در سالهای اخیر، خوراکیها و نوشیدنیهایی با رنگهای طبیعی و چشمنواز به سرعت جای خود را در شبکههای اجتماعی و کافهها باز کردهاند. در این میان، نوشیدنی بنفش و خوشرنگی به نام نوشیدنی اوبه توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. این نوشیدنی نه تنها با رنگ جذاب و منحصربهفرد خود هر بینندهای را مجذوب میکند، بلکه طعمی شیرین، کمی آجیلی و یادآور وانیل و پسته دارد که آن را از سایر نوشیدنیهای گرم و سرد متمایز میسازد.
اوبه در واقع نوعی یام بنفش یا سیبزمینی شیرین بنفش بومی فیلیپین است که قرنها در آشپزی جنوب شرق آسیا استفاده میشده است. برخلاف سیبزمینی شیرین نارنجی، گوشت اوبه به دلیل وجود رنگدانههای طبیعی به نام آنتوسیانین، به رنگ بنفش پررنگ و درخشانی دیده میشود. جالب است بدانید که این همان خانوادهای از ترکیبات مفید است که در بلوبری، کلم بنفش و انگور سیاه یافت میشود و پژوهشهای علمی بسیاری از اثرات مثبت آن بر سلامت حمایت کردهاند.
در این مقاله قصد داریم نگاهی به این نوشیدنی خاص بیندازیم. ابتدا توضیح میدهیم که اوبه چیست و چه ارزش تغذیهای دارد، سپس خواص آن برای سلامتی را بررسی میکنیم و در نهایت روش تهیه آسان نوشیدنی اوبه در خانه را آموزش میدهیم. اگر به دنبال یک نوشیدنی سالم، خوشطعم و متفاوت هستید، تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
آنچه در ادامه میخوانید:
- اوبه چیست؟
- ارزش تغذیهای اوبه
- خواص نوشیدنی اوبه برای سلامتی
- طرز تهیه نوشیدنی اوبه در خانه
- نکات مهم در مصرف نوشیدنی اوبه
- سوالات متداول
اوبه چیست؟
اوبه نام محلی گیاهی با نام علمی Dioscorea alata است که در دسته یامها (سیبزمینیهای گرمسیری) قرار میگیرد و بومی مناطق جنوب شرق آسیا، بهویژه فیلیپین، به شمار میرود. این گیاه ریشهای غدهای و نشاستهای تولید میکند که پوستی قهوهای و گوشتی به رنگ بنفش تیره یا اسطوخودوسی دارد. برخلاف سیبزمینی شیرین معمولی، اوبه بافتی نسبتاً خشکتر و طعمی ملایم و شیرین با تهمایهای از وانیل و مغزها دارد. به همین دلیل، در دسرها، بستنی، کیک و بهتازگی در نوشیدنیهای گرم و سرد به کار میرود. پودر اوبه، عصاره و حتی اوبه تازه پختهشده پایه اصلی تهیه نوشیدنی اوبه را تشکیل میدهند.
ارزش تغذیهای اوبه
برای درک بهتر خواص نوشیدنی اوبه، لازم است ابتدا با مواد مغذی موجود در خود اوبه آشنا شویم. بر اساس جدول ترکیبات غذایی فیلیپین و مطالعات منتشرشده، ۱۰۰ گرم اوبه پخته (آبپز) به طور تقریبی حاوی این مقادیر است:
- انرژی: حدود ۱۲۰ کیلوکالری
- کربوهیدرات: حدود ۲۸ گرم
- فیبر غذایی: حدود ۴ گرم
- پروتئین: حدود ۱.۵ گرم
- چربی: کمتر از ۰.۵ گرم
- ویتامین C: حدود ۱۷ میلیگرم (نزدیک به ۲۰ درصد نیاز روزانه)
- پتاسیم: حدود ۸۱۶ میلیگرم
- منگنز: مقادیر قابل توجه
افزون بر اینها، ویژگی شاخص اوبه، محتوای بالای آنتوسیانینهای آن است؛ رنگدانههای بنفشی که به عنوان آنتیاکسیدانهای قوی عمل میکنند. یک مقاله در سال ۲۰۲۰ تأیید میکند که اوبه منبع خوبی از این ترکیبات فنولی، بهویژه سیانیدین و پئونیدین گلیکوزیدها، است که عامل اصلی رنگ و بسیاری از فواید سلامتی آن به شمار میروند.
خواص نوشیدنی اوبه برای سلامتی
زمانی که از اوبه برای تهیه یک نوشیدنی خانگی استفاده میکنید و آن را با شیر (دامی یا گیاهی) ترکیب مینمایید، نوشیدنیای به دست میآید که میتواند چندین مزیت علمی تأییدشده داشته باشد:
آنتیاکسیدانهای قدرتمند و کاهش التهاب
آنتوسیانینهای فراوان موجود در اوبه، رادیکالهای آزاد را در بدن خنثی میکنند و به کاهش استرس اکسیداتیو کمک مینمایند. این اثر میتواند در پیشگیری از بیماریهای مزمن مانند بیماریهای قلبی، دیابت نوع ۲ و برخی سرطانها نقش حمایتی ایفا کند. مطالعات نشان دادهاند که ظرفیت آنتیاکسیدانی اوبه با بسیاری از میوههای بنفش رنگ رقابت میکند.
کمک به کنترل قند خون
با وجود طعم شیرین، اوبه دارای شاخص گلایسمی متوسط تا پایین (حدود ۴۶ تا ۵۵ بسته به روش پخت) است. فیبر فراوان و نوعی نشاسته مقاوم موجود در آن باعث میشود قند خون پس از مصرف به آرامی بالا برود. این ویژگی نوشیدنی اوبه (بدون افزودن شکر فراوان) را به گزینهای نسبتاً مناسبتر برای افرادی تبدیل میکند که به مدیریت قند خون خود اهمیت میدهند.
سلامت قلب و تنظیم فشار خون
مقدار قابل توجه پتاسیم در اوبه (حدود ۸۱۶ میلیگرم در ۱۰۰ گرم) یک مزیت برجسته برای سلامت قلب و عروق است. پتاسیم به دفع سدیم اضافی از بدن کمک کرده و در تنظیم فشار خون نقش مؤثری دارد. نوشیدنی شیر-اوبه میتواند بخشی از این ماده معدنی مهم را در یک میان وعده خوشمزه تأمین کند.
بهبود عملکرد گوارشی
فیبر غذایی بالای اوبه (حدود ۴ گرم در هر ۱۰۰ گرم) به حرکات منظم روده کمک میکند و حس سیری پایداری ایجاد مینماید. همچنین نشاسته مقاوم موجود در آن مانند یک پریبیوتیک عمل کرده و باکتریهای مفید روده را تغذیه میکند. یک دستگاه گوارش سالم، سنگ بنای سلامت کلی بدن است.
تقویت سیستم ایمنی
ویتامین C موجود در اوبه، اگرچه با پختن اندکی کاهش مییابد، اما همچنان میتواند به عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک کند. افزودن اوبه به برنامه غذایی روزانه در قالب یک نوشیدنی، راهی لذتبخش برای دریافت بخشی از آنتیاکسیدانها و ویتامینهای مورد نیاز بدن است.
طرز تهیه نوشیدنی اوبه در خانه
تهیه نوشیدنی اوبه بسیار ساده است و میتوانید آن را به دو روش اصلی با پودر اوبه یا اوبه تازه انجام دهید. در هر دو حالت، پایه یک نوشیدنی گرم یا سرد خوشطعم خواهید داشت.
روش اول: با پودر اوبه (سریع و آسان)
مواد لازم:
- ۲ قاشق چایخوری پودر اوبه (ترجیحاً نوع خالص و بدون رنگ مصنوعی)
- ۱ لیوان شیر دلخواه (شیر گاو، شیر بادام، شیر نارگیل یا شیر جو دوسر)
- عسل، شکر یا شیرینکننده دلخواه به میزان لازم
- چند قالب یخ (برای نوشیدنی سرد)
طرز تهیه:
- پودر اوبه را با ۲ قاشق غذاخوری آب داغ یا شیر گرم مخلوط کرده و هم بزنید تا خمیر یکدست و بدون گلولهای تشکیل شود.
- شیر را به این خمیر اضافه کنید و به خوبی مخلوط نمایید. اگر نوشیدنی گرم میخواهید، شیر را از قبل گرم کنید و پس از مخلوطکردن، به آرامی روی حرارت قرار دهید تا داغ شود (بدون جوشیدن).
- شیرینکننده را بیفزایید و مخلوط را داخل لیوان بریزید. برای نوشیدنی سرد، چند قالب یخ به آن اضافه کنید و هم بزنید.
روش دوم: با اوبه تازه (طعم اصیلتر)
مواد لازم:
- ۱۵۰ گرم اوبه تازه (یک ریشه کوچک)
- ۱ لیوان شیر یا آب
- شیرینکننده دلخواه
- یخ
طرز تهیه:
- اوبه را پوست بگیرید، به تکههای کوچک خرد کنید و در آب جوش بپزید تا کاملاً نرم شود (حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه). سپس آبکش کنید و بگذارید کمی خنک شود.
- اوبه پخته را به همراه شیر یا آب در مخلوطکن بریزید و تا رسیدن به بافت کاملاً یکدست و کرمی مخلوط کنید.
- مایع را از صافی ریز عبور دهید تا ذرات الیافی آن گرفته شود و نوشیدنی لطیفی به دست آید.
- با شیرینکننده و یخ سرو کنید. در صورت تمایل به نوشیدنی گرم، مخلوط صافشده را روی حرارت ملایم گرم کنید.
نکات مهم در مصرف نوشیدنی اوبه
- هنگام خرید پودر اوبه، دقت کنید که محصول حاوی تنها «پودر یام بنفش» یا «عصاره اوبه» باشد و از انواع دارای رنگهای مصنوعی و شکر افزوده پرهیز کنید.
- اگر برای نخستین بار اوبه مصرف میکنید، با مقدار کم شروع کنید. حساسیت به یام نادر است، اما در صورت بروز علائم غیرعادی مصرف را قطع کنید.
- نوشیدنی اوبه به خودی خود کالری متوسطی دارد، اما افزودن شیر پرچرب، شکر زیاد یا خامه میتواند آن را به یک گزینه پرکالری تبدیل کند؛ بنابراین در صورت رعایت رژیم کاهش وزن، تناسب مواد را حفظ کنید.
سوالات متداول
آیا نوشیدنی اوبه کافئین دارد؟
خیر، خود اوبه و شیر هیچکدام به طور طبیعی کافئین ندارند. بنابراین نوشیدنی اوبه یک گزینه عالی و کاملاً بدون کافئین برای عصرها یا افرادی است که به کافئین حساسیت دارند.
آیا افراد مبتلا به دیابت میتوانند نوشیدنی اوبه مصرف کنند؟
بله، اما با احتیاط. شاخص گلایسمی اوبه پایین است و فیبر آن به کنترل قند خون کمک میکند، اما بهتر است نوشیدنی بدون شکر افزوده و در حجم کنترلشده مصرف شود. مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه پیش از افزودن منظم آن به رژیم دیابتی توصیه میشود.
آیا میتوان نوشیدنی اوبه را با شیر گیاهی درست کرد؟
قطعاً. شیر بادام، شیر نارگیل، شیر جو دوسر و حتی شیر سویا همگی با طعم اوبه هماهنگی خوبی دارند و نوشیدنی نهایی همچنان خوشمزه و خوشرنگ خواهد بود.
