای درمان همه دردهاست، اما نشان میدهد که سلامت دهان و سلامت عمومی بدن چقدر به یکدیگر گره خوردهاند.
روش صحیح نخ دندان کشیدن
اگر همین حالا هم هر روز از نخ دندان استفاده میکنید، خیالتان راحت باشد که یک قدم از بقیه جلوتر هستید. اما برای بقیه ما که گاهی از زیر بار آن شانه خالی میکنیم – یا علیرغم توصیههای دندانپزشک در چکاپهای ششماهه، هنوز آن را به یک عادت تبدیل نکردهایم – اکنون بهترین زمان برای شروع است.
متخصصان توصیه میکنند که به جای صبحها، شبها نخ دندان بکشید. هنگام خواب، دهان شما برای ۶ تا ۸ ساعت بسته میماند؛ بنابراین پاک کردن لایه باکتریایی قبل از خواب بسیار مهمتر از انجام آن بعد از وعده صبحانه است. همچنین استفاده از همان نخ دندانهای رشتهای و سنتی، نسبت به ابزارهایی مانند خلال دندانهای آماده یا دستگاههای شستشوی دهان (واتر فلوسر) اولویت دارد؛ چرا که هیچکدام از آنها نمیتوانند به اندازه نخ دندان سنتی به گوشه و کنار و زیر خط لثه نفوذ کنند. (البته اگر کار با نخ دندان سنتی برایتان سخت است، استفاده از این جایگزینها باز هم بسیار بهتر از رها کردن کامل آن است).
اما روش صحیح چیست؟ کافی است نخ دندان را به شکل حرف انگلیسی “C” به دور هر دندان خم کنید و آن را با حرکتهای ملایم رو به بالا و پایین حرکت دهید.
به طور خلاصه، نخ دندان کشیدن برای حفظ سلامت دهان و دندان حیاتی است و سلامت دهان نیز تأثیرات مستقیم و آشکاری بر بقیه اعضای بدن دارد. از آنجا که بیماریهای قلبی و زوال عقل از عوامل اصلی کاهش کیفیت و طول عمر انسانها هستند، هر چیزی که بتواند این خطر را حتی به اندازهای ناچیز کاهش دهد، در بحث سلامت و طول عمر ارزش بالایی دارد. شاید نخ دندان کشیدن یک کار انقلابی و عجیب به نظر نرسد، اما یکی از آسانترین عادات روزانهای است که عواقب مثبت و شگفتانگیزی برای تمام بدن شما به همراه دارد.
